Кіріспе
Қызғаныш дегеніміз – адамның өзіне сенімсіздік сезімі, қорқу және иелігінің немесе қауіпсіздігінің жетіспеушілігінен туындайтын алаңдаушылық. Қызғаныш ашу, реніш, кемсіну, әлсіздік немесе жирен сезімі сияқты бір немесе бірнеше эмоциялардан құралуы мүмкін. Бастапқы мағынасында қызғаныш пен ашу (envy) екі бөлек ұғым, бірақ ағылшын тілінде олардың мағыналары шатасып, қызғаныш сөзі ашудың бұрынғы мағынасын да білдіретін болды. Көбінесе осы екі сезім бірдей жағдайда пайда болғандықтан, оларды бір-бірімен шатастыру оңай. Қызғаныш – адам қарым-қатынастарында жиі кездесетін жағдай, тіпті бес айлық сәбилерде де байқалуы мүмкін. Кейбір зерттеушілер қызғаныштың барлық мәдениетке тән және жалпы адамзат қасиеті екенін айтады. Дегенмен, басқалары қызғанышты мәдениетке байланысты эмоция деп санайды. Қызғаныш күдік тудырушы немесе жауапты болуы мүмкін, көбінесе ол күшті эмоциялардың тізбегі ретінде күшейеді және жалпы адам тәжірибесі ретінде қалыптасады. Психологтар қызғанышқа себеп болатын процестерді зерттеу үшін бірнеше модель ұсынды және оның себептерін анықтады. Әлеуметтанушылар мәдени сенімдер мен құндылықтардың қызғанышқа не себеп болатынын және оның әлеуметтік жағынан қабылдануын анықтауда маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Биологтар қызғаныш сезімін бейсаналы түрде ықпал ететін факторларды анықтады. Тарих бойында суретшілер қызғаныш тақырыбын суреттерде, фильмдерде, әндерде, пьесаларда, өлеңдерде және кітаптарда бейнеледі, ал дінтанушылар өз діндерінің қағидаларына сүйене отырып, қызғанышқа қатысты діни көзқарастарды ұсынды.
Jealousy generally refers to the thoughts or feelings of insecurity, fear, and concern over a relative lack of possessions or safety. Jealousy can consist of one or more emotions such as anger, resentment, inadequacy, helplessness or disgust. In its original meaning, jealousy is distinct from envy, though the two terms have popularly become synonymous in the English language, with jealousy now also taking on the definition originally used for envy alone. These two emotions are often confused with each other, since they tend to appear in the same situation. Jealousy is a typical experience in human relationships, and it has been observed in infants as young as five months. Some researchers claim that jealousy is seen in all cultures and is a universal trait. However, others claim jealousy is a culture specific emotion. Jealousy can either be suspicious or reactive, and it is often reinforced as a series of particularly strong emotions and constructed as a universal human experience. Psychologists have proposed several models to study the processes underlying jealousy and have identified factors that result in jealousy. Sociologists have demonstrated that cultural beliefs and values play an important role in determining what triggers jealousy and what constitutes socially acceptable expressions of jealousy. Biologists have identified factors that may unconsciously influence the expression of jealousy. Throughout history, artists have also explored the theme of jealousy in paintings, films, songs, plays, poems, and books, and theologians have offered religious views of jealousy based on the scriptures of their respective faiths.
Этимология
Бұл сөз француз тіліндегі jalousie сөзінен, jaloux (қызғанушы) сөзінен, ал төменгі латын тіліндегі zelosus (қызғылыққа толы) сөзінен, өз кезегінде грек сөзі ζῆλος (zēlos) сөзінен шыққан. Кейде "қызғаныш", бірақ көбінесе оң мағынада "талапкерлік, ынта, құлшыныс" (тамыры "қайнау, ашыту" немесе "ашытқы" дегенді білдіреді). "Библиялық тілде" құлшыныс "сенімсіздікке төзбеу" ретінде белгілі, ал орта ағылшын тілінде құлшыныс жақсы қасиет саналған. Gelus деген сөздің бірі "иеленуші және күдікті" мағынасын білдірген, кейін ол jelus сөзіне айналған. Қызғаныш пен өсекке байланысты жасыл түс, "жасыл қызғаныштан" деген тіркестің пайда болуына себеп болған.
Ғылыми мысалдар
Адамдар қызғанышты бір ғана сезіммен немесе бір ғана әрекетпен білдірмейді. Олар қызғанышты әртүрлі эмоциялар мен мінез-құлықтар арқылы көрсетеді, бұл қызғаныштың ғылыми анықтамасын жасауды қиындатады. Ғалымдар оны өз сөздерімен түсіндіреді, мысалы: "Романтикалық қызғаныш – бұл өзіңнің қадір-қасиетіңе және/немесе қарым-қатынастың болуына немесе сапасына төнген қауіптерге жауап ретінде туындайтын ойлар, сезімдер және әрекеттердің жиынтығы, егер бұл қауіптер серігіңнің (әлде болжамды) бәсекелеспен арасындағы тартылыс сезімінен туындаса." "Демек, қызғаныш – серігіңнің басқа біреумен қарым-қатынаста болып жатыр деген күдік туғанда болатын жағымсыз реакция." "Қызғаныш – қарым-қатынасқа төнген қауіпке жауап ретіндегі когнитивтік, эмоционалдық және мінез-құлықтық реакция. Жыныстық қызғаныш жағдайында бұл қауіп серігіңнің үшінші тұлғамен жыныстық қатынаста болғанын (немесе қалағанын) білуден немесе күдіктенуден туындайды. Ал эмоционалдық қызғаныш жағдайында адам серігінің үшінші тұлғаға деген сезімталдығынан немесе махаббатынан қорқады." "Қызғаныш – серігіңнің қызғаныш сезімі бар адамның қарым-қатынасын анықтауына қайшы келетін әрекетке немесе басқа адамға қатысуынан туындайтын құнды қарым-қатынасқа төнген қауіпке қарсы қорғаныс реакциясы." "Қызғаныш серіктен ажырасу немесе оны жоғалту қаупінен туындайды, егер бұл қауіп серіктің басқа біреуге романтикалық қызығушылық таныту мүмкіндігімен байланысты болса." Осы анықтамалардың барлығында екі негізгі тақырып ортақ. Біріншіден, барлық анықтамалар қызғаныш сезімі бар адамнан, серіктен және үшінші тұлға немесе бәсекелес туралы түсініктерден тұратын үштікке сілтеме жасайды. Екіншіден, барлық анықтамалар қызғанышты екі адам арасындағы қарым-қатынасқа немесе диадаға төнген қауіпке жауап ретінде сипаттайды. Қызғаныш реакциялары көбінесе жағымсыз эмоциялар мен/немесе мінез-құлықтарды қамтиды, олардың сүйіспеншілік қарым-қатынастарын қорғауға бағытталғандығы болжанады. Осы тақырыптар ғылыми зерттеулерде қызғаныштың мағынасын құрайды.
"Romantic jealousy is here defined as a complex of thoughts, feelings, and actions which follow threats to self esteem and/or threats to the existence or quality of the relationship, when those threats are generated by the perception of potential attraction between one's partner and a (perhaps imaginary) rival." "Jealousy, then, is any aversive reaction that occurs as the result of a partner's extradyadic relationship that is considered likely to occur." "Jealousy is conceptualized as a cognitive, emotional, and behavioral response to a relationship threat. In the case of sexual jealousy, this threat emanates from knowing or suspecting that one's partner has had (or desires to have) sexual activity with a third party. In the case of emotional jealousy, an individual feels threatened by her or his partner's emotional involvement with and/or love for a third party." "Jealousy is defined as a defensive reaction to a perceived threat to a valued relationship, arising from a situation in which the partner's involvement with an activity and/or another person is contrary to the jealous person's definition of their relationship." "Jealousy is triggered by the threat of separation from, or loss of, a romantic partner, when that threat is attributed to the possibility of the partner's romantic interest in another person." These definitions of jealousy share two basic themes. First, all the definitions imply a triad composed of a jealous individual, a partner, and a perception of a third party or rival. Second, all the definitions describe jealousy as a reaction to a perceived threat to the relationship between two people, or a dyad. Jealous reactions typically involve aversive emotions and/or behaviors that are assumed to be protective for their attachment relationships. These themes form the essential meaning of jealousy in most scientific studies.
Психология саласында
Қызғаныш – күрделі оқиғаларды қамтитын толыққанды «эмоционалдық эпизод». Бұл қызғанышқа алып келетін жағдайларды, қызғаныш сезімінің өзін, өзін-өзі реттеу әрекеттерін, одан кейінгі іс-әрекеттер мен оқиғаларды, сондай-ақ эпизодтың аяқталуын қамтиды. Бұл оқиға нақты оқиғалар, ойлар, түсініктер, естеліктер, сонымен қатар қиял, болжамдар мен жорамалдар негізінде қалыптасады. Осы факторлардың қалыптасуында қоғам мен мәдениет неғұрлым маңыздырақ болса, қызғаныш соғұрлым әлеуметтік және мәдени тамырға ие болуы мүмкін. Керісінше, қызғаныш – «танымдық тұрғыдан өткір емес күй» болуы мүмкін, онда білім мен рационалды ойлар аз әсер етеді. Эволюциялық психологияда қызғаныштың пайда болуына қатысты бір түсінік – бұл эмоция гендеріміздің табысын барынша арттыру үшін дамыған: ол өз ұрпағының әкесіне сенімді болуды қамтамасыз ететін биологиялық негізделген сезім. Әйелдерде қызғаныш мінез-құлқы жыныстық адалдықтан тайып кетуді болдырмауға және басқа біреудің баласын күтуге жұмсалған ресурстар мен күш-жігердің ысырап болуын тоқтатуға бағытталған. Қызғаныштың пайда болуына қатысты мәдени және әлеуметтік түсіндірмелер де бар. Олардың біріне сәйкес, қызғаныш тудыратын оқиғалардың көп бөлігі қиял арқылы жасалады. Қиял адамның мәдени ортасымен тығыз байланысты. Ойлау жүйесі, жағдайды қабылдау әдісі мәдени контекстке күшті тәуелді. Басқаша айтқанда, қызғаныш – бұл адамның қажеттіліктері қанағаттандырылмағанда туындайтын екіншілік эмоция болуы мүмкін, оларға жақындық, назар, сендіру немесе романтикалық қарым-қатынастан күтілетін басқа да қамқорлық түрлері жатады. Психологияның бағытты көзқарасы қызғаныш арқылы туындаған жыныстық қызығушылықты парафилия деп санайды, бірақ сексуалдық мәселелерді зерттейтін кейбір авторлар қызғаныштың шектен тыс емес деңгейде болуы жыныстық функция мен жыныстық қанағатқа оң әсер ете алатынын айтады. Зерттеулер қызғаныш кейде серікке деген құмарлықты күшейтетінін және құмарлықпен жыныстық қатынастың қарқындылығын арттыратынын көрсеткен. Балалар мен жасөспірімдерде қызғаныш көбінесе өзіне сенімсіздігі төмендерде байқалады және агрессивті реакцияларды тудыруы мүмкін. Осындай зерттеулердің бірінде жақын достармен қарым-қатынас жасайтын кейбір балаларда эмоционалдық қауіпсіздік пен жалғыздық сезімі тууы мүмкін екені анықталды. Қызғаныш агрессиямен және өзіне сенімсіздікпен байланысты. Техас Техникалық Университетінің докторы Сибил Харттың зерттеулері көрсеткендей, балалар алты айлық шағында қызғаныш сезімін сезіне және көрсете алады. Аналары тірідей қуыршаққа назар аударғанда, нәрестелер мазасыздық танытқан. Бұл зерттеу балалар мен нәрестелердің бауырлары дүниеге келген кезде қайғы-қасіретке ұшырауының себебін түсіндіріп, бауырлар арасындағы бәсекелестікке негіз салады. Дәстүрлі қызғаныштан басқа, мәжбүрлеуші қызғаныш та бар, ол Мәжбүрлеуші-Компульсивті Бұзылудың бір түрі болуы мүмкін. Бұл қызғаныш – серік туралы қызғаныш сезімімен және ойлармен сипатталады.
Әлеуметтану саласында
Антропологтар қызғаныштың мәдениеттер арасында әртүрлі болатынын айтады. Мәдени оқу адамдардың қызғаныш тудыратын жағдайларға және оны қалай білдіретініне әсер ете алады. Қызғанышқа деген көзқарас бір мәдениеттің ішінде уақыт өте келе өзгеруі мүмкін. Мысалы, АҚШ-та 1960-1970 жылдары қызғанышқа қатысты көзқарас күрт өзгерді. АҚШ халқы қызғанышқа көбірек жағымсыз пікір білдіре бастады. Ерлер мен әйелдердің теңдесуімен бірге қызғаныш таныту бұрынғыдай орынды немесе қабылданбас болды.
Романтикалық қызғаныш
Романтикалық қызғаныш романтикалық қызығушылықтың нәтижесінде туындайды. Ол – өзіңнің бағалылығыңа және/немесе қарым-қатынастың болуы мен сапасына төндірілетін қауіптерге байланысты туындайтын ойлар, сезімдер және әрекеттер жиынтығы ретінде анықталады, егер бұл қауіптер серігіңнің нақты немесе болжамды романтикалық тартылысынан (бәлкім, көзге көрінбейтін бәсекелес) туындаса. Жыныстық қызғаныштан өзгеше, романтикалық қызғаныш өзіңнің және қарым-қатынасыңның қауіпсіздігіне төндірілетін қауіптерден (басқа біреуге жыныстық қызығушылықтан емес) туындайды. Серік ретінде өзіңді жеткіліксіз сезіну, қарым-қатынастағы бірлік және қарым-қатынасқа салысқан еңбек мөлшері сияқты факторлар екі жыныстың да қарым-қатынастағы қызғанышын күшейтеді.
Коммуникативтік жауаптар
Романтикалық қызғаныш – ойлар, сезімдер және әрекеттер сияқты көптеген компоненттерден тұратын күрделі реакция. Романтикалық қызғаныштың зерттеліп жатқан бір аспектісі – коммуникативтік жауаптар. Коммуникативтік жауаптар романтикалық қарым-қатынаста үш маңызды функцияны атқарады: белгісіздікті азайту, қарым-қатынасты сақтау немесе жақсарту және өзіңді бағалауды қалпына келтіру. Егер дұрыс қолданылса, коммуникативтік жауаптар романтикалық қызғаныштан кейін қарым-қатынастың қанағаттану деңгейін арттыруы мүмкін. Коммуникативтік жауаптардың екі түрі бар: интерактивтік жауаптар және жалпы мінез-құлық жауаптары. Интерактивтік жауаптар бетпе-бет және серікке бағытталған, ал жалпы мінез-құлық жауаптары міндетті түрде интерактивтік болмайды. Интегративтік коммуникация, өтеу орнына келтіру және негативтік эмоцияларды білдіру қарым-қатынастың жақсы нәтижелеріне әкелетіні дәлелденді. Адамның қандай коммуникативтік жауаптарды танытуына әсер ететін факторлардың бірі – эмоциялар. Қызғанышпен байланысты ашу агрессивті коммуникативтік жауаптарға, ал тітіркену – конструктивті мінез-құлыққа әкеледі. Зерттеушілер сондай-ақ, қызғаныш биологиялық факторларға тікелей байланысты емес, екеудің де бір-бірін түсіну деңгейіндегі айырмашылықтардан туындауы мүмкін деп санайды. Зерттеулер көрсеткендей, егер адам ұзақ мерзімді қарым-қатынасты сексуалдық эксклюзивтіліктен артық бағаласа, онда ол эмоционалдық емес, физикалық адалдыққа қатысты көбірек қызғаныш көрсетеді. Испан тілінде сөйлейтін үш елде жүргізілген зерттеулер Facebook-те де қызғаныш болатынын анықтады. Бұл Facebook-тегі қызғаныш қарым-қатынастағы қызғаныштың күшеюіне және зерттеуге қатысушылардың өзіне деген сенімсіздігінің төмендеуіне әкелді.
Жыныстық қызғаныш
Адамның серігі басқа біреуге жыныстық қызығушылық танытқанда, жыныстық қызғаныш сезімі тууы мүмкін. Егер серіктердің біреуі екіншісінің адалдығына күмән келтірсе, қызғаныш сезімі де соншалықты күшті болуы мүмкін. Серігінің жыныстық қызғаныш сезіміне толар емес деп қорқып, адалсыздық жасаған адам өз іс-әрекеттерін жасыру үшін өтірік айтуы мүмкін. Сала мамандары жиі жыныстық қызғаныштың біологілік қажеттілік екенін айтады. Бұл адамдар мен басқа жануарлардың ең жақсы көбелек серіктеріне қол жеткізуін қамтамасыз ететін механизмнің бір бөлігі болуы мүмкін. Әртұрлы жыныстық қатынастардағы еркектердің қызғанышы олардың әйел серігінің менструалдық циклының фазасына байланысты болуы мүмкін. Овуляция кезеңіне дейін және овуляция кезінде еркектер серігін ұстап тұру тактикасын жиі қолданады, бұл тактика қызғанышпен байланысты. Сонымен қатар, егер әйел серігі басқа еркектерге көбірек қызығушылық танытса, еркек серігі серігін ұстап тұру тактикасын қолдануға бейім, және мұндай жағдай овуляцияға дейін жиі кездеседі.
Жыныстық айырмашылықтарға қазіргі заманғы көзқарастар
Ребекка Л. Аммонның The Osprey Journal of Ideas and Inquiry at UNF Digital Commons (2004) журналында жариялаған мәліметтеріне сәйкес, ата-аналық инвестиция теориясына негізделген Ата-аналық инвестиция моделі, қызғанышқа қатысты жыныстық айырмашылықтарды әйелдерге қарағанда көбінесе ерлердің мойындайтынын көрсетеді. Сонымен қатар, әйелдер еркектерге қарағанда эмоциялық сатқындықты (тасталып қалу қорқынышын) жыныстық сатқындықтан гөрі ауыррақ сезінеді. Қосалану теориясы бойынша, жыныстық қатынас және қосалану стилі қиындыққа тап болғанда маңызды және ерекше үлес қосады. Қарым-қатынастағы сенімділік де адамның күйзелу деңгейіне үлкен әсер етеді. Бұл зерттеулер жыныстық айырмашылықтарға қатысты психологиялық және мәдени механизмдер күткеннен де маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Сүйіспеншілік теориясы да нәрестелердің сүйіспеншілік үлгілері ересектердің сүйіспеншілік туралы өзіндік бағалауының негізі болып табылатынын көрсетеді. Балалық шақтағы сүйіспеншілікте жыныстық айырмашылықтар болмаса да, қарым-қатынастың жыныстық жағына көбірек мән беретін адамдар бар. Олар бұл жағдайды еңсеру механизмі ретінде жыныстық сатқындықты зиянды деп есептейді. Зерттеулер көрсеткендей, аудиторлық қосалану стильдері сатқындықтың түрімен байланысты. Осылайша, психологиялық және мәдени механизмдер қызғаныштағы өзгермейтін айырмашылықтар ретінде жыныстық байланыста рөл атқарады. 1906 жылы "Американ психология журналында" "әйелдердің қызғанышқа бейім екендігіне қатысты маңызды (еркек) пікірлер бар" деп жазылған. Бұл мәлімдемеге журналда Конфуцийдің мына сөзі қоса берілген: "Әйел санасын ауырлататын бес жамандық – бағынбаушылық, наразылық, жалақорлық, қызғаныш және ақымақтық". Эмоциялық қызғаныш әйелдерде еркектерге қарағанда тоғыз есе көп кездеседі деп болжанған. Әйелдердегі эмоциялық қызғанышқа қатысты болжам, эмоциялық қызғанышқа ұшыраған әйелдердің еркектерге қарағанда күштірек реакция білдіретінін де көрсетеді. Романтикалық қарым-қатынастарда жыныстық айырмашылықтарға байланысты эмоциялық жауаптар бар. Мысалы, еркектерде әкелікке қатысты белгісіздік болғандықтан, жыныстық сатқындыққа қарағанда эмоциялық сатқындыққа байланысты қызғаныш сезімі күшейеді. Зерттеулерге сәйкес, әйелдер жыныстық сатқындыққа қарағанда ресурстың (басқа әйел) тартылу белгілеріне көбірек ренжіседі. Бұл пікірді көптеген деректер растайды. Дегенмен, қызғанышқа қатысты өмір кезеңін немесе тәжірибені ескеру қажет, себебі сатқындыққа әртүрлі жауаптар болады. Зерттеулер қызғанышқа қатысты компоненттік көзқарас репродуктивтік рөлге қызмет ететін эмоциялардың жиынтығынан тұратынын көрсетеді. Алайда, зерттеулер көрсеткендей, ерлер де, әйелдер де жыныстық сатқындыққа қатысты реніш білдіріп, кінәлайды, бірақ әйелдер эмоциялық сатқындықтан көбірек зардап шегеді. Осыған қарамастан, егер екі тарап та бақылаусыз мінез-құлыққа жауапты болса, ашу пайда болады, жыныстық қатынас одан босатылмайды. Жыныстық мінез-құлық сияқты кейбір мінез-құлықтарды бақылауға болады. Алайда, қарым-қатынастағы бұзылу сезімдерді қоздырады. Колледж студенттері мен ересектер арасында жыныстық диморфияға қатысты дәлелдер жоқ. Қызғанышқа тән туа пайда болған модель (JSIM) туа пайда болмағаны, бірақ жағдай факторларына сезімтал болуы мүмкін екені дәлелденді. Нәтижесінде, ол тек белгілі бір кезеңдерде ғана белсендірілуі мүмкін. Мысалы, еркектердің қызғанышы әйелдердің репродуктивтік құндылығы төмендегенде төмендейді деп болжанған. Басқа мүмкіндік – JSIM әсері туа пайда болған емес, мәдени факторларға байланысты. Әлеуметтік-экономикалық жағдайға қатысты айырмашылықтар бар, мысалы, орта мектеп және колледж студенттері арасындағы айырмашылықтар. Сонымен қатар, ерлер мен әйелдер екеуі де жұбайының жыныстық сатқындығы үшін ашуланып, кінәлаған, бірақ эмоциялық сатқындықтан көбірек зардап шеккен. Қызғаныш – ашу және ренжіту сияқты төменгі деңгейдегі эмоциялық күйлердің жиынтығынан тұрады, олар адамның өмір кезеңіндегі айырмашылықтарға байланысты емес. Зерттеулер балалық шақтағы тәжірибелердің жақын қарым-қатынас дағдыларын дамытудағы маңыздылығын мойындаса да, жас кезеңінде отбасылық ортаның да қарастырылып жатқаны байқалады. Өз-өзіне деген құрмет және қосалану теориясы бойынша зерттеулер адамдардың отбасыдағы ертедегі тәжірибелерді ішкілендіретінін, бұл олардың өзіне және басқа адамдармен жақын қарым-қатынасқа қатысты көзқарасына әсер ететінін көрсетеді.
Жануарларда
Калифорния университетінің зерттеушілері адамдар арасында жасалған қызғаныш зерттеулерін иттерде қайталады. Олар 2014 жылы PLOS ONE журналында жарияланған мақалада, көптеген иттердің адамдары итке ұқсайтын ойыншықтарға назар бөлген кезде, әлеуметтік емес заттарға назар бөлген кездегіге қарағанда, қызғаныш белгілерін көрсеткенін хабарлады. Сонымен қатар, қызғаныш иттердегі агрессияның немесе эмоционалдық кернеудің себебі болуы мүмкін деп болжанады. Сидней университетінің жануарлар мінез-құлқы жөніндегі кеңесшісі Меллисса Старлинг: "Иттер әлеуметтік жануарлар және олар топтық иерархияға бағынады. Үйдегі өзгерістер, мысалы, баланың дүниеге келуі, үй жануарының күтпегендей әрекет етуіне себеп болуы мүмкін" деп атап өтті.
Көркем әдебиетте, кинода және өнерде
Қызғаныш көркем әдебиетте, фильмдерде және сурет салу, мүсіндеу сияқты басқа да өнер түрлерінде бейнеленеді. Қызғаныш әдебиетте, өнерде, театр мен кинода жиі кездесетін тақырып. Көбінесе ол құлқысыз құштарлық емес, терең махаббат сезімінің көрінісі ретінде ұсынылады. Феррис, Смит, Гринберг және Смит жүргізген зерттеуде адамдардың танысу және романтикалық қарым-қатынастарға қатысты көзқарастары, олар қанша танысу шоуларын көруіне байланысты қарастырылды. Осы шоуларды көп көретін адамдар, шоуда көрсетілетін "танысу көзқарастарын" қолдаған немесе "құптаған". Бұл мәдениеттер мәдениеттер арасындағы көрініс ерекшеліктерін көрсету үшін таңдалды. Зерттеуде еркектер басым мәдениеттерде қызғаныш көбірек білдіріледі деген болжам жасалды. Сауалнама нәтижесінде тайлықтардың қызғанышты басқа үш мәдениетке қарағанда аз білдіретіні анықталды. Бұл себепті, осы мәдениеттердегі еркектер қызғаныш білдіргені үшін кейбір әйелдер оны махаббаттың белгісі деп қабылдайды. Мұны романтикалық комедияларды қарағанда да байқауға болады, онда еркектер бәсекелес адамға қызғаныш білдіреді немесе эмоционалды түрде қызғанышпен қараған әйелдер мұны еркектердің көбірек қамқорлық танытуы ретінде түсінеді.