Кіріспе

Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер Шіркеуінің (LDS Church) миссионерлерді даярлау орталықтары (MTC) – Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер Шіркеуінің (LDS Church) миссионерлерін даярлауға арналған орталықтар. Басты MTC Юта штатының Прово қаласында орналасқан, ол шіркеуге тиесілі және басқарылатын жеке университет – Бригам Янг университетінің (BYU) кампусына жақын жерде. Миссионерлер қызметке кіріскен кезде әдетте 3-9 апта MTC-де болады, онда олар дін туралы білім, мінез-құлық, уағыздау әдістері және қажет болған жағдайда жаңа тіл үйренеді. 2023 жылдың шілдесіне қарай, Проводан басқа, әлем бойынша 9 MTC бар: Бразилияда, Англияда, Ганада, Мексикада, Жаңа Зеландияда, Перуде, Филиппинде және Оңтүстік Африкада. Миссионерлер 150 елде 60 түрлі тілде уағыздайды. Прово MTC-ге жаңа тағайындалған миссионерлер дүйсенбі-сәрсенбі күндері келеді (жұбайлар миссионерлері дүйсенбіде, халықаралық келгендер сейсенбіде, АҚШ және Канададан келгендер сәрсенбіде), содан кейін олар "Ақсақал" (ерлер) және "Қарындас" (әйелдер) аталымдарын қолдана бастайды. Оларға серіктер тағайындалады және аудандар мен филиалдарға бөлінеді. Оқу кезеңінде ақсақалдар мен қарындастар уақытының көп бөлігін сабақтарда өткізеді, сондай-ақ тамақтануға, шіркеу қызметтеріне, ғибадатханаға баруға, дене шынықтыруға, қоғамдық жұмыстарға және жеке дайындыққа (кір жууға, хат жазуға және т.б.) үзіліс жасайды. Дәстүрлі түрде миссионерлерге уағыздау әдістерін үйрету үшін кем дегенде үш апталық оқу курсы беріледі. Бұл шіркеудің доктринасы мен ілімдері, миссионерлік ережелер және тағайындалған миссияларында қызмет ететін, үйрететін және жұмыс істейтін адамдармен дұрыс қарым-қатынас жасау туралы сабақтарды қамтиды. Миссионерлер сабақтан тыс уақыттарын шіркеудің кітаптарын және доктринасын, қажет болған жағдайда тілдерін белсенді түрде зерттеуге жұмсауға шақырылады. Миссионерлер "Иса Мәсіхтің Евангелиясын тарату бойынша нұсқаулық" ("Preach My Gospel: A Guide to Sharing the Gospel of Jesus Christ") деп аталатын нұсқаулықтан оқып, үйренеді. Бұл басылым 2023 жылы 2004 жылы жарық көрген "Миссионерлік жұмыс бойынша нұсқаулық" ("Preach My Gospel: A Guide to Missionary Work") екінші толықтырылған нұсқасы болып табылады. Жаңа басылымда технологияны, әлеуметтік желілерді және онлайн оқытуды пайдалану туралы ақпарат бар. Көп жағдайда, өздерінің тағайындалған аймағының тілін білетін миссионерлер үш аптадан кейін миссияға жіберіледі. Басқа миссионерлер тіл үйрену курсына тағы тоғыз аптаға дейін уақыт жұмсайды. MTC тілдік бағдарламалары "Тіліңді сөйле" ("Speak Your Language") деген мағына беретін "SYL" ұранымен жүзеге асырылады. Кейде шетел тілін үйреніп жүрген миссионерлер тікелей өздері қызмет ететін елдегі MTC-ге барады. Бұл аймақтағы MTC-нің сыйымдылығына байланысты. Әр MTC-ны, әлемдегі 400-ден астам миссия сияқты, миссия президенті басқарады. MTC-дегі сабақтарды әдетте қайта оралған (бұрынғы) миссионерлер оқытады. Миссионерлер сондай-ақ жергілікті шіркеу мүшелері басқаратын шағын қауымдарға – филиалдарға тағайындалады.

МТК тарихы

МТК бастапқыда ЛДС шіркеуі басқа елдерге паспорттық виза алудағы қиындықтар салдарынан кейбір миссионерлері АҚШ-та қалып қойғаннан кейін құрылды. Миссионерлер қызмет еткен АҚШ пен басқа елдер арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастар нашарлап, сол аймақтарда қызмет ететін миссионерлердің саны шектелді. Көбінесе бұл миссионерлерді басқа аймаққа жіберу мүмкіндігі болды, бірақ миссионерлер саны арта түскенде бұл үлкен мәселеге айналды.

Солт-Лейк миссионерлік үйі

МТК ашылғанға дейінгі миссионерлік тәжірибе кейін қалыптасқан тәжірибеден мүлдем өзгеше болды. 1925 жылы Солт-Лейк-Ситидің орталығындағы Храм алаңының жанындағы кішкентай ғимаратта жаңа миссионерлер үшін жатақхана болды. Мұнда келген миссионерлерді Он Екі Апостолдың мүшесі миссионерлік қызметке бөліп, тағайындайтын. Көбінесе, олар сол кезде осы апостолдармен сұхбаттасып, Солт-Лейк ғибадатханасында қызметке қатысып, тағайындалған аймақтарына аттанғанға дейін бір-екі күн ғана болады. Тағайындалған жерлеріне жетуде қиындыққа тап болған миссионерлер Храм алаңында экскурсия жетекшісі ретінде қызмет ететін немесе шіркеу штаб-пәтерінде кеңсе жұмыстарын атқаратын. 1971 жылы 75-ші Шығыс Солтүстік Храм көшесіндегі ескі Лафайет мектебі жаңа Солт-Лейк миссионерлік үйіне айналдырылды, және ағылшын тілді миссионерлер сенбі күні келіп, келесі сәрсенбі немесе бейсенбіде кететін. 1978 жылдың күзінде Проводағы МТК ағылшын тілді миссионерлер үшін бұл орынды алмастырды.

БЮУ

Олар визаларын күтіп жатқанда, миссионерлерді мамырған күйде ұстау үшін, көптеген миссионерлер БЮУ-дағы курстарға тіркелді. Тіл білімі аса маңызды деп есептелгендіктен, миссионерлердің көпшілігі қызмет ететін аймақтардың тілдерін үйрену курстарына тіркелді. Бірақ бұл қиындықтар тудырды, себебі миссионерлер миссионерлік тапсырманы қабылдағанда немесе визалық құжаттары толтырылып, кіруге тырысқан елдер мақұлдағанда жыл бойында белгілі бір уақыт аралығында келіп-кетіп отырды. Бұл БЮУ студенттерінің басым бөлігі үшін семестрлік жүйемен үйлеспеді, соның салдарынан университет студенттерінің орнына миссионерлерді оқытуға толыққанды арналған профессорлар қажет болды. Осы миссионерлердің қажеттіліктерін шешу үшін тұрақты ұйым құру қажеттігі туды.

Тілдерді оқыту миссиясы

1961 жылдың қараша айында миссионерлер Прово қаласының орталық бөлігіндегі Робертс қонақ үйінде Эрнест Дж. Уилкинстің басшылығымен жиналды. Ол БЮУ Тілдер факультетінде испан тілінің профессоры болған. Шамамен 1964 жылы оқу шаралары БЮУ төменгі кампусындағы Аманда Найт Холл мен Найт Мангум Холл ғимараттарына көшірілді, бұл ғимараттар миссионерлерді даярлау үшін эксклюзивті түрде резервтелген. Өзінің миссиялық басшылығы мен ұйымы бар, миссияның географиялық шектері ғимарат периметрімен шектелген, Тілдерді оқыту миссиясы (LTM) деген жаңа шіркеу миссиясы құрылды. Бұл ғимараттарда миссионерлер үшін жатақханалар мен оқу сыныптары болды. Көп ұзамай БЮУ кампусындағы басқа ғимараттар да миссионерлік оқу шаралары үшін пайдаланыла бастады. Шіркеу Гавайидегі Лайе қаласында үлкен LTM құрып, басқарды. 1970 жылдар бойы Гавай LTM Тайвань, Гонконг және Полинезияны қоса алғандағы Азия-Тынық мұхиты аймақтарында миссионерлік қызмет атқаруға дайындалып жатқан бүкіл әлемнен келген миссионерлерді қабылдады. LTM оқытушылары БЮУ-да жұмыс істеді. Кейде бұл университеттердің штатты профессорлары болды, бірақ көбінесе оқытылатын тілдерді білетін ассистенттер немесе университет студенттері болды. Көп жағдайда оқытушылар LTM-ге жіберілетін аймақтардан жаңа ғана оралған бұрынғы миссионерлер болды. Оқу жоспары БЮУ-дың шет тілдері кафедраларымен келісіліп, LTM миссиялық басшылығымен тікелей жоспарланды. Бастапқыда LTM виза алуда қиындықтарға тап болған миссионерлер үшін уақытша орын ретінде қарастырылды. Алайда, визасын кешіктірген миссионерлерді алған миссия президенттері, визаларын дер кезінде алған ұқсас миссионерлерге қарағанда, олардың жаңа дінді тарату дағдыларында айтарлықтай жақсаруды байқады. Тіпті бірнеше апталық қарқынды тілдік оқыту, тілді "көшеде" үйренуге жұмсалатын бір жылдық күш-жігерді үнемдеуге көмектеседі деп есептелді. Миссия президенттері жақын арада шіркеу бас штаб-пәтерінен барлық миссионерлер, визалық мәртебесіне қарамастан, сапарға шығар алдында тілдік оқуға қатысуын сұрады. LTM-нің рөлі кеңейген кезде, оқу бағдарламасына басшылыққа оқыту және негізгі оқытушыларды даярлау сияқты қосымша оқыту түрлері қосылды. Бірнеше жыл тіл және жалпы миссионерлік дағдыларды оқытқаннан кейін, ағылшын тілді аймақтарда қызмет ететін миссия президенттері өз миссионерлеріне LTM-де оқытылатын қосымша сабақтарға қатысу мүмкіндігін беруді сұрады. Миссионерлердің санының жалпы өсуімен қатар, бағдарламалық өзгерістерге байланысты LTM-ге қатысатын миссионерлердің санының көп болуына байланысты, миссияны толығымен басқа жерге көшіру жоспарланды.

Прово МТК

Прово ғибадатханасы салынған шамамен сол кезде, шіркеу BYU кампусын кеңейту үшін арналған жақын жерді сатып алды. Бұл жерге төрт жатақхана, спорт залы және тіл оқыту ғимараты салынды. 1978 жылы LTM атауы MTC болып өзгертілді, себебі ол тек тіл оқыту ғана емес, басқа да мақсаттарға арналған, бірақ тіл оқыту бұл орталықтың маңызды бөлігі болып қала берді. Солтүстік Лейк миссиялық үйі жабылды, және сол мекеменің барлық қалған функциялары, соның ішінде шіркеу бас кеңсесі тікелей атқара алмайтын әкімшілік функциялары MTC-ге біріктірілді. Шіркеудің өсуіне байланысты, ғимараттар саны және бас әкімшілік ғимараттың көлемі Прово MTC кампусындағы қызмет артуына қарай кеңейтілді. Бірақ, ақырында тіпті бұл кеңею де жеткіліксіз болды, және шіркеу Проводан басқа жерлерде де оқу орталықтарын салуы керек екендігі анық болды.

Әлемдегі МТК

АҚШ-тан тыс жерде ЛДС шіркеуінің өсуімен бірге, АҚШ-тан тыс жерде тұратын миссионерлер үшін қаржылық жағдайлар мен виза алудағы қиындықтарға байланысты Провоға келіп, МТК-ға қатысу мүмкін болмай қалды. Американдық миссионерлердің шетелге виза алуы қиын болғандай, американдық азаматтығы жоқ шіркеу мүшелерінің Ютаға келуі де осы себептерге байланысты қиындыққа толы болды. Шіркеу иерархиясындағы әкімшілік деңгей ретінде діндік аймақтар дамығаннан кейін, Солтүстік Америкадан тыс аймақ президенттеріне аймақта тұратын мүшелер үшін тәуелсіз МТК құруға рұқсат берілді. Бұл көптеген миссионерлер үшін, әсіресе өз елінің тілін білетін және жергілікті жерде қызмет ете алатын миссионерлер үшін халықаралық сапарларды азайтуға мүмкіндік берді. Мұндай миссионерлік оқу орталықтарының біріншісі 1977 жылы Бразилияның Сан-Паулу қаласында, жаңадан бағышталған Сан-Паулу Бразилия ғибадатханасының жанында құрылды. Шіркеу Сан-Паулудың Каса-Верде ауданында жаңа ғимарат салды. Бразилия МТК ғимаратының сыйымдылығы 646 орынға дейін жетеді. Солтүстік Америкадан келетін миссионерлердің саны артып, егер жергілікті МТК оларды қызмет етуге қабілетті болса, миссионерлердің көпшілігін олар қызмет ететін аймаққа тікелей жіберу туралы шешім қабылданды. Бұл Солтүстік Америкада тағы бір МТК кампусын салудың орнына АҚШ-тан тыс МТК-ның дамуына жағдай жасады. Виза алуда қиындықтары бар Солтүстік Америкадан келген миссионерлер әлі де алдымен Прово МТК-ға қатысады және виза күтіп тұрған кезде АҚШ-тың әртүрлі аймақтарында уақытша қызмет етеді. Өз елінде МТК жоқ елдерден келген миссионерлер өздеріне ең жақын елдегі МТК-ға барады. Англия МТК 1998 жылы ғибадатхана құрылысы аяқталғаннан кейін Лондоннан Престонға көшірілді. Бұрынғы Лондон МТК ғимараттары қазір шіркеудің басқа да мақсаттарына пайдаланылуда. Африкада Гана мен Оңтүстік Африкада МТК-лар бар. Гана МТК Батыс Африкада шіркеудің қарқынды өсуіне және онда миссионерлердің көбірек қажеттілігіне байланысты алғаш құрылды. 2002 жылдың 17 мамырында Темадағы Гана МТК ашылды. Ол тек 90 миссионерді қабылдаса да, Оңтүстік Африка МТК-сынан үлкен болды. Африкада шіркеудің жылдам өсуіне байланысты 2017 жылдың тамызында Акра Гана ғибадатханасының жанында 500-ге дейін миссионерді қабылдайтын үлкен МТК салынды. Оңтүстік Африка МТК 2003 жылдың 24 шілдесінде ашылды, онда бастапқыда 14 миссионер болды. Бұл 38 миссионерге арналған әлемдегі ең кішкентай МТК. МТК Оңтүстік Африканың Йоханнесбург миссиясымен бір ғимаратты пайдаланады. 2009 жылы МТК-ға барлығы 1000-нан астам миссионер қабылданды. Мексикадағы шіркеуге қарасты "Бенемерито Де Лас Америкас" жеке орта мектебі 2012–13 оқу жылының соңында жабылып, 2013 жылдың 26 маусымында Мексика қаласының МТК-сы сол жерге көшірілді. Бұл Мехико қаласының МТК сыйымдылығын айтарлықтай арттырды, ол енді Прово МТК-дан кейін екінші орында тұр: бұрынғы ғимаратқа бір уақытта 125 миссионер сыйып, ал 90 акрлық жаңа кампус 1000-нан астам миссионерді қабылдай алады. 2018 жылдың 29 наурызында шіркеу жариялағаннан кейін, Сантьяго (Чили) және Мадрид (Испания) МТК-лары 2019 жылдың қаңтарында жабылды. Бұл туралы жарияланымда «Шіркеу басшылары әр аймақтың қажеттіліктері мен талаптарына сәйкес ресурстарды бүкіл әлемде тиімді пайдалануды жалғастырып жатыр» делінген. Осы себептерді келтіре отырып, шіркеу 2018 жылдың 12 желтоқсанында Доминикан Республикасындағы МТК-ның 2019 жылдың қаңтарында жабылатынын хабарлады. 2019 жылдың ақпан айына дейін әлемде 12 МТК жұмыс істеді. 2019 жылдың 8 ақпанында шіркеу Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласындағы МТК 2019 жылдың шілдесінде жабылатынын мәлімдеді. Бұл туралы хабарламада Мексика мен Бразилиядағы МТК-ларды тиімді пайдалану мақсаты айтылды. Гватемала МТК-сының 2020 жылдың қаңтарында жабылатыны туралы ұқсас хабар 2019 жылдың 19 қыркүйегінде жарияланды.

Прово МТК

Юта штатының Прово қаласындағы МТК әлі де ең ірісі болып табылады және 3700 миссионерге дейін сыйымды. Бұл орталықта үлкен спорт залы, асханалар, медициналық пункт, кітап дүкені, пошта бөлімі, колл-орталық, кір жуу қызметтері, оқу сыныптары, жиналыстар үйі және жатақханалар бар. Прово МТК-да шамамен 55 тіл үйретіледі.

Оқыту қызметі

Бұрын Оқу-әдістемелік орталық (TRC) деп аталатын "Көмектесушілер" бөлімі миссионерлерге өздерінің миссия тілінде, тіпті ана тілінде оқыту тәжірибесін сырға береді. Барлық миссионерлер әр апта сайын оқу қызметтеріне қатысады. "Көмектесушілер" актерлері сол тілде сөйлейтін адамдарды (шіркеуге қызығушылық танытқан адамдарды) оқыту жағдаяттарында сомдайды. Актерлер көбінесе қайтып келген миссионерлер және/немесе тіл білетін BYU студенттері болып табылады. Басқа діндердің өкілдері де актер ретінде жұмыс істей алады.