Христос Сартзетакис: Грекия президенті және заңгер

Кіріспе

Грекия заңгері және саясаткер; Грекия президенті (1929–2022)

Христос Сарцетакис (Χρήστος Σαρτζετάκης; 6 сәуір 1929 – 3 ақпан 2022) – грек заңгері және Кассациялық соттың жоғары судьясы, 1985 жылдан 1990 жылға дейін Грекия президенті қызметін атқарған.

Ерте өмір және білім

Сарцетакис 1929 жылдың 6 сәуірінде Салоникидегі Неаполи қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Салоникиде жандармерия офицері болып қызмет еткен, Ханьядағы Канданос қаласында туған криттік, ал анасы Склитрода Флоринада туған грек македониялық. Салоникадағы Аристотель университетінде заңгерлік мамандық бойынша білім алды. Сот ісі Салоникидегі бірінші сатыдағы сотқа ауыстырылғандықтан, Грекияның Жоғарғы сотының адвокаты Константин Коллиас Сарцетакисті тергеуді жалғастыру үшін шақырды. 1964 жылдың наурыз айында ол әділет министрі Полихронис Полихронидиске хат жолдады, онда полиция мен мемлекетті кісі өлтіруге жауапты деп айыптады. Ламбракистің ісі 1966 жылы Василис Василикостың "Z" романының тақырыбы болды, ал Сарцетакисті Жан Луи Тринтиньянн 1969 жылы Костас Гаврастың романының киноға бейімделуінде сомдады. Ламбракистің ісінен кейін, коммерциялық құқық пен Еуропалық қауымдастық құқығын оқуға рұқсат алып, Сарцетакис Парижге көшіп барды. Ол екі рет хунтамен тұтқындалды, алғаш рет 1970 жылдың Рождество қарсаңында, және грек әскери полициясы тарапынан азапталды. Халықаралық наразылықтан кейін, ол 1971 жылы хунтаның түрмесінен босатылды. Сол кезде премьер-министр Андреас Папандреу саясатқа қатыспаған судья Сарцетакисті Карамлистің орнына кандидат ретінде ұсынды. 29 наурызда өткен сайлауда ПАСОК пен Коммунистік партияның 180 депутатының дауысымен Сарцетакис 5 жылдық мерзімге жаңа президент болып сайланды. 1986 жылы Сарцетакис абортты заңдастырған заң жобасына қатаң қарсылық білдірді. 1989 және 1990 жылдар аралығында партиялардың үкімет құра алмауы салдарынан бес прецедентсіз сайлау қайталануына тап болды. Оның президенттік мінез-құлқы үнемі сынға алынып, сатираланды. Ол газеттерде өзін үлкен "К" (Κύριος) әрпімен "Мырза" деп атауды талап етті, қазіргі гректің консервативті түрі – қатарырвоусаны қолданды және ол халықтан алыс, қатаң формалист ретінде қарастырылды. Алайда Сарцетакис басқа да саяси тұлғаларға, мысалы премьер-министрлер Андреас Папандреу, Костас Симитис, Константинос Мицотакис және кейін президент Константинос Стефанопулосқа да бірдей құрмет көрсетті. Ол Қытайдан оралғаннан кейін, сол кездегі қымбат кондиционерлерді сатып алып, кедендік бақылаудан өтпегені үшін сынға ұшырады. Алайда, ресми сапарлар кезінде жасалған сауда-саттық тек оған ғана тиесілі емес деп мәлімделді. Екі рет ол өзін мазақтаған комедианттарды айыптады. 1986 жылы Сарцетакис Ұлы Лаврада үлкен темір крест пен Афанасий Афондықтың таяғымен бірге суретке түсті. Гарри Клинн оны "Τίποτα" альбомының мұқабасында сатирикалық түрде бейнеледі. Сол кезде ол діни нышандарды қорлады деп айыпталды, бірақ Клинн ақталды. Дегенмен, ол 1989 жылғы саяси дағдарыс кезінде Шарилос Флоракиспен ынтымақтасып, 2005 жылы қайтыс болғаннан кейін оны мақтады, марқұм коммунистік көшбасшыны "түздік, адалдық және саяси әділдік" үшін жоғары бағалады. Оның өкілеттігі 1990 жылдың 5 мамырында аяқталды, ол Константинос Караманлис өткен күні парламентте абсолютті көпшілікпен сайланғаннан кейін екінші рет президенттікке келді. Содан кейін ол қоғамдық өмірден зейнеткерлікке шықты, бірақ газеттерде және өз веб-сайтында мақалалар жариялауды жалғастырды.

Sartzetakis was born in Neapoli, Thessaloniki, on 6 April 1929. His father, who served as a Gendarmerie officer in Thessaloniki, was a Cretan born in Kandanos, Chania, and his mother was a Greek Macedonian born in Sklithro, Florina. He obtained a degree in law from the Aristotle University of Thessaloniki. Sartzetakis was called by the attorney of the Greek Supreme Court Constantine Kollias to proceed with the investigation, as the case was transferred to the Court of First Instance of Thessaloniki. In March 1964, he sent a letter to the Minister of Justice Polychronis Polychronidis in which he implicated the police and the State as responsible for the murder. The Lambrakis investigation was the theme of the 1966 novel Z by Vassilis Vassilikos, and Sartzetakis was portrayed by Jean Louis Trintignant in the novel's 1969 film adaptation by Costas Gavras. After the Lambrakis prosecution, with permission to study commercial law and European Community law, Sartzetakis moved to Paris. He was twice arrested by the Junta, first on Christmas Eve of 1970, and was tortured by Greek Military Police. After an international outcry, he was released from the Junta's prison in 1971. It was then that the Prime Minister Andreas Papandreou nominated Sartzetakis, a judge who had not been involved in politics, as a candidate to succeed Karamanlis. held on 29 March, for Sartzetakis to be elected the new president to a 5 year term, thanks to the votes of the 180 deputies from PASOK and the Communist Party. In 1986, Sartzetakis strongly opposed the bill that legalized abortion in the country. Between 1989 and 1990, he had to face an unprecedented triple electoral repetition due to the inability of the parties to form a government. His personality as president was assiduously criticized and satirized. He demanded that newspapers refer to him as "Sir" with a capital "K" (Κύριος), used the conservative form of modern Greek called katharevousa and was altogether considered a strict formalist with rigid thinking far removed from the people. Sartzetakis did, however, ascribe the same honor to other political personalities, such as Prime Ministers Andreas Papandreou, Costas Simitis, Konstantinos Mitsotakis and later President Konstantinos Stephanopoulos. He was criticized for buying air conditioners, expensive at the time, on his return from China and not passing through customs. However, it was claimed that the reported shopping while on official visits shouldn't be solely attributed to him. On two occasions he denounced comedians for making fun of him. In 1986 Sartzetakis appeared in a photograph with the admittedly large iron cross and the staff of Athanasius the Athonite at the Great Lavra. Harry Klynn satirized him on the cover of his album "Τίποτα". It was then that he was sued alleging insults to religious symbols, although Klynn was acquitted. He, nevertheless, cooperated with Charilaos Florakis during the 1989 political crisis and eulogised him after his passing in 2005, praising the late communist leader for his "straightness, honesty and political rectitude". His term of office ended on 5 May 1990 when Konstantinos Karamanlis took office for his second term as president after being elected the previous day by an absolute majority in Parliament. He then retired from public life, but continued to publish opinions in newspapers and articles on his website.

Жеке өмір және өлім

Сарцетакис Эфи Аргирюге үйленді, олардың бір қызы болды. 2021 жылдың 3 желтоқсанында Афинадағы Лайко ауруханасында асқынған пневмонияға байланысты оған трахеялық түтік енгізілді. Үкімет 3 және 5 ақпан аралығында ұлттық аза тұру кезеңін жариялады, ал тулар жартылай төмен түсірілді. Мемлекеттік жерлеу рәсімі 7 ақпанда Афинаның Митрополиттік соборында өтті, содан кейін ол Афинаның Бірінші зиратында жақын туыстарының қатысуымен жерленді.