Кеңес Одағының NR-30 әуе кемесі үшін жасалған 30 мм автоматты зеңбірегі

Кіріспе

Нюдэлман-Рихтер NR-30 – Кеңес Одағы мен Варшава шартының әскери ұшақтарында кеңінен қолданылған советтік автоканоны. Оны А. Е. Нюдэлман мен А. А. Рихтер жасаған, ал 1954 жылы қаруға алынған.

Сипаттама

NR 30 енгізілгенге дейін советтік автокөмекейлердің көпшілігі 23 немесе 37 мм калибрлі болды және көбінесе біріктіріліп қолданылды. Мысалы, Микоян-Гуревич МиГ-15 екі NR 23 және бір N 37 көмекейімен жабдықталған. Екеуі де үйлесімсіз болды: NR 23 салыстырмалы түрде жарылғыш күші аз, жылдам атуға арналған қару болды, ал N 37 өте қуатты, әдетте бір оқпен бомбалаушыны жоя алатын, бірақ өте төмен ату жылдамдығымен маневрлік нысаналарға, мысалы, истребительдерге атуға қолайсыз болды. Сонымен қатар, екі көмекейдің баллистикасы әртүрлі болғандықтан, алыс қашықтықта ату кезінде біреуі ғана дұрыс бағытталатын. NR 30 осы мәселені шешуге тырысты, екі рөлде де қолданылатын бір қаруды ұсына отырып. Бұл NR 23-тің үлкейтілген нұсқасы болды, жаңа 400 граммдық 30 мм оқпен атуға арналған қысқа кері серпіліс механизмін қолданды, бұл бұрынғы NR 23-тің массасынан шамамен екі есе ауыр, ал N 37-ден жартысынан азырақ болатын. Бір оқпен бомбалаушыны жоя алмаса да, бұл NR 23-тен жоғары, 900 цикл/минут ату жылдамдығын арттыру арқылы өтеді. Оқтың бастапқы жылдамдығы 800 м/с-қа дейін өсті, бұл NR 23 және N 37-ден асып түсті. Оның жалпы оттық күші, яғни оқтың энергиясы мен ату жылдамдығының көбейтіндісі, бұрынғы қарулардың екеуінен де жақсы болды. Бұл үшін, ату кезінде ұшақ конструкциясына зақым келтірмеу үшін, тұмсық тежегіші мен жалын сөндіргіші бар құрылғыны орнату қажет болды. Ұшқыштарда қанатқа орнату, бұрынғы үлгілердегідей мұрынға орнатудан гөрі жиі кездесетін. Бұл үшін қанаттың қаптамасына қорғаныш ретінде тот баспайтын болаттан жасалған шағын бөліктерді орнату қажет болды. Ұшақтар әдетте әр көмекейге 70 оқтан тұратын жиынтық алып жүретін. 20 түрлі оқ-дәрі қолданылды; ең көп қолданылғандары – бронебойғыш (AP) және жарылғыш-инцинарлық (HEI), соңғысының ішкі заряды 40–48 г жарылғыш заттан тұрады, бұл 20 мм оқ-дәрілерден бірнеше есе үлкен. Ерекше оқ-дәрі – ішінде 48 000 шайыр бөлшегі бар PRL шайыр таратқышы, оның қалай қолданылғаны белгісіз. NR 30 сонымен қатар N 37-ден шамамен үш есе жеңіл болды, бірақ оттық күші жоғары болды. GSh 301 – 30 мм калибрлі ең жеңіл көмекей. NR 30 негізінен МиГ-19, МиГ-21 ерте үлгілерінде, Сухой Су-7 және Сухой Су-17 ұшақтарында қолданылды. Ол сондай-ақ МиГ-19-дың қытайлық көшірмесі Шэньян J 6-да, мұрынында үшінші көмекеймен қолданылды. Қытайлықтар өздерінің Type 30 үлгісін жасады, ол негізінен ұқсас, бірақ сәл ерекшеліктері бар.

Prior to the introduction of the NR 30, most Soviet autocannon were of 23 or 37 mm calibre and often used in combination. For instance, the Mikoyan Gurevich MiG 15 was equipped with two NR 23's and a single N 37. The two were mismatched; the NR 23 was a rapid fire weapon with relatively low explosive power, while the N 37 was extremely powerful, typically able to destroy a bomber with a single hit, but with very a low firing rate which made it unsuited to firing at manoeuvring targets like fighters. Moreover, the two had very different ballistics which meant that long range fire would result in one or the other set of guns being properly aimed. The NR 30 was an attempt to solve this problem by introducing a single weapon that could serve in both roles. It was essentially an enlarged version of the NR 23 using the same short recoil mechanism firing a new 400 gram 30 mm round that was roughly twice the mass of the earlier NR 23 and slightly less than half that of the N 37. While not capable of destroying a bomber in a single hit, it made up for this by improving the firing rate to 900 cycles per minute, beyond that of the NR 23. Muzzle velocity increased to 800 m/s, besting both the NR 23 and N 37. Its total firepower, the product of per round energy and firing rate, was better than either of the earlier weapons. This demanded the use of a muzzle brake with an integrated flame damper to prevent airframe damage from its firing. In fighters, wing mountings were more common than the nose mounts of the earlier designs. This often required small sections of stainless steel to be fitted to the wing skinning to protect it. Aircraft typically carried a load of 70 shells for each gun. There were 20 different types of ammunition available; the most used were AP and HEI, the latter of 40–48 g HE internal charge, several times larger than 20 mm ammunition. An unusual munition was the Chaff dispenser PRL, with 48,000 chaff particles internally; it is not known how it was used. The NR 30 was also remarkably light, about one third lighter than the N 37 while offering higher firepower. The GSh 301 is the only lighter 30 mm gun. The NR 30 was used mainly in the MiG 19, early MiG 21 models, the Sukhoi Su 7, and the Sukhoi Su 17. It was also used on the Shenyang J 6, the Chinese copy of the MiG 19, with a third gun in the nose. The Chinese manufactured their own version, the Type 30, basically similar though with slightly different characteristics.

Пайдаланушылар

1962 жылдан 2005 жылға дейін J 6C ұшағында қолданылды. 1965 жылдан 2002 жылға дейін Shenyang F 6C ұшағында пайдаланылды.