Кіріспе

Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласындағы тас жол.

Mornington Peninsula Freeway – Мельбурн қаласының оңтүстік-шығыс жаққа қарай созылған және Mornington Peninsula аралымен байланыстыратын тас жол. VicRoads бойынша Дингли ауылынан Роузбудқа дейінгі барлық бөлігі Mornington Peninsula Freeway деп белгіленген, бірақ Carrum Downs-тағы EastLink және Moorooduc-тағы Moorooduc Highway арасындағы бөлігі жергілікті түрде және көбінесе Peninsula Link деп аталады. Тас жолдың барлық дәлізі M11 деп белгіленген.

Бағыт

Морнингтон түбегі тас жолы Дингли ауылындағы Дингли айналма жолынан басталып, оңтүстікке қарай Челси Хайтс және Каррум Даунстағы EastLink/Frankston Freeway торабына қарай жүреді, бұл жерде бұрынғы Боундери Роуд/Уэллс Роуд бойымен шамамен параллель өтеді. Бұл жерден бастап оңтүстік-шығыс бағытта жалғасады, жергілікті атауы Peninsula Link болып өзгереді. Peninsula Link 25 шақырымға созылады, Moorooduc тас жолымен кездескенше шығысқа қарай Central Frankston-ды айналып өтеді, содан кейін жергілікті атауы Mornington Peninsula Freeway болып қайтадан аталады. Тас жол оңтүстік-батысқа қарай Роузбудтағы Бонео жолына дейін жалғасады. Бұл тас жолдың бөлігі Морнингтон түбегіндегі жүзімдіктер, жылқы шаруашылықтары мен бақтардың арасынан өтеді. Jetty Road және Бонео жолы арасындағы жолдың соңғы бөлігі екі жолақты, бір бағытты жол. Осыған қарамастан, VicRoads бұл бөлікті де тас жол деп санайды және оған M11 белгісі қойылған. Оның құрылысы 1971 жылдың соңында Дроманадағы Nepean тас жолынан басталып, келесі жылы жалғасты. EastLink 2008 жылы ашылды. 2006 жылдың басында EastLink операторы ConnectEast 2009 жылдың маусымына дейін айналма жол салуды ұсынды, бірақ мемлекеттік үкімет одан бас тартты. Үкімет жобаға 100 миллион доллар бөлуге міндетті болған, сондай-ақ жол ақысын 1 центтен 2 центке дейін көтеру арқылы қаржыландыру жоспарланған. ConnectEast EastLink концессиялық мерзімінің 39 жылдан 49 жылға дейін ұзартылуын қалаған. 2006 жылы VicRoads Франкстон қаласына жіберген және 2008 жылы оппозиция қол жеткізген есепте Франкстон айналма жолының құрылысына 240 миллион доллар жұмсалатыны көрсетілген. 2006 жылдың қазанында Бракс үкіметі EastLink-тің Франкстон жағындағы қосымша пандустарға 6,5 миллион доллар бөлді, бұл болашақ айналма жолға дайындалу мақсатында жасалған. Оңтүстік және Шығыс интеграцияланған көлік басқармасы (SEITA) ұсынған көлік министрі «Франкстонды айналып өту қажеттігі туралы әлі шешім қабылданбағанын» мәлімдеді. 2006 жылғы сайлауда либералды оппозиция жетекшісі Тед Бейлие 22 шақырымдық жолды тегін салуға 250 миллион доллар бөлді. Питер Батчелор бұл есептеудің дұрыс еместігін, кішігірім жобалардың көбірек шығынға түсетінін айтты. 2006 жылдың қазан айында сол кездегі көлік министрі Питер Батчелор SEITA айналма жолға арналған қоршаған ортаға әсерін бағалайтынын және Cranbourne Frankston Road және Moorooduc Road қиылысына 20 миллион доллар жұмсалатынын хабарлады. ЭСЖ жұмысы 2007 жылдың наурыз айында 5 миллион долларға басталды. EastLink құрылысы және солтүстік бөлігімен торабы Франкстон тас жолында, әсіресе Moorooduc тас жолындағы Макмахонс Роудтағы оңтүстік аялдамасында тығырындар тудыруы мүмкін деген болжамдарға әкелді. Бұл тығырындарды жеңілдету үшін Морнингтон түбегі тас жолының толықталмаған бөлігін айналып өтуге арналған Франкстон айналма жолын салу қажет болды. Алайда VicRoads Франкстон тас жолында мұндай тығырындар туатынын күтпеген. Бірақ федералды депутат Брюс Биллсон керісінше ойлады және мәселені парламентте және жергілікті баспасөзде көтерді. Викторияның көлік министрі Питер Батчелор тас жолдың жоспарланған бағыты картада көрсетілгенінің (Мелвей көшелерінің каталогында көрсетілген бағытқа сілтеме жасай отырып) оның салынуы жоспарланбағанын немесе ешқашан салына қоймауы мүмкін екенін мәлімдеді. Алайда Франкстон қалалық кеңесінің мүшелері және Биллсон мырза айналма жолдың салынуын талап етті. 2007 жылдың 28 қазанында Федералды либералды партия сайланған жағдайда жолдың ақысыз салынуына ең көп дегенде 150 миллион доллар бөлді, бұл сома Виктория үкіметімен салыстырылатын болды. Есепте: «Франкстон айналма жолы – екі бағытта екі жолақты, жылдамдығы сағатына 100 шақырымды құрайтын 25 шақырымдық тас жол стандартындағы жол болады. EastLink және Frankston Freeway-мен толық бөлінген тораптар, сондай-ақ Dandenong Frankston Road, Cranbourne Frankston Road, Golf Links Road, Frankston Flinders Road, Bungower Road және Old Moorooduc Road / Mornington Peninsula Freeway қиылыстарында толық бөлінген алмаз тәрізді тораптар салынады. Skye Road және Mornington Tyabb Road тораптарында солтүстікке кіретін және оңтүстікке шығатын пандустармен жартылай алмаз тәрізді бөлінген тораптар болады. Құны 500 миллионнан 750 миллион долларға дейін бағаланды. 2008 жылдың қыркүйегінде ConnectEast жолдар министрі Тим Палласпен келіссөздер жүргізді, бірақ мемлекеттік үкімет бұл мәселені бұқаралық ақпарат құралдарымен талқыламады және жол ақысыз салынатынына уәде бермеді. 2008 және 2009 жылдың басында мемлекеттік үкімет жобаны жүзеге асыру үшін мемлекеттік-жеке серіктестік (МЖС) модельдерін қарастырып, Partnerships Victoria 'Жұмысы бар' моделін таңдады, онда жеке сектор компаниясы жобаны белгілі бір мерзімге жобалайды, салады, қаржыландырады және басқарады, ал мемлекеттік үкімет компанияға белгілі бір өнімділік көрсеткіштеріне сәйкес келуіне байланысты үнемі төлемдер жасайды, бұл жол пайдаланушыларынан алым алуды болдырмайды. 2009 жылдың наурыз айында қызығушылық білдіру туралы шақыру қағазы жарияланды, содан кейін ұсыныс сұрауы жіберілді, ал 2009 жылдың қарашасына дейін екі үміткер іріктеліп алынды. Бір айдан кейін соңғы ұсыныстар қабылданды, ал Southern Way консорциумы (Abigroup және Bilfinger Berger құрылыс компанияларынан және Royal Bank of Scotland қаржыландырушысынан тұрады) 2010 жылдың 20 қаңтарында тас жолды жобалауға, салуға және басқаруға шартты жеңімпаз деп танылды. Құрылыс 2010 жылдың ақпанында басталды, ал аяқталуы 2013 жылдың басында күтілуде. Төлемдер қолжетімділік негізінде реттеледі, қолжетімсіздіктің сипаты мен ауырлығына қарай әр жарты сағат сайын жасалатын жеңілдіктер ескеріледі. Төтенше жағдайларға байланысты байланыс нүктелері, оқиғаларға жауап беру, операциялық жоспарларға сәйкес келу, техникалық тексерулер мен жұмыстар, есеп беру және қоршаған ортаны басқару көрсеткіштеріне қол жеткізбеу жағдайында үкіметтік шегерімдер қызмет төлемдерінен алынады.

Солтүстік кеңейту (Mordialloc Freeway)

Аспендейл Гарденс ауданындағы Спрингвейл жолы мен Дингли ауылындағы Дингли айналма жолы арасындағы Морнингтон түбегі тас жолын солтүстікке қарай кеңейтуге арналған резерв көп жылдар бойы сақталған. Резервтің батысында тұрғын үйлер мен өнеркәсіптік аймақтар, ал шығысында Брейсайд паркі орналасқан. 2014 жылдың қазан айында жүргізілген техникалық-экономикалық зерттеуде тас жол стандартындағы жолдың қажеттігі жоқ екені анықталды. Дегенмен, тас жол резервациясындағы Мордиаллок айналма жолы деп аталатын магистральдық жол ең оңтайлы шешім деп есептелді. Егер болашақта тас жол салу қарастырылса, Дингли магистралі тас жол стандартына дейін жаңартылуы мүмкін еді. 2014 жылғы мемлекеттік бюджетке егжей-тегжейлі жоспарлау және жобаны дамыту үшін 4 жылға 10,6 миллион доллар қарастырылды. Магистральдық жол, басымдықпен, екі бөлінген бағыттан тұратын, деңгейдегі светофорлармен реттелген қиылыстарға, сағатына 80 км/сағат жылдамдық шегіне және велосипед және жаяу жүргіншілерге арналған жолдарға ие болар еді. 2017 жылдың 2 мамырында мемлекеттік үкімет Мордиаллок айналма жолын магистральдық жол ретінде аяқтау үшін мемлекеттік бюджеттен 300 миллион доллар бөлгенін және Спрингвейл жолымен қиылысқан жерде эстакада салынатынын хабарлады. 2018 жылдың 9 сәуірінде штаттық Лейборист үкіметі қосымша 75 миллион доллар қаржыландыруды жариялады және жолдың барлық ұзындығы бойынша төрт қатарлы және деңгейлерде бөлінген қиылыстармен тас жол ретінде салынатынын мәлімдеді. Тас жол құрылысы кезінде Мордиаллок тас жолы деп аталды. 2018 жылдың қазан айында мемлекеттік үкімет тас жолдың жоспарларын жариялады және олар бойынша халықпен кеңесу кезеңі өтті. Мемлекеттік үкімет тас жолдың «Мельбурнның оңтүстік-шығысындағы жол жүрісі уақытын жақсартып, тығындарды азайтатынын» және «қауіпсіз, сенімді сапарларды қамтамасыз ететінін» мәлімдеді. Үкімет тас жолдың Спрингвейл жолы мен Дингли айналма жолы арасындағы кешкі сағаттарда сапар уақытын 10 минутқа қысқартатынын және 2031 жылға қарай күніне 80 000 автомобиль тасымалдайтынын уәделеді. Тас жол жақын маңдағы жергілікті және магистральдық жолдардан күніне 13 000 жүк көлігін алып тастауға көмектеседі. Құрылыс 2019 жылдың қазан айында басталды және тас жол 2021 жылдың 21 қарашасында Морнингтон түбегі тас жолының жалғасы ретінде ашылды. Жалғасуға 6 жаңа көпір, 4 жаңа деңгейде бөлінген қиылыстар, сондай-ақ бұрынғы солтүстік бөлімде Темза аймағымен толық алмасу пунктының құрылысы кірді. Жалғасуға жаңа ортақ жаяу және велосипед жолының құрылысы да кірді. Жалғасу Спрингвейл, Губернатор, Төменгі Данденонг және Орталық Данденонг жолдары сияқты негізгі жолдарға кіру және шығу үшін пандустармен салынды. Жалғасу Дингли айналма жолымен светофорлармен қиылысады. Жалғасу бойында жаңа ортақ жаяу және велосипед жолы да салынды.

Құрылыс уақыты

1971 – Оңтүстік бөлімі, Непеан тас жолынан МакКаллок көшесіне дейін 1,5 миль (2 км), Дромана, 1971 жылдың желтоқсанында ашылды. 1972 – Оңтүстік бөлімі, Дроманадағы Непеан тас жолынан оңтүстік-батысқа қарай 1 миль (2 км) ұзартылды, жалпы ұзындығы 2,5 миль (4 км), 1972 жылдың желтоқсанында ашылды. 1973 – Оңтүстік бөлімі, Роузбуд Оңтүстіктегі Джетти-роудқа дейін 2,5 миль (4 км) ұзартылды, Дроманадағы Непеан тас жолынан жалпы ұзындығы 5 миль (8 км), соның ішінде Бюрелл-роуд (қазіргі Латроб-парад) көпірінің құрылысы аяқталды, 1973 жылдың желтоқсанында ашылды. 1975 – Оңтүстік бөлімі Роузбуд Оңтүстік және Дромана арасында аяқталды, Дроманадағы 7 миллион долларлық Кангеронг даңғылының деңгейлес қиылысы жойылды, 1975 жылдың шілдесінде ашылды. 1976 – Солтүстік бөлімі, Фрэнкстон тас жолынан Eel Race Drain-ге дейін 2 км бөлім, 1976 жылдың қарашасында ашылды, құны 1,1 миллион доллар. 1980 – Солтүстік бөлімі, Eel Race Drain-нен Springvale Road-ке дейін 6,7 км ұзартылды, 1980 жылдың 18 наурызында Көлік министрі Роберт Маклеллан ашып берді, құны 14 миллион доллар. 1984 – Оңтүстік бөлімі, Дромана мен Маунт-Марта арасындағы алғашқы 5 км екі жолақты бір қатарлы автомобиль жолы, 1984 жылдың 8 маусымында Федералдық Көлік министрі Питер Моррис ашып берді, соның ішінде Дроманадағы Непеан тас жолындағы екі қатарлы автомобиль жолының торабы. 1989 – Оңтүстік бөлімі, Дроманадан Маунт-Мартаға дейінгі екі қатарлы автомобиль жолы 1989 жылдың 16 мамырында ашылды, құны 5 миллион доллар. 1993 – Оңтүстік бөлімі, Маунт Мартадан Тьюронгтағы Муродук жолына дейінгі 6 км екі жолақты бір қатарлы автомобиль жолы, 1993 жылдың маусымында ашылды, құны 5 миллион доллар. 1994 – Оңтүстік бөлімі, Маунт Мартадан Тьюронгке дейінгі екі қатарлы автомобиль жолы, 1994 жылдың мамырында ашылды, құны 2,5 миллион доллар. 2013 – Peninsula Link, Солтүстік және Оңтүстік бөлімдерін байланыстыратын 25 км, 2013 жылдың 18 қаңтарында ашылды, құны 759 миллион доллар. 2021 – Солтүстік кеңейту (Мордиаллок тас жолы), Аспендейл бақшасындағы Спрингвейл жолынан Дингли ауылындағы Дингли айналма жолына дейін 9 км ұзартылды, 2021 жылдың 21 қарашасында 523 миллион доллар құнға аяқталды. 2018 жылдың қыркүйегінде автожол бойындағы Джетти-роуд пен Бонео-роуд арасында икемді қауіпсіздік кедергілері орнатылды. Жолдың ортасына орнатылған кедергілер 2018 жылдың желтоқсанында аяқталды.

1969 жылғы Мельбурн көлік жоспары

Автомагистраль бастапқыда 1969 жылғы Мельбурн көлік жоспарында F6 тас жолының дәлізі ретінде белгіленген.

Ұсынылған кеңейтулер

Көлік ағынының артуын қолдау мақсатында Mornington Peninsula Freeway автожолының оңтүстік бөлігіне қосымша учаскелер салынды. 2021 мен 2031 жылдар аралығында Mornington Peninsula Freeway автожолындағы көлік ағынының сұранысы шамамен 10 пайызға өсуі күтілуде.

Оңтүстік кеңейту (Роузбудтан Блэргоуриге дейін)

2018 жылдың шілдесінде Морнингтон түбегі кеңесі Оңтүстік түбегінің артериялық дәлізін зерттеу жүргізді, жоспар бойынша автожол Блэргоуриге дейін, Тоотгарук батқалықтары арқылы созылатын еді. Морнингтон түбегі автожолының соңынан Мельбурн жолына дейін мемлекеттік сатып алу аймағы бар, ол автожолды кеңейту үшін жерді резервтеуге арналған. Толыққанды автожол құны 500 миллион долларға бағаланса, батқалықтар үстінен салынатын қосымша көпірлердің жалпы құны 3 миллиард долларды құрайды.