Француз революциясы және Жоғарғы Құдайға табыну культі
Cult of the Supreme Being
Француз революциясы кезінде Максимилиан Робеспьер құрған «Жоғарғы Құдайға Сыйындыру» діні. Атеистік «Ақыл Құлты» мен католицизмге қарсы бағытталған, кейін тыйым салынды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1794 жылы француз төңкерісі кезінде деистік мемлекеттік дін
1794 deistic state religion during the French Revolution
Жоғары Билік Культы – Максимилиан Робеспьердің француз төңкерісі кезінде Францияның мемлекеттік діні ретінде құрған, оның қарсыласы – Ақыл-Ой Культы мен Рим католиктік дінін ығыстыру мақсадындағы теократиялық деизмнің бір түрі. Робеспьер биліктен құлағаннан кейін қолдауын жойды және 1802 жылы Бірінші консул Наполеон Бонапарт Ақыл-Ой Культымен бірге оны да ресми түрде тыйым салды.
The Cult of the Supreme Being was a form of theocratic deism established by Maximilien Robespierre during the French Revolution as the intended state religion of France and a replacement for its rival, the Cult of Reason, and of Roman Catholicism. It went unsupported after the fall of Robespierre and, along with the Cult of Reason, was officially banned by First Consul Napoleon Bonaparte in 1802.
Шығу тегі
Француз революциясы Францияда көптеген түбегейлі өзгерістерге әкелді, бірақ бұрын католик болған ел үшін ең негізгісі – діннің ресми түрде жоққа шығарылуы болды. Алғашқы жаңа, ірі ұйымдасқан ойлау мектебі "Ақыл-ойы культі" деген жалпы атаумен пайда болды. Жак Хебер және Антуан Франсуа Моморо сияқты радикалдар қолдаған "Ақыл-ойы культі" негізінен атеистік көзқарастардың қоспасын антропоцентрикалық философияға айналдырды. "Ақыл-ойы культінде" ешқандай құдайға табынбады; басшылық принцип – абстрактілі Ақыл-ойыға адал болу болды. Барлық құдайлықты жоққа шығару Максимилиан Робеспьерді қатты наразылыққа түсірді. Ол католик дінін ұнатпаса да, атеизмді одан да жек көретін. Ол жоғары күшке сенудің қоғамдық тәртіп үшін маңызды екенін ойлады және Вольтердің: "Егер Құдай болмаса, оны ойлап табу қажет" деген сөзін жиі келтіретін. Оның пікірінше, "Ақыл-ойы культінің" философиялық кемшіліктері оның практикасына байланысты "ұятты көріністермен" және "жабайы маскарадтармен" күшейді. 1793 жылдың соңында Робеспьер "Ақыл-ойы культін" және оның жақтаушыларын қызу айыптады, содан кейін дұрыс революциялық дін туралы өз көзқарасын ұсынды. Көбінесе Робеспьердің ойынша құрылған "Жоғары күш культі" 1794 жылдың 7 мамырында Ұлттық конвентпен Францияның азаматтық діні ретінде бекітілді.
The French Revolution had occasioned many radical changes in France, but one of the most fundamental for the hitherto Catholic nation was the official rejection of religion. The first new major organized school of thought emerged under the umbrella name of the Cult of Reason. Advocated by radicals like Jacques Hébert and Antoine François Momoro, the Cult of Reason distilled a mixture of largely atheistic views into an anthropocentric philosophy. No gods at all were worshipped in the Cult of Reason; the guiding principle was devotion to the abstract concept of Reason. This rejection of all godhead appalled Maximilien Robespierre. Though he was no admirer of Catholicism, he had a special dislike for atheism. He thought that belief in a supreme being was important for social order, and he liked to quote Voltaire: "If God did not exist, it would be necessary to invent him". To him, the Cult of Reason's philosophical offenses were compounded by the "scandalous scenes" and "wild masquerades" attributed to its practice. In late 1793, Robespierre delivered a fiery denunciation of the Cult of Reason and of its proponents and proceeded to give his own vision of proper Revolutionary religion. Devised almost entirely by Robespierre, the Cult of the Supreme Being was authorized by the National Convention on 7 May 1794 as the civic religion of France.
Революциялық әсері
Робеспьер діни мәселені өзінің жақтастары емес, көптеген радикалдардың ниеттерін жария түрде сынау үшін пайдаланды, және бұл тікелей немесе жанама түрде Хабберт, Моморо және Анакарсис Клуц сияқты Революциялық христиан жойғыштарының өлім жазасына кесілуіне әкелді. Сонымен қатар, бұл Робеспьер билігінің шыңы болды. Теория бойынша ол Қоғамдық қауіпсіздік комитетінің тең мүшесі болғанымен, Робеспьер осы кезде ерекше ұлттық ықпалға ие болды.
Robespierre used the religious issue to publicly denounce the motives of many radicals not in his camp, and it led, directly or indirectly, to the executions of Revolutionary de Christianisers like Hébert, Momoro, and Anacharsis Cloots. Simultaneously it marked the apogee of Robespierre's power. Though in theory he was just an equal member of the Committee of Public Safety, Robespierre at this point possessed an unrivalled national prominence.
Жоғарғы Биліктің мерекесі
Жаңа мемлекеттік дінді жариялау үшін Робеспьер 20 Прейриал II жыл (8 маусым 1794) (сонымен қатар христиандық Пятидесятница мерекесі) Жоғарғы Бастың ұлттық мерекесінің алғашқы күні деп белгіледі, ал болашақ республикалық мерекелер жаңа француз республикалық күнтізбесінде әрбір оныншы күнде – демалыс күндері (декади) өткізілуі керек еді. Робеспьер бұл оқиғаның толық басшылығын өз мойнына алды, жаңа дінінің шындығы мен «әлеуметтік пайдалылығын» күшпен және, көптегендерге, көрсеткішпен жариялады. Бұрынғы революциялық фестивальдар спонтанды түрде өткенімен, Жоғарғы Бастың фестивалі мұқият жоспарланған. Тарихшы Мона Озуф оқиғаның «сыртқы қатаңдығының» кейбір адамдар үшін революцияның «склерозының» көрінісі болғанын атап өтті. Куәгерлердің сөзіне қарағанда, «Жоғарғы Бастың фестивалі» кезінде Робеспьер қуаныштан сәулеленді. Ол өзінің құмарлықтары – ізгілік, табиғат, деистік сенімдері және атеизммен келіспеушіліктері туралы айтуға мүмкіндік алды. Кортеж Марс алаңында аяқталды. Конвент азаттық ағашы отырғызылған төбеге көтерілді. Аспан көк шапаны мен накин шалбарымен киінген Робеспьер екі сөз сөйледі, онда Жоғарғы Басқа қатысты өзінің түсінігін баса көрсетті: Мәсіх, Мұхаммед болмайды. Біреудің айтқаны естілді: «Оған мырза болу жеткіліксіз, ол Құдай болуы керек». Оның сөзіне сүйенсек: «Робеспьер Жоғарғы Басқа сенетінін жариялады және тек қылмыстың күшіне сенді». Робеспьерді Бас қауіпсіздік комитетінің мүшелері Вадье, Барер, Куртуа және Фуше де сынады. Жозеф Фуше оған жақын арада болатын құлауын болжаған еді. 15 маусымда Бас қауіпсіздік комитетінің төрағасы Вадье екі комитет атынан Кэтрин Теот, Кристоф Антуан Герле және тағы үш адам жасаған жаңа қастандық туралы баяндама жасады. Ол Робеспьердің оның болжамдарына сай келетінін айтты. Оның сөзі конгресте көп күлкіге себеп болды. Оның көптеген жақтастары Робеспьердің достары немесе қолдаушылары болды, бұл оның өзін құдай етіп, жаңа дін құруға тырысып жатқандай көрінді. Робеспьер өзін қорланды деп сезініп, 26-сы күні Теоттың тергеуін тоқтатуды және Фукье Тинвильді алмастыруды талап етті. Ол құрған және ынтамен насихаттаған Жоғарғы Басқа табыну антиклерикалдық және басқа да саяси топтардың күдігін тудырды, олар француз қоғамындағы оның орны туралы қабақты ойларға берілгенін сезінді.
To inaugurate the new state religion, Robespierre declared that 20 Prairial Year II (8 June 1794) (also the Christian holiday of Pentecost) would be the first day of national celebration of the Supreme Being, and future republican holidays were to be held every tenth day—the days of rest (décadi) in the new French Republican Calendar. Robespierre assumed full leadership of the event, forcefully—and, to many, ostentatiously—declaring the truth and "social utility" of his new religion. While earlier Revolutionary festivals were more spontaneous, the Festival of the Supreme Being was meticulously planned. Historian Mona Ozouf has noted how the "creaking stiffness" of the event has been seen by some to foreshadow "the sclerosis of the Revolution." Witnesses state that throughout the "Festival of the Supreme Being", Robespierre beamed with joy. He was able to speak of the things about which he was passionate, including virtue, nature, deist beliefs and his disagreements with atheism. The procession ended on the Champ de Mars. The Convention climbed to the summit, where a liberty tree had been planted. Dressed in sky blue coat and nankeen trousers, Robespierre delivered two speeches in which he emphasised his concept of a Supreme Being: there would be no Christ, no Mohammed. Someone was heard saying, "Look at the blackguard; it's not enough for him to be master, he has to be God". According to him: "Robespierre proclaimed to believe in the Supreme Being, and who only believed in the power of crime." Robespierre was also criticized by Vadier, Barère, Courtois and Fouché, members of the Committee of General Security. Joseph Fouché had predicted to him his approaching fall. On 15 June, the president of the Committee of General Security, Vadier, on behalf of the two committees presented a report on a new conspiracy by Catherine Théot, Christophe Antoine Gerle and three others. He insinuated that Robespierre fitted her prophecies. His speech caused much laughter in the convention. Many of her followers were also supporters or friends of Robespierre, which made it seem as if he was attempting to create a new religion, with him as its god. Robespierre felt ridiculed and demanded on the 26th that the investigation of Théot be stopped and Fouquier Tinville replaced. The deist Cult of the Supreme Being that he had founded and zealously promoted generated suspicion in the eyes of both anticlericals and other political factions, who felt he was developing grandiose delusions about his place in French society.
Мұра
Жоғарғы Бастықтың культі және оның мерекесі Термидориялық реакцияға және Робеспьердің құлауына себеп болуы мүмкін. 1794 жылғы 28 шілдеде гильотинада қаза болғаннан кейін, культ барлық ресми қолдауын жоғалтып, қоғамдық көзден мүлдем жоғалып кетті. Наполеон оны 1802 жылғы 8 сәуірде «18 Germinal, Year X» жылы шығарған культтар туралы заңмен ресми түрде тыйым салды.
The Cult of the Supreme Being and its festival may have contributed to the Thermidorian Reaction and the downfall of Robespierre. With his death at the guillotine on 28 July 1794, the cult lost all official sanction and disappeared from public view. It was officially banned by Napoleon on 8 April 1802 with his Law on Cults of 18 Germinal, Year X.