Кіріспе

Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер шіркеуінің әйелдер ұйымы, Эфиопиядағы ұйым.

Қамқорлық қоғамы – Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер шіркеуінің (LDS Church) қайырымдастық және білім беруге бағытталған әйелдер ұйымы. Ол 1842 жылы Науву қаласында (Иллинойс штаты, АҚШ) құрылған. Бүгінде оның 188-ден астам елде және аумақта 7 миллионнан астам мүшесі бар.

Миссия

Қауымдарға көмек көрсету ұйымының ұраны, 1-Коринфтіктерге 13:8-ден алынған, – "Махаббат ешқашан жойылмайды". Қауымның мақсаты былай деп белгіленген: "Қауымдарға көмек көрсету ұйымы әйелдерді Көк Әкеге және Иса Мәсіхке, сондай-ақ Оның құрбандығына сенімдерін арттыру арқылы мәңгілік өмірдің нығметтеріне дайындалуға көмектеседі; рәсімдер мен өсиеттер арқылы жеке тұлғаларды, отбасыларды және үйлерді нығайтады; және мұқтаж жандарға көмектесу үшін бірігіп жұмыс істейді."

Басталуы

1842 жылдың көктемінде Сара Гренджер Кимболл және оның тігіншісі Маргарет А. Кук соңғы күнгі қасиеттілердің Науво ғибадатханасын салушы жұмысшылар үшін киім тігуге күш-жігерін біріктіруді талқылады. Олар көршілерін шақырып, әйелдер қоғамын құруға шешім қабылдады. Кимболл Елиза Р. Сноудан ұйымның конституциясын және ережелерін қайта қарау үшін шіркеу Президенті Джозеф Смитке жіберуді сұрады. Құжаттарды қарап шыққаннан кейін Смит оларды "өзі көрген ең жақсысы" деп атады, бірақ "Бұл сіздер қалаған нәрсе емес. Апаларыңызға былай айтыңыз: "Оның ұсынысы Раббыға қабыл болды, Оның разылығы бар. Мен әйелдерді діни қызметкерлердің үлгісі бойынша ұйымдастырамын". 1842 жылдың 17 наурызында жиырма әйел Наувоодағы Смиттың қызыл кірпіш дүкенінің үстіндегі екінші қабаттағы кездесу бөлмесінде Смитпен, Джон Тейлормен және Уиллард Ричардспен әйелдер қоғамын құру туралы талқылау үшін жиналды. Смит, Тейлор және Ричардс бөлменің жоғарғы жағындағы платформаға отырды, ал әйелдер оларға қарады. "Құдайдың Рухы оттай жалындап тұр" әні орындалды, ал Тейлор кездесуді дұғамен ашты. Қатысқан әйелдер: Эмма Хейл Смит, Сара М. Кливленд, Феби Энн Хоукс, Элизабет Джонс, София Паккард, Филинда Меррик, Марта Макбрайд Найт, Дездемона Фулмер, Элизабет Энн Уитни, Леонора Тейлор, Батшеба В. Смит, Феби М. Уилер, Эльвира А. Коулз (кейін Эливира А. С. Холмс), Маргарет А. Кук, Аталия Робинсон, Сара Гренджер Кимболл, Элиза Р. Сноу, София Робинсон, Нэнси Ригдон және София Р. Маркс. Әйелдер алғашқы мүшелер ретінде ұсынылды, ал ерлер барлық қатысушыларды қабылдау туралы ұсыныс қаралған кезде бөлмеден шықты. Ұсыныс қабылданды, олар қайта оралды. Содан кейін Жозеф Смит тағы жеті адамды қабылдауды ұсынды. Олар: Сара Хигби, Тирза Кахун, Кезиа А. Моррисон, Маринда Н. Хайд, Абигейл Оллред, Мэри Снайдер және Сара С. Грэйнджер. Әйелдер қарастырып, шешім қабылдағанда, ерлер тағы да бөлмеден шықты. Смит қоғамға төрағалық етушіні сайлауды және оған көмек көрсету үшін екі кеңесшіні таңдауды ұсынды. Олар діни қызметке тағайындалып, қоғамға басшылық ететін. Конституцияның орнына президенттік билік жүргізетін болады және олардың барлық шешімдері заң ретінде қарастырылып, соған сәйкес әрекет етілуі тиіс. Қоғам мүшелері тиісті уақытта дауыс беруі керек, ал әйелдердің көпшілік пікірі заң ретінде құрметтеледі. Кездесулердің хаттамасы олардың басқаруына қосымша басшылық болады. Уитни Эмма Смиттің президент болып сайлануын ұсынды және ол бірауыздан қабылданды. Содан кейін Эмма Смит өзінің екі кеңесшісін, Кливленд пен Уитниді таңдады. Сол кезде кездесуге төрағалық еткен Тейлор бұл мәртебені Смит пен оның кеңесшілеріне қалдырды. Содан кейін ерлер Смит хатшы мен қазынашыны таңдаған кезде қайтадан бөлмеден шықты. Содан кейін үш мүшеге Тейлор батасын берді. Смит "Қоғамның мақсаты - әйелдер қоғамы бауырластарды кедейлердің мұқтаждықтарын қарастыруда, қайырымдылық іздеуде және олардың мұқтаждықтарын қамтамасыз етуде жақсылыққа шақыруы; әйелдер қауымының адамгершілігін түзету және ізгі қасиеттерін нығайту арқылы және ақсақалдарды сөгіс берудің қиыншылығынан құтқарып, олар өз уақыттарын басқа міндеттерге жұмсай алады" деп мәлімдеді. Ұйымның "Бейнепайы қоғам" деп аталуы ұсынылды және ешқандай қарсылықсыз дауыс берілді. Алайда Эмма Смит бұл пікірге қарсы болды. Ол жиналғандарды "көмек" термині ұйымның мақсатын жақсырақ көрсететіндігіне сендірді, өйткені олар "әдеттегіден өзгеше бір нәрсе жасауға" тырысады. Талқылаудан кейін, жаңадан құрылған ұйым "Наувоо әйелдерінің көмек қоғамы" деп аталсын деп бірауыздан келісті. Содан кейін Жозеф Смит қоғамның қаражатын бастау үшін алтыннан бес доллар (қазіргі шақтағы құны) ұсынды. Ер адамдар бөлмеден шыққаннан кейін, Елиза Р. Сноу қоғамның хатшысы болып, Феби М. Уилер хатшының көмекшісі, ал Эльвира А. Коулз қазынашы болып бірауыздан сайланды. Эмма Смит "әрбір мүше жақсылық жасауға ұмтылуы керек" деп атап өтті және қайғылы жағдайға тап болғандарды іздеп, көмектесуі керек. Кейін бірнеше әйел мүшелер Қоғамға садақа берді. Сол адамдар қайтып келгенде, Тейлор мен Ричардс да садақа берді. "Кел, қуанайық!" әні орындалып болған соң, кездесу келесі бейсенбі күні сағат 10-да жалғасты деп жарияланды. Содан кейін Тейлор соңғы дұғасын айтты. Өзінің тәжірибесі туралы Жозеф Смит былай деп жазды: "Мен сұрағаннан кейін, әйелдер көмек қоғамына қатыстым, оның мақсаты - кедейлерге, мұқтаждарға, жесірлерге және жетімдерге көмектесу және барлық қайырымдылық мақсаттарын іске асыру. Біз олардың біріккен күштерімен, азап шегуші кедейлердің, жатжұрттықтардың және әкесіз қалғандардың жағдайы жақсарады деп сенеміз". Жаңа ұйым танымал болды және осылайша жылдам өсіп, осы үлкен топ үшін кездесу өткізу орны табу қиын болды. Эмма Смит басшылығымен Қоғам қаланың төрт муниципалдық бөліміне сәйкес "кездесу үшін бөлінді". Смит және оның кеңесшілері топтарға басшылық етуді жалғастырды. Әр бөлімдегі мұқтаждықтарды анықтау үшін комиссиялар тағайындалды. Жас ана Сара Пеа Рич, Чарльз С. Ричтің әйелі, "Біз сол кезде халық ретінде біріккенбіз және біз жат адамдар емес, отбасы сияқты болдық" деп еске алды. 1844 жылдың наурыз айына қарай мүшелердің саны 1331 әйелге жетті. Наувоодағы Көмек Қоғамының соңғы тіркелген кездесуі 1844 жылдың 16 наурызында өтті. Смит көбінесе Көмек Қоғамын көп некеге қарсылығын білдіру үшін мінбар ретінде пайдаланды. Алайда, қоғамның бірнеше мүшелері мен басшылары Смиттың өзінің күйеуіне де кіретін көп некеде құпия түрде болды. Осы ішкі қайшылықтарға байланысты Жозеф Смит ұйымның барлық кездесулерін тоқтатты. 1844 жылдың маусымында Жозеф Смит қайтыс болғаннан кейін, Бригам Янг соңғы күнгі қасиеттілердің көпшілігінің басшылығын өз қолына алды. Көп некеге жалғасуды қалаған Янг Наувоодан Тұз көлі аймағына аттанғаннан бұрын Көмек Қоғамын таратып жіберді.

Батысқа қарай жылжу

1846 жылы Көмек қоғамының хатшысы Элиза Р. Сноу соңғы күндердің қасиеттілерімен бірге батысқа көшкенде, ол Көмек қоғамының жазба кітабын өзімен алып жүрді. Олар ресми жиналыстар өткізбесе де, әйелдер бейресми түрде жинала берді; мұқтаждарға көмек көрсету және оларды күту ісі ресми Көмек қоғамы ұйымы болмаса да, жалғасты. Солт-Лейк аңғарында және оның төңірегіндегі елді мекендерге қасиеттілер үй салған сайын, әйелдер үшін ресми жиналыстар біртіндеп пайда бола бастады. 1851 жылы Әйелдер денсаулығы жөніндегі Кеңес құрылды. 1854 жылдың 24 қаңтарында Бригам Янгтың жергілікті американдықтарға көмектесуге шақыруына жауап ретінде Солт-Лейк-Ситидегі бірнеше палатадағы әйелдер «үнді әйелдері мен балаларына киім тігу мақсатында әйелдер қоғамын» құруға шешім қабылдады. Екі аптадан кейін, 1854 жылдың 9 ақпанында олар «Үнділерге көмек қоғамы» деп аталған бірлестікті ресми түрде ұйымдастырды. Матильда Дадли президент және қазынашы, Мэри Хокинс және Мэри Берд кеңесшілер, Луиза Р. Тейлор хатшы, Аманда Барнс Смит көмекші хатшы болып сайланды. Тағы 12 әйел құрылтай мүшелері ретінде тіркелді. Соңғы күндердің қасиетті әйелдері материалдық жағдайы жағынан кедей болғанымен, үндістердің қажеттіліктері өздерінікінен басым екенін сезінді. Келесі төрт айда үнді әйелдері мен балаларына киім беруге жасаған тырыстықтары жалғасты. 1854 жылдың маусымында Бригам Янг әйелдерді өз палаталарында қоғамдар құруға шақырды. Бірінші Үнділерге көмек қоғамының мүшелері өз палаталарында ұйымдар құруға көмектесу үшін таратылды, олардың көпшілігі жетекшілер болды. Мысалы, Матильда Дадли он үшінші палатаның Көмек қоғамының президенті болды, Огаста Кобб және Сара А. Кук оның кеңесшілері, ал Марта Джейн Корей хатшы болып тағайындалды. Жазбалар шектеулі, бірақ 1858 жылға қарай Солт-Лейк-Ситидегі он екі палатада және Огден, Прово, Испан Форк және Манти, Юта сияқты басқа да шеткері елді мекендерде жиырмадан астам ұйым құрылғандығын көрсетеді. Әрбір Көмек қоғамы жергілікті епископпен ынтымақтаса, өз палатасы шегінде тәуелсіз жұмыс істеді. Палаталық қоғамдар орталық әйелдер басшылығымен байланысты болмаса да, олардың көпшілігі үндістерге киім тігу, кедейлерге, әсіресе көшпенділерге көмектесу және жергілікті мәжіліс үйлеріне кілемдер тоқу сияқты ұқсас іс-шаралармен айналысты. 2004 жылы тарихшы Кэрол Холиндрейк Нильсон Солт-Лейк-Ситидің он төртінші палатасының Көмек қоғамының ұйымдасуын, қызметін және мүшелігін құжаттады. Он төртінші палата ғибадатхана алаңы мен оңтүстік және батысқа қарай он бір тұрғын алаңын қамтыды. Бұл аймақта шіркеудің көптеген басшыларының үйлері орналасқан. Басқалармен қатар, Көмек қоғамының тізімінде Джон Тейлордың әйелдері Леонора Тейлор және Джейн Б. Тейлор, Парли П. Праттың әйелдері Элизабет Б. Прат, Кезия Д. Прат және Фиби Сопер Прат, Вилфорд Вудруфтың әйелдері мен қыздары Феби В. Вудруф, Эмма Вудруф, Сара Вудруф, Сара Делайт Вудруф, Феби А. Вудруф, Сьюзан К. Вудруф, Була Вудруфтың есімдері болды. 1858 жылғы Юта соғысынан бұрын, осы тәуелсіз палаталық ұйымдардың үш-төртінен аспайтыны Солт-Лейк округінің оңтүстігіне қасиеттілердің көп бөлігі уақытша көшірілуінен аман қалды.

Қайта ұйымдастыру және кеңейту

1867 жылдың желтоқсан айында шіркеу президенті Бригам Янг әр қауымда Көмек қоғамын қайта ұйымдастыруға шақырды. Элиза Р. Сноу қоғамның тарихын баяндап, оның мақсатын "тек қана кедейлерге көмек көрсету ғана емес, сонымен қатар барлық жақсы және құнды істерді іске асыру" деп түсіндірді. Янг 1868 жылғы сәуір айындағы шіркеудің бас конференциясында жергілікті Көмек қоғамдарын құру қажеттігін қайта атап өтті: "Енді, епископтар, көптеріңіздің ақылды әйелдеріңіз бар. Олар әртүрлі қауымдарда Әйелдер Көмек қоғамдарын ұйымдастырсын. Біздің арамызда көптеген дарынды әйелдер бар – сіздер олардың осы қозғалыстың негізгі күші болатынын көресіздер". Сноу жергілікті епископтарға Көмек қоғамының тұрақты бөлімшелерін ұйымдастыруға көмектесуге тағайындалды. Наувоодағы ерте кездесулердің хаттамаларын Конституция ретінде пайдаланып, Сноу барлық жергілікті қауымдар үшін әйелдерді мақсатта біріктіретін және олардың ұйымына тұрақты атау мен құрылым беретін стандартты үлгі жасады. Ол және тағы тоғыз әйел 1868 жылы қауымдар мен елді мекендерді аралап, жыл соңында Солтүстік Лейк-Ситидегі барлық жиырма қауымда және Юта штатының дерлік барлық округтерінде ұйымдар құрылды. Көмек қоғамының қауымдық бөлімшелері түрлі қызметтер атқарды. Әйелдер қауым епископына кедейлерге көмек көрсету үшін ақша және заттар жинап, бөліп беруге көмектесті. Олар ауруларға күтім жасап, үйлерді тазалап, жергілікті үйлерге кілем тігіп, бақша шаруашылығымен айналысып, үй шаруашылығын дамытуға жәрдемдесіп, діни білімдерді үйретіп, куәліктерін айтты. Сноу 1880 жылы Бас президент болып тағайындалғанға дейін де, кейін де орталық басшылықты қамтамасыз етті. Ол руханилық пен өзін-өзі қамтамасыз етуге баса назар аударды. Көмек қоғамы әйелдерді медициналық училищаларға жіберді, медбикелерді оқытты, Дезерет ауруханасын ашты, кооперативтік дүкендер ашты, жібек өндірісін дамытты, бидай жинады және астық қоймаларын салды. 1872 жылы Сноу Луиза Л. Гринге әйелдер журналы "Woman's Exponent" журналын құруға көмектесті, ол Көмек қоғамымен байланысты болды. Эмелин Б. Уэллс Гриннің орнын басып, 1914 жылға дейін редактор болып қызмет етті. Сноудың басшылығымен Көмек қоғамының әйелдері жас қыздар мен балаларды тәрбиеледі. Бригам Янгтың 1869 жылғы реформаға шақыруын тыңдап, Сноу, Мэри Изабелла Хорн және басқалар "Әйелдердің ынтымақтастық және үнемдеу қауымдастығын" құрды, одан кейін "Әйелдердің ынтымақтастық және үнемдеу қауымдастығының" жас қыздар бөлімі құрылды (кейіннен "Жас қыздардың өзара жетілдіру қауымдастығы" деп аталды, қазір "Жас әйелдер"). Сноу сонымен қатар Аурелия Спенсер Роджерспен 1878 жылы алғашқы қауымдық Негізгі қауымдастықты құру үшін жұмыс істеді. 1888 жылға қарай Көмек қоғамында 400-ге жуық жергілікті бөлімшеде 22 000-нан астам мүше болды. 1891 жылы Көмек қоғамы АҚШ Әйелдерінің Ұлттық Кеңесінің құрылтайшы мүшесі болды және ол Ұлттық Әйелдер Көмек қоғамы деп аталды. Көмек қоғамының ерте кездесулері әдетте жарты ай сайын өткізілетін. Ай сайынғы бір кездесуде кедейлерге қажетті тігін тігу және оларға көмек көрсету мәселелері талқыланды. Кездесулерде мүшелер білім алып, жоғары және білімді тақырыптарды талқылап, куәліктерін айтатын. Сондай-ақ, әйелдер өз қауымдастықтары үшін мәдени мүмкіндіктерді іздеуге және дамытуға шақырылды.