Кіріспе

Махаббат сезімі немесе махаббат түрі – бұл көбінесе махаббат сезімімен байланысты "адамның санасы мен денесінің жағдайы". Ол философия мен психологиядағы эмоциялар, аурулар, әсер ету және жағдай туралы талқылайтын көптеген салаларға алып келді. "Сүйіспеншілік" деген сөз көбінесе жақсы қарым-қатынас пен достықтан гөрі тереңірек мағынаны білдіреді. Этика туралы жазатын авторлар бұл сөзді тұрақты да, уақытша да болатын әртүрлі сезім күйлерін сипаттау үшін қолданады. Кейбіреулер оны құштарлықтан, яғни сезімталдықтан айырмашылығы бар деп санайды. Сүйіспеншілік ұят, жирен, қуаныш, ашу сияқты түрлі эмоциялық реакцияларды тудыруы мүмкін. Сүйіспеншілікке жауап ретіндегі эмоциялық және физикалық әсер де адамдар арасында әртүрлі болады.

Шектелген анықтама

Кейде бұл термин тірі жандарға, оның ішінде адамдар мен жануарларға бағытталған сезімдермен ғана шектеледі. Сүйіспеншілік көбінесе құмарлықпен салыстырылады, ол грек тіліндегі "пафос" сөзінен туындаған. Осы себепті, сүйіспеншілік туралы айтулар Рене Декарт, Барух Спиноза және ерте британдық этика ғалымдары сияқты философтардың еңбектерінде кездеседі. Бұл байланыстарға қарамастан, сүйіспеншілік түрлі себептермен құмарлықтан ажыратылады. Кейбір анықтамаларда сүйіспеншілікке қорқыныш немесе күшті қозғырыс сезімдері кірмейді, бұл сезімдер әдетте құмарлықпен байланысты болады. Осы тар мағынада бұл термин этикалық жүйелерде маңызды рөл атқарады, әсіресе әлеуметтік немесе ата-аналық сүйіспеншілікке қатысты, және моральдық міндеттердің бір бөлігін құрайды.

Көрінісі

Сүйіспеншілік көзқарастар, сөздер, әрекеттер немесе тиісу арқылы білдірілуі мүмкін. Ол махаббат пен әлеуметтік байланысты көрсетеді. "Бес махаббат тілі" жұбайлардың бір-біріне сүйіспеншіліктерін қалай жеткізе алатынын түсіндіреді. Сүйіспеншілікке толы мінез-құлық гормоналдық қуанышпен байланысты болғандықтан, ата-аналық қамқорлықтан пайда болған болуы мүмкін. Мұндай сүйіспеншілік нәрестелердің ми дамуына, әсіресе олардың биохимиялық жүйелеріне және префронтальды бөлігінің дамуына әсер ететіні дәлелденді. Егер сүйіспеншілік білдіретін әрекеттер адамның қауіпсіздігіне нұқсан келтіретіндей болса, ол ұнамайтын болуы мүмкін. Бірақ, қабылданған жағдайда, мұндай мінез-құлық денсаулыққа көп пайда әкеледі. Кейбір теориялар бойынша, жағымды сезімдер адамдардың әлеуметтік қарым-қатынасқа ұмтылуын күшейтеді, ал сүйіспеншілік арқылы туындайтын жақындық олардың арасында жағымды сезімдерді дамытуға көмектеседі.

Сүйіспеншіліктің пайдасы

Сүйіспеншілік таныту – адамның бейімделу қабілеті, ол денсаулықты жақсартады. Сүйіспеншілік білдіру адамдарға және олардың жақын байланыстарына эмоционалдық, физикалық және қарым-қатынас тұрғысынан пайда әкеледі. Оң эмоцияларды бөлісу стресс гормондарының төмендеуі, холестериннің және қан қысымының азаюы, сондай-ақ иммунитеттің күшеюі сияқты денсаулыққа пайдалы. Сүйіспеншілікті білдіру, оны сезіну ғана емес, ішкі сыйлық ретінде де құнды. Тіпті оған жауап келмесе де, сүйіспеншілік білдірген адамдар оның әсерін сезінеді.

Ата-аналық қарым-қатынастар

Сүйіспеншілікке толы мінез-құлық көбінесе ата-ананың күтімі мен тәрбиесінің нәтижесі деп есептеледі және бұл гормоналды сыйақылармен байланысты. Ата-ананың жақсы да, жаман да әрекеттері кейінірек өмірде денсаулық проблемаларына себеп болуы мүмкін. Сүйіспеншіліктің пайдалы әсерінен өзгеше, балаға немқұрайлы қарау және зорлық-зомбылық психикалық және физикалық денсаулықты нашарлатады. 2013 жылғы зерттеу балалық шақтағы зорлық-зомбылық пен сүйіспеншіліктің жетіспеуінің физикалық денсаулыққа тигізетін әсерін көрсетті.

Сезімталдық

Аффекционизм – сезімдерді маңызды деп санайтын ойлар мектебі. Батыс философиясының бағыттарында кең таралмағанмен, Үнді философиясында кездеседі.