Кіріспе
жоқ Ресей анимациясының тарихы – ресейлік аниматорлар жасаған көркем өнер саласы. Ресейдегі кино және теледидар үшін жасалған анимацияның көп бөлігі совет кезеңінде жасалғандықтан, оны бір жағынан совет анимациясының тарихы деп те айтуға болады. Бұл сала Ресейден тыс кино теориясы мен тарихында көбінесе зерттелмеген болып қалып келеді.
The history of Russian animation is the visual art form produced by Russian animation makers. As most of Russia's production of animation for cinema and television were created during Soviet times, it may also be referred to some extent as the history of Soviet animation. It remains a nearly unexplored field in film theory and history outside Russia.
Басталуы
Бірінші орыс аниматоры – Александр Ширяев, Мариинский театрының бас балет бишісі және хореографы, ол 1906-1909 жылдар аралығында бірқатар жаңашылдық тоқтатылған қозғалыс және дәстүрлі анимациялық фильмдер жасаған. Ол өз пәтерінде импровизациялық студия құрды, онда әртүрлі балеттерді мұқият қайта жасады – бірінші кезекте мыңдаған эскиздер жасап, содан кейін оларды қолмен жасалған қуыршақтар арқылы сахналады; оларды 17,5 мм Biokam камерасымен кадр сайын түсірді. Ширяев анимацияны өнер түрі ретінде қызықтырмады, оны адам денесінің пластикасын зерттеу құралы ретінде қарастырды. Олар Кеңес кезеңінде ұмытылып, тек оның шәкірттерінің естеліктерінде ғана еске алынды. Анимацияны тәуелсіз түрде ашқан екінші адам – Владислав Старевич. Білімі бар биолог болғандықтан, ол бастапқыда білім беру мақсатында мумификацияланған жәндіктермен анимация жасады, бірақ осы ортаның мүмкіндіктерін тез түсінді және өмірінде тоқтатылған қозғалыс анимациясының шеберлерінің біріне айналды. Оның 1910 жылы түсірілген алғашқы фильмдері тарақандар отбасының өміріне арналған қараңғы комедиялар болды және олар соншалықты революциялық болды, тіпті Ресей императоры Николай II-ден марапат алды. Ол Александр Ханжонков студиясында жәндіктермен бірнеше танымал анимациялық фильмдер жасады, онда ол сонымен қатар оператор және көркем фильмдердің режиссері болып жұмыс істеді, кейде көркем фильмдерді тоқтатылған анимациямен біріктірді, мысалы, «Рождество алдындағы түн» және «Қорқынышты кек» (екеуі де 1913 жылғы). Старевич Қазан төңкерісінен кейін Ресейден кетіп, көп жылдар бойы анимация индустриясы тоқтап қалды.
Революциядан кейін
Қазан төңкерісінен кейінгі алғашқы жылдары орыс анимациясы кино және театрмен салыстырғанда дамымаған күйде болды. 1923 жылы Дзига Вертов режиссерлік еткен «Бүгін» атты анимациялық қысқаметражды фильм пионерлік жұмысқа айналды. Оның ізінен буржуазияны, шіркеуді және батыс елдерін сатиралық тұрғыдан бейнелейтін редакциялық мультфильмдер стиліндегі басқа да кесінді фильмдер (сол кезде жалпақ қуыршақтар деп аталған) пайда болды. 1924 жылы «Межрабпом Рус» «Аэлита» романының сатиралық бейнесі «Межпланетная революция» фильмін шығарды. Ол конструктивизм өнері стилімен қатар кесінді анимациясын да пайдаланды және үш суретші – Николай Ходатаев, Зенон Комиссаренко және Юрий Меркулов – тәуелсіз түрде әзірледі. Олар киноматографияның Бүкілодақтық техникумындағы алғашқы совет анимация студиясын басқарды. 1925 жылы осы командамен бірге Иван Иванов-Вано, Владимир Сутеев және Брумберг әпке-қарындастары үкіметтің қолдауымен «Қытайдағы от» фильмін жасады. 1000 метрлік фильм және секундына 14 кадрмен ол сол кезде 50 минуттан астам экрандық уақытқа ие болды, бұл оны алғашқы совет анимациялық көркем фильміне және әлемдегі алғашқылардың біріне айналдырды. 1920 жылдардың соңында индустрия агитациядан алыстай бастады. 1927 жылы Меркулов, Иванов-Вано және Черкес, Даниил Яковлевич балаларға арналған алғашқы совет мультфильмін – Корней Чуковскийдің өлеңмен жазылған ертегісі негізінде түсірілген «Сенька африкалық» фильмін жасады. «Межрабпом Рус» студиясында жасалған бұл фильмде дәстүрлі анимация мен кейбір тірі түсірілімдер үйлесім тапты. Сол жылы Иванов-Вано мен Черкес Юрий Желябужский және Мәскеу ойыншық мұражайының негізін қалаушы Николай Бартрам жазған және режиссерлік еткен «Мұз айдыны» атты тағы бір қысқаметражды фильмді жасады. Ол сонымен қатар «Больвашканың оқиғалары» сериалын продюсерлік етті. Бұл идея 1928-1931 жылдары Юрий Меркулов пен Александр Птушко «Мосфильмде» жасаған алғашқы совет анимациялық сериясы – «Братишкиннің оқиғалары» арқылы дамытылды. 1928 жылы Николай Ходатаев, оның қарындасы Ольга Ходатаева және Брумберг әпке-қарындастары салттық ненец өнерінде стилизацияланған, драмалық сюжеті бар және жұқа целлюлоидқа басып шығарудың жаңа әдісін қолданған «Самоедский мальчик» атты қолмен салынған анимациялық қысқа фильмді жасады. Михаил Цехановскийдің «Пост» (1929, кесінді/целль анимациясы) конструктивизм дәстүріне оралумен қатар үлкен қадам болды: ол сәтті экспортталып, бүкіл әлемде кеңінен көрсетілді, ал КСРО-да анимацияны өнер түрі ретінде қабылдауды өзгертті. Бұл сонымен қатар алғашқы совет анимациялық түсті фильміне және Даниил Хармс дауыстаған музыкалық қосымшасы бар алғашқы фильмдердің біріне айналды. Михаил және оның әйелі Вера Цехановская «Ленфильмде» анимация студиясын басқарды, онда 1930 жылдары көптеген ерекше қолмен салынған және тоқтатылған фильмдер жасалды, соның ішінде Пащенконың Мстислав Сергеевичтің «Джябжа» (1938) фильмі жоғары бағаланды. Команда «Technicolor» сияқты «Ленфильм» мамандары ойлап тапқан түсті беру процесін белсенді пайдаланды. Цехановский графикалық дыбысты Арсений Авраамов пен Шолпо, Евгений Александровичпен бірге ойлап тапқандығымен де ерекшеленеді. Олар Александр Иванов басқаратын топтан сынға ұшырады, ол өздерінің «қағаз дыбысын салу» идеяларына негізделген бірқатар анимациялық қысқа фильмдер жасады. 1935 жылы Александр Птушко әлемдегі алғашқы толық метражды анимациялық фильмдердің бірі – 15 жастағы баламен тірі актерді біріктірген «Жаңа Гулливер» фильмін режиссерлік етті. Фильмде 1500-ден 3000-ға дейін түрлі қуыршақтар бейнеленген, олардың барлығында алынып тағылатын бас және әртүрлі мимика болды, сонымен қатар камера және техникалық тәсілдер қолданылды. Фильмнің халықаралық сәттілігі Птушкоға «Мосфильмде» өзінің «3D анимация бөлімін» ашуға мүмкіндік берді, ол сонымен қатар жас аниматорлар үшін мектеп ретінде жұмыс істеді. Төрт жыл ішінде олар оншақты тоқтатылған қысқа фильмдер жасады; олардың көпшілігі, мысалы, «Түлкі мен қасқыр» (1936), орыс фольклорына, дәстүрлі өнерге негізделген (Палех суретшілерінің қатысуымен) және Мершин, Павел Михайлович жаңадан ойлап тапқан үш түсті фильм процесінің арқасында толық түсте көруге болады. 1939 жылы Птушко тағы бір фильмді – танымал совет ертегісіне негізделген «Алтын кілт» фильмін режиссерлік етті; ол тоқтату режимін тірі түсіріліммен біріктірді, бірақ бұл аздау болды.
Союз мультипликациялық фильмі, 1936-1960
1933 жылдың қыркүйегінде Фотокино өнеркәсібінің Бас басқармасы (GUKF) аниматорларға құрал-жабдықтар мен жабдықтар беруді тапсырды; сонымен қатар анимациялық көркем фильмдер үшін арнайы сценарийшілер шақырылды. Келесі жылы Смирнов Мәскеуге оралып, Фотокино өнеркәсібінің Бас дирекциясы жанындағы Эксперименталды анимация шеберханасын құрды, онда ол Алексей Радаков, Владимир Сутеев және Носов, Пётр Николаевичпен бірге «Дисней стилін дамытуды» бастады. Сонымен қатар Александр Иванов пен Бабиченко, Дмитрий Наумович «Иван баба» және «Соғыс жылнамалары» сияқты фильмдер арқылы агитпроп пен социалистік реализмге бет бұрды. Көп ұзамай ВГИК профессоры Лев Кулешов Иванов Ваноға өнер факультеті жанында шеберхана ашуды ұсынды. Бұл анимация өнерін зерттейтін алғашқы ресми орыс шеберханасы болды. Ивановтың алғашқы шәкірттерінің арасында Лев Мильчин, Евгений Мигунов және Сазонов, Анатолий Пантелеймонович болды. Ұлы Отан соғысы басталғанда студия Самарқанға эвакуацияланды, онда кейбір негізгі аниматорлар студенттерге сабақ беріп, антифашистік пропаганданы қоса алғанда фильмдер жасауды жалғастырды. 1943 жылы олар Мәскеуге оралып, Брумберг әпке-қарындастарының «Царь Салтан туралы әңгімесі» (1943) және Иванов Ваноның «Қыс туралы әңгімесі» (1945) сияқты бірнеше балалар фильмін шығарды. Бұл фильм Агфаколорға ауысудан бұрын кеңестік үш түсті түсіру процесін қолданған соңғы фильм болды. Алдыңғы қатардағы режиссерлердің бірі Владимир Сутеев жеке себептерге байланысты қайтып оралғаннан кейін осы саладан кетіп қалды. Қалғандары жаңа аниматорларды дайындау үшін қарқынды жұмыс істеді; 1945 және 1948 жылдар аралығында ВГИК-тен төрт топ студент бітірді. Олар сондай-ақ қысқа және толық метражды фильмдер шығаруды жалғастырды, олар оларға халықаралық танымалдылық әкелді, мысалы, «The Lost Letter» (1945) және Уолт Дисней өзінің суретшілеріне оқыту құралы ретінде қолданған «The Humpbacked Horse» (1947). 1948 жылы «Шаһар» қысқа комедиялық фильмі «формализм» және «антропоморфизм» деп айыпталды. Көркемдік режиссер Евгений Мигунов есіне түсіргеніндей, ол келесі фильмінің аясын мүмкіндігінше шынайы етіп суреттеді, кенеттен ол келесі он жыл бойы «алтын стандартқа» айналды. Қызығы, ол кейіннен ең үздік инноваторлардың біріне айналды. 1950-1960 жылдар аралығында анимациялық фильмдердің басым көпшілігі Виктор Васнецов, Иван Билибин, Михаил Врубель, Палех және Федоскино миниатюралары және басқа ұлттық стильдердің ықпалымен жасалған әңгімелердің бейімделуі болды. Диснейдің нақты жұмыс бөлінісі бар конвейерлік өндіріс әдісі көп жазықтық камераның толық аналогымен бірге енгізілді. Эклаир (ротоскопия) да танымал болды. Көптеген жетекші актерлер қатысты, мысалы, Михаил Астангов «Қызыл гүлде» (1952) жыртқыш рөлінде пайда болды. Кейбір режиссерлер бұл әдісті кеңінен қолданды, ал басқалары оны Лев Атамановтың «Қар патшайымы» (1957) сияқты дәстүрлі анимациямен араластырды, бұл сол кездегі ең танымал жұмыс деп есептелді. Олардан кейін Владимир Дегтярев «Сүйікті сұлулық» (1958) және «Кім айтты мяу?» (1962) сияқты көптеген фильмдер түсірді, Роман Качанов және Каранович, Анатолий Георгиевич жүлделі «Влюблённое облако» (1959) фильмінің режиссері болды, ол тоқтату қозғалысы, дәстүрлі және кесу анимациясын біріктірді, Курчевский, Вадим Владимирович және Николай Серебряков, олардың стилі «реализм мен барокконың үйлесімін» іздеумен ерекшеленді. 1957 жылы Мигунов Аркадий Райкиннің суреттеріне негізделген «Знакомые картинки» фильмін режиссерлік етті, ол сонымен қатар осы қысқа фильмде өзі де ойнады. Бұл фильмді ерекшелендіргені – журнал карикатураларының радикалды стилі болды, өйткені Райкиннің сатирасы «реалистік» көркемдік бағытқа сәйкес келмеді. Көп ұзамай басқа аниматорлар оны тастап кетті. 1958 жылы Александра Снежко Блотская Аркадий Гайдардың «Мальчиш Кибальчиш туралы әңгімесін» ROSTA плакаттарынан шабыттандырып бейімдеді, ал Борис Степанцев пен Евгений Райковский Tex Avery-ге бейімделген постмодерн «Петя и Красная Шапочка» фильмін түсірді. 1960-1962 жылдары «формалистік» фильмдер желісі экранға шықты, мысалы, Брумберг әпке-қарындастарының «Бұл кішкентай адамды тартқан мен едім», Лев Атамановтың «Ашық», Борис Дёжкиннің «Сиполлино» және Михаил мен Вера Цехановскийдің «Жабайы қарлығаштар» – кеңестік готикалық өнер стилін енгізген алғашқы кең экрандық фильм. Иванов Вано Владимир Маяковскийдің өлеңдері мен өнеріне негізделген, бас рельефті қағаз қуыршақтарды пайдаланған алғашқы кең экранды қысқа фильм «Ұшқан пролетарий» (1962) арқылы жаңа шешімдерді ұсынды. Сол жылы Федор Хитрук «Қылмыс туралы әңгіме» атты примитивистік кесу қысқа фильмімен режиссерлік дебютін жасады, ол заманауи оқиғаны баяндады және халықаралық мақтауға ие болды.
Союзмультифильм, 1964-1991 жылдар
Кейінгі жылдары көптеген аниматорлар конвейерлік өндіріс әдісінен бас тартып, өздерінің ерекше стильдері мен тәсілдерін дамытты. 1960 жылдардың ортасынан бастап 1970 және 1980 жылдарға дейін шыққан туындылардың саны жылына елуге дейін жетті. Сонымен қатар, Андрей Хржановскийдің "Шыны гармоника" (1968) сюрреалистік фильмі көп жылдар бойы жарыққа шықпады. Ал, Китруктың "Бонифацийдың каникулы" (1965), "Фильм, фильм, фильм" (1968) және әсіресе "Винни-Пух" трилогиясы балалар мен ересектер арасында бірден үлкен сәттілікке ие болды. Роман Качанов балаларға арналған көптеген фильмдер түсірді. Ол қуыршақ анимациясымен, "Кішкентай бақа әкесін іздейді", "Митан" және ең танымал "Чебурашка" сериалдарымен бастады, осы сериал Чебурашканы "Союзмультфильмнің" айқын бейнесіне айналдырды. Өмірінің соңғы жылдары ол "Үшінші планетаның құпиясы" (1981) ғылыми-фантастикалық фильмімен дәстүрлі анимацияға қайта оралды. 1969 жылы Ресейдегі ең танымал анимациялық серия "Жарайды, күте бер!" пайда болды, оның режиссері – Вячеслав Котьёночкин. Совет стиліндегі мультфильм әлемінде қасқырдың қоянды қуу туралы бұл көрінеу қарапайым миниатюралар өз танымалдылығының үлкен бөлігін анимацияның сапасына, әртүрлі саундтректерге және олардың құрамына енгізілген айлакер мәндік жазбаларға қарыздар. Алғашқы серия 1969 жылдан 1993 жылға дейін көрсетілді. 2000 жылдардың ортасында сериалды жаңартуға жасалған әрекет сәтті болмады. Сондай-ақ, 1969 жылы Анатолий Петров пен Галина Баринова "Happy Merry Go Round" ұзақ анимациялық антологиялық сериясын құрды. Әрбір эпизод Леонид Носырев, Угаров, Валерий Михайлович, Эдуард Назаров, Геннадий Сокольский, Гарри Бардин және Александр Давыдов сияқты жас режиссерлердің бірнеше қысқа эксперименталды фильмдерін біріктірді. Геннадий Сокольский тартымды кейіпкерлері мен қоршаған ортаның дыбыстық эффекттері бар экологиялық фильмдерге назар аударды: "Күміс егіз" (1977), "Мысық Пик" (1978) және Кенжи Йошидамен бірлесіп режиссерлік еткен "Лоло пингвиннің оқиғалары" (1986) кеңестік-жапондық көркем фильмі. Леонид Носырев Борис Шергин, Степан Писахов және Юрий Ковальдың әңгімелеріне негіделген бірқатар этнографиялық фильмдермен Ресейдің Солтүстігіндегі фольклорды зерттеді. 1987 жылы олар "Ақ теңіздің күлкісі мен қайғысы" көркем фильміне біріктірілді. Владимир Тарасов – ғылыми-фантастика жанрына өзін толығымен берген сирек кездесетін совет режиссері. Оның ең танымал туындыларының бірі – "Сары суденеден" әсер алған "Контакт" (1978), "Атыс алаңы" (1979), "Контракт" (1985) және "Пасс" (1988). Станислав Соколов тоқтату анимациясын жаңа биікке көтерді. Оның күрделі анимациялық құрылымдарымен және көптеген арнайы эффектілермен сипатталатын әдісі "Ақ және қара" (1984) немесе "Үлкен жерасты добы" (1987) жүлделі фильмдерінде байқалады. Соңғы жылдары үкіметтен қаржы жетіспеуіне байланысты аз ғана анимациялық фильмдер түсірілді. От, арқан және сымнан жасалған тоқтату анимациясына маманданған Гарри Бардин, саяси өзгерістерге қарсы тұруға тырысқан азау режиссерлердің бірі болды. Оның "Сұр қасқыр мен Қызыл қалпақ" (1991) КСРО-ның аяқталуына жасалған ишараларға толы болды. Мысықтың қозғалыстары мен мимикасы екінші реттік дифференциалдық теңдеулер жүйесін пайдалана отырып модельделді. Бұл жануарлардың нақты қозғалысын цифрлық түрде көрсетудегі алғашқы әрекеттердің бірі болды. Кейіннен ол математика сайыстарында студенттерге көрсетілді және мектептерде оқу мақсатында қолданылды. Свердловск киностудиясы да Алексей Борисович Караев пен Александр Петровтың ("Қош келдіңіз!", "Сиыр"), сондай-ақ Владимир және Елена Петкевичтің ("Кішкентай жәндіктің кішкентай әңгімесі") құм анимациясы арқылы шыны анимациясында жаңа сапаға қол жеткізгенімен атақ алды. Қалғандарына білім беру және ғылыми-популярлы фильмдер түсіретін Леннаухфильмнің анимация бөлімі, негізінен Урал фольклорына негізделген теледидар анимациясына жауапты Пермтелефильм студиясы (Перм), "Орман әңгімелері" сериясы, "Саратовтелефильм" (Саратов) және тағы басқалары кірді.
Бүгінгі орыс анимациясы
Кеңес Одағының тарағаннан кейін ресейлік аниматорлардың жағдайы күрт өзгерді. Жаңа басшылық пен мемлекеттік қаржыландырудың болмауына байланысты, олардың көптегені «Союзмультфильмді» тастап кетті, ол жалға берілген кәсіпорынға айналды. 1993 жылы Юрий Норштейн, Федор Хитрук, Андрей Хржановский және Эдуард Назаров аниматорларды оқыту және фильмдер шығару үшін SHAR студиясын құрды. Гарри Бардин Stayer анимациялық студиясын да құрды, онда ол пластилинден жасалған және тоқтатылған анимациялық фильмдерді түсіруді жалғастырды. Басқалары Pilot, Christmas Films, Animation Magic сияқты, жарнама есебінен және батыс елдерінің ірі студияларынан тапсырыс алған компанияларға қосылды. 1992 жылы Олег Видов пен оның әйелі Джоан Борстен басқаратын американдық Films by Jove компаниясы, «Союзмультфильмнің» жаңа директоры Станислав Рожковпен тоғыз жылдық келісімшартқа қол қойды, ол студия коллекциясының басым бөлігіне эксклюзивті тарату және монтаждау құқығын берді. Олар табысты бөлісуге келісті, бірақ тек шығындары өтелгеннен кейін ғана. Нәтижесінде аниматорлар бұрынғы жұмыстары үшін ештеңе алмады. 1993 жылы олар жаңа директор сайлады, Сергей Скулябин студияны акционерлік қоғамға айналдыруға уәде берді. Оның орнына ол Видовпен жаңа келісімшартқа қол қойып, оны тоғыз жылдан жиырма жылға дейін ұзартты және пайдасыз фильмдердің бір бөлігін қайтарды. Оның жоспары – барлық өткен және болашақ фильмдерге эксклюзивті құқықтарды өзінің номиналды корпорациясына сату және студияны банкротқа ұшырату. Аниматорлар оның ниетін түсінгенде, Кинематографистер одағы мен Госкиноның көмегімен оны қызметтен шеттетуге қол жеткізді, бірақ Мемлекеттік мүлік министрлігі студияға мемлекеттік мәртебе беруден бас тартты. Скулябин 1999 жылдың 30 маусымына дейін директорлық қызметін тастаудан бас тартты, содан кейін Сергей Степашин «Союзмультфильмді» бірыңғай кәсіпорынға айналдыратын ұзақ күткен жарлыққа қол қойды. Сол кезде өндіріс толығымен тоқтады. Бірақ осы уақытқа дейін студия қайтадан жандана бастады. Дегенмен, халықаралық бірлескен өндірістердің бірнеше табысты жобалары болды, мысалы, аталған «Шекспир: Анимациялық әңгімелер» және Александр Петровтың 1999 жылы «Оскар» сыйлығын жеңіп алған «Қарт пен теңіз» фильмі. 1997 және 1999 жылдар аралығында 12 сериядан тұратын «Дунно на Луне» атты амбициялық жоба жарық көрді. Ол сол аттас кеңестік ғылыми-фантастикалық роман негізінде Алексей Гусковтың F.A.F. Entertainment студиясында кеңестік қолмен жасалған анимацияның ең жақсы дәстүрлерінде түсірілді. Қиындықтарға қарамастан, Наталья Лукиныхтың бағалауынша, 1990 жылдары ресейлік анимациялық фильмдер ресейлік фильмдерге қарағанда екі есе көп халықаралық сыйлықтарға ие болды. Ресейдің экономикалық жағдайы тұрақталған сайын анимация нарығы да өсті, соңғы үш жылда ресейлік студиялардан бірнеше толықметражды анимациялық фильмдер пайда болды (мысалы, Мельница анимациялық студиясының 2003 жылғы Вильгельм Хауфтың ертегісінен түсірілген «Кішкентай Ұзын Мұрын» және Солнечный Дом студиясының 2006 жылғы Ресейдің ерте тарихы негізінде түсірілген «Принц Владимир» – бүгінгі күнге дейін ең табысты ресейлік анимациялық фильмі). Ресей анимациялық қауымдастығы әлі де Кеңес Одағының ыдырауынан бұрынғы даңқын толыққанды қалпына келтірмегенімен, айтарлықтай жақсару байқалады және қайта жанданған ресейлік анимация индустриясы 1980 жылдардың соңында болғаннан мүлдем өзгеше болады дегені анық көрінеді. Солнечный Дом студиясының басшысы Андрей Добруновтың сөзіне сәйкес, бірнеше ресейлік студия қазір онға жуық анимациялық фильмді дамытып жатыр. 2006 жылдың 31 шілдесінде шыққан «Специал» – Ресейдің алғашқы компьютерлік анимациялық көркем фильмі. Сонымен қатар, «Союзмультфильм» Михаил Чемиакинмен бірлесіп, компьютерді пайдаланбастан түсірілген «Хоффманиада» атты қуыршақ анимациялық фильмінде жұмыс істеп жатыр. 2007 жылы Morevna жобасы іске қосылды, оның мақсаты – халықтық ертегінің кейіпкері Мария Моревна туралы аңыздарды аниме стилінде қайта жаңғырту, негізінен Synfig тегін бағдарламалық құралын пайдалану және оны Creative Commons лицензиясы бойынша шығару. Орыс интернетінде танымал болған тағы бір мультфильм – «Масяна» мен «Мистер Фримен». Жапондық 4°C студиясы мен Ресейдің Molot Entertainment компаниясының бірлескен жұмысы нәтижесінде «Коммерсант» газетінің сыйлығын жеңіп алған «Бірінші отряд» (2009) аниме фильмі түсірілді. Фильм 2018 жылы жарық көрді. 2009 жылдан бастап анимация тағы да бір дағдарысқа ұшырады, өйткені Госкино барлық жобаларға қаржыландыруды белгісіз мерзімге кейінге шегерді, ал 2010 жылғы бюджетте мемлекет анимацияға бөлген қаражатты жартысына қысқартты. Анимация қауымдастығы Президентке және жұртшылыққа үн қосты. 2010 жылы Pilot сияқты көптеген ірі студиялар жабылды немесе жабылуға жақын болды. Көбінесе студиялар мемлекеттік қолдауға тәуелді болды, ал Госкино оларға тапсырыс берген және олардың өндірген фильмдері үшін келісімшарт бойынша міндеттемелерін орындамады. Бұған қоса, Disney ресейлік бәсекелестерді телеарналарда ығыстыру үшін әділ емес әрекеттер жасады деп айыпталды. «National Film Center» анимациялық фильмі «Space Dogs», 2010 жылдың 18 наурызында шықты және кеңестік ғарыш иті Стрелка мен Белка туралы айтады, 2012 жылдың 8 маусымында ағылшын тілінде шықты және кеңейтілген франшизаға жол ашты. Wizart Animation және InlayFilm компаниялары «The Snow Queen» (2012) фильмінің жаңа компьютерлік анимациялық нұсқасын жасады, содан кейін «The Snow Queen 2» (2014) және «The Snow Queen 3: Fire and Ice» (2016) сияқты жалғасы шықты, сондай-ақ олардың алғашқы түпнұсқалық жобасы «Sheep and Wolves» (2016) пайда болды. Animaccord Animation Studio «Masha and the Bear» (2009–қазіргі уақыт) балалар сериалымен компьютерлік анимацияда сәттілікке жетті, оның пантомимаға баса назар аударуы елден тысқары экспорттауға көмектесті, 2015 жылдың тамызында АҚШ Netflix нұсқасында көрсетілді. Melnitsa Animation Studio жасаған тағы бір ұзақ жылдар бойы көрсетілген, білім беру мақсатындағы балалар сериалы «Luntik» 2006 жылдың 1 қыркүйегінен бері эфирде. Бұл нарықтағы бұрынғы сәттілік – «Kikoriki», ол 2004 жылдың 7 мамырынан 2012 жылға дейін Санкт-Петербург анимациялық студиясы Мәдениет министрлігінің көмегімен шығарылды. Сериалға ағылшын тілінде тарату құқығын Fun Game Media, Munich компаниясының дүниежүзілік дистрибьюторы 4Kids Entertainment сатып алды және 2008 жылдың 13 қыркүйегінде The CW телеарнасының The CW4Kids блогында «GoGoRiki» деген атпен көрсетілді. 2011 жылы «Kikoriki. Team Invincible» атты фильм шықты және одан әрі фильмдер жоспарлануда. Көптеген жаңа ресейлік анимациялық жобаларындағы ортақ фактор – Timur Bekmambetov, оның Bazelevs компаниясы «Kikoriki» және «The Snow Queen» фильмдерін өндіруге, қаржыландыруға және насихаттауға көмектесті. 2010 жылы «The Fixies» анимациялық сериалы Karusel және Russia 1 телеарналарында көрсетілді. 2018 жылы «Союзмультфильм» өзінің «Алтын коллекциясынан» фильмдерді қалпына келтіру жоспарларын жариялады. 2020 жылдың 5 желтоқсанында «Алтын коллекцияның» екінші бөлігі қалпына келтіріліп, «Cinema Park» бірыңғай желісімен Ресейде кинотеатрларда көрсетілді. Бұған онлайн премьералық көрсетулер де қосылды.