Кіріспе

"Президентке айтайық па?" – 1977 жылы ағылшын жазушысы Джеффри Арчердің романы. 1986 жылы қайта қаралып, жаңадан басылды. Алғашқы басылымда АҚШ президенті Эдвард Кеннедиге жасалған қастандық жолы ФБР агенті Марк Эндрюс пен ФБР басшысының бірлескен күштерімен орындалмайды. Сюжетке махаббат оқиғасы да өріледі. Кітапта ресми Вашингтон туралы толық мәліметтер келтірілген, автор олардың дереккөздерін көрсетеді. Романның АҚШ-тағы басылымын Кеннедидің қайын сіңлісі, сол кезде Viking Press баспасының кеңесші редакторы болған Жаклин Онассис шығарды. Онассис "Президентке айтайық па?" романының редакциясына қатыспағанымен, ол жұмыс берушісін Кеннеди отбасының мүшесіне қарсы қастандық туралы романды жариялаудан тоқтатуға тырылмағаны үшін сынға ілінді. Ол роман жарықтанғаннан кейін көп ұзамай Viking Press-тен кетіп, жұмысынан қанағаттанбады. "Кейн мен Абель" және "Жаратқанның қызы" романдары сәттілікке ие болғаннан кейін Арчер "Президентке айтайық па?" романының жаңартылған нұсқасын шығарды. Ол нағыз өмірде сенатор және президенттікке үміткер болған, бірақ президент болмаған Кеннедидің орнына "Жаратқанның қызында" президент болған Флорентина Кейн сияқты ойдан шығарылған кейіпкерді қосты. Сондай-ақ, вице-президент Дейл Бамперстің (нағыз өмірдегі губернатор және сенатор) орнына Нью-Джерси штатының нағыз сенаторы Билл Брэдли келді. Автор Уильям Шекспирдің "Юлий Цезарь" пьесасына жиі сілтеме жасайды.

Сюжет

Грекиялық Анджело Касефикис аяғына оқ тиіп, ауруханаға түседі және ФБР-мен сөйлесуді талап етеді. Вашингтондық бөлімше басшысы Ник Стеймс агенттер Марк Эндрюс пен Барри Калвертке оның жауабын алуды тапсырады, соның нәтижесінде олар аты-жөні белгісіз АҚШ сенаторының қатысуымен Президент Флорентина Кейннің өміріне қастандық жасау жоспары туралы біледі. Стеймс пен Калверт жақын арада өлтіріледі, ал Касефикис ауруханада қайтыс болады, тек Эндрюс ғана тірі қалып, қастандық жоспары туралы мәліметке ие болады. Эндрюс білгендерін ФБР директоры Хорацио Тайсонға хабарлайды және жоспарланған өлтіруге дейін 7 күнге оның тікелей бағынысында жұмыс істейді. Касефикистің сөзін естіген түскі асқа қатысқан АҚШ сенаторларын тексеру барысында Эндрюс күдіктілер шеңберін тарылта бастайды. Тергеумен қатар, ол ықтимал заговоршы сенатор Генри Декстердің қызы Элизабет Декстермен романтикалық қарым-қатынасқа түседі. Эндрюс шындықты ашуға жақындаған сайын, ол бес заговоршының назарына ілігеді, олар жоспарланған қастандық күні оны көлік бомбасымен өлтіруге шешім қабылдайды. Күдікті АҚШ сенаторының тізімін Роберт Харрисон мен Генри Декстерге дейін қысқартқан Эндрюс, Елизаветаның пәтеріне келгеніне және оған көлік ұсынғанына байланысты өміріне жасалған қастандықтан кездейсоқ түрде құтылады. Эндрюс Елизаветаның Касефикис атылған күні әкесімен бірге түскі асқа барғанын еске түсіргенде, жалғыз мүмкін заговоршы Харрисон екенін түсінеді. Қастандық жолына тосқауыл қойылады және бес заговоршының үшеуі ұсталады, бірақ олардың біреуі Харрисонды снайперлік мылтықпен атып өлтіреді. Эндрюс Харрисонды оқтан қорғауға тырысқанда жараланады, бірақ аман қалады, ал Харрисон қаза табады. Президент Кейн оның батылдығы үшін жеке құттықтайды, оның қастандық туралы немесе Харрисонның қатысуы туралы ешқандай хабары жоқ. Эндрюс Элизабетпен арадағы уақыт-уақытқа суық қарым-қатынасты жақсартады және Тайсонның жаңа жұмыс ұсынысын қабылдайды.

Сенатқа кіргені күдіктілер

Романда, АҚШ Сенатының кейбір мүшелері – нақты өмірде болған және ойдан шығарылған демократтар мен республикашылдар – президентті өлтіру қастандығына қатысқан деген күдікке ілігеді, олардың көпшілігі белгілі бір уақытта Вашингтонда болғандары үшін ғана күдікке түседі.