Кіріспе

1987-1992 жылдар аралығында Филиппин Сенатының президенті болған Джовито Рейес Салонга, KGCR (; 1920 жылдың 22 маусымы - 2016 жылдың 10 наурызы), сонымен қатар "Ка Джови" деп аталатын филиппиндік саясаткер және заңгер, Фердинанд Маркостың режимі кезінде, 1972 жылы әскери жағдай енгізілгеннен бастап 1986 жылғы Халық билігі революциясына дейін оппозицияның жетекші тұлғасы болды, бұл революция Маркосты биліктен құлатты. Салонга Филиппин Сенатының 14-ші президенті қызметін 1987 жылдан 1992 жылға дейін атқарды.

Ерте өмір және білім

Жовито Салонга 1920 жылғы 22 маусымда Пасиг қаласында кедей отбасында дүниеге келді. Оның әкесі – пресвитериан пасторы Эстебан Салонга, ал анасы Бернардита Динанг Рейес – базарда сатушы болған. Оның ата-анасы 1904 жылы неке қиыпты. Бес бауырдың ең кішісі Жовито Салонга колледж мен заң факультетіне оқу ақысын төлеу үшін ағасы Исаясқа қарасты баспаханада корректор болып жұмыс істеді. Ол Пасиг көшелерінде аяқ киімдерді жылтыратып, газет сатқан. Салонга Пасиг бастауыш мектебін бітірген. Манила қаласындағы Филиппин университетінің Заң факультетіндегі соңғы курсында оқып жүргенде, ол адвокаттық емтиханға дайындалу үшін жұмысынан кетіп қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан, ол Филиппин адвокаттық емтиханын 1944 жылға дейін кейінге шегерді. Сол жылы ол және Сенаттағы болашақ одақтасы, сондай-ақ әскери жағдай кезіндегі серігі Хосе В. Диокно екеуі де 95,3% орташа баллмен емтиханды үздік нәтижемен тапсырды.

Екінші дүниежүзілік соғыс батыры

1941 жылдың желтоқсанында жапон басқындығы басталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң Салонга жасырын күшке өтіп, жапонға қарсы қызмет атқарды. 1942 жылдың сәуірінде ол Пасигте, қарт әкесінің көз алдында жапон әскери полициясымен тұтқындалып, азапталды. Ол Сантьяго бекінісіне және басқа да түрмелерге ауыстырылды, онда одан әрі қудалауға ұшырады. 1942 жылдың 11 маусымында жапондықтар оны 15 жылға қатаң еңбекке кесті және Мунтинлупадағы Жаңа Билибид түрмесіне қамады, бірақ 1943 жылы Жапонияның негізі құрылған күнінде (Киген Сетсу) кешірілді.

Америка білім беруі

Бар-дағдыны тапсырғаннан кейін ол Ю.П. заң колледжіне қайта оралды, онда 1946 жылы LL.B. дәрежесін алды. Гарвардта магистратурада оқуға стипендия жеңгеннен кейін ол АҚШ-қа сапар шекті. Гарвард профессоры Мэнли Хадсонның ұсынысымен Йель заң мектебіне жіберілді, онда Йель университетінде стипендия алып, 1949 жылы заң ғылымдарының докторы (SJD) дәрежесін алды. Бірақ ол факультеттік қызметке ұсынылғанды қабылдамады, себебі елдің соғыстан кейінгі қайта құруына қатысуы керек деп ойлады. Халықаралық құқық бойынша жазған ең үздік мақаласы үшін Амброз Герини сыйлығымен марапатталды. Йельде ол соғыс жылдары президент болған Хосе П. Лорелдің ұлы Хосе Б. Лорелмен танысты, ол кейін Филиппинде оның заңгерлік серіктесі болды. 1948 жылдың ақпанында ол Массачусетс штатының Кембридж қаласында Лидия Бусуегоға үйленді, олардың тұңғыш ұлы Эстебан Фернандо Салонга және басқа балалары дүниеге келді. Салонга оқыту және заңгерлік практикамен айналысу үшін Филиппинге оралды. Ол корпоративтік құқық және халықаралық құқық бойынша бірнеше кітап жазды, ал 1956 жылы Қиыр Шығыс университетінің заң институтының деканы болып тағайындалды. Оның шәкірті және кейін серіктесі болған Артемио Панганибан болашақта Бас судья болды, ол тарихтың ең үздік үш заңгері – Салонга, оның одақтасы сенатор Диокно және болашақ Бас судья Клаудио Онг Тиханки екенін айтты. 1988 жылдың 16 желтоқсанында Аризона мемлекеттік университеті оған құрметті диплом беруге шешім қабылдады. Протестант американдықтар құрған Орталық Филиппин университеті мен Силлиман университеті оған құрметті дәрежелер берді.

Өкілдер Палатасы

1960 жылы вице-президент Диосдадо Макапагал, сол кездегі Филиппиннің екі үлкен саяси партиясының бірі – Либералдық партияның (ЛП) президенті, оны Ризаль облысының екінші округінен Конгресс депутаты болуға көндірді. Бұл округте бюрократияда екі саяси династия үстемдік құрған. Салонга партияны, көбінесе наразы жастардың қолдауымен, негіздерден бастап құруға көмектесті. Бұл жастар оның көтерген мәселелеріне, әсіресе саяси билеуші топ пен олардың отбасыларының үкіметтік лауазымдарда бекінуіне жауап берді, бұл халық арасындағы наразылықтың басты себебі болды. 1961 жылғы қарашада өткен сайлауда ол екі қарсыласын үлкен артықшылықпен жеңді. Сайлаудан кейін көп ұзамай ол оппозициялық Националистік партияның (НП) ең шебер дебатшыларының бірімен түрлі комитеттердегі пропорционалдық өкілдік мәселесі бойынша пікір алмасты. Сонымен қатар, ол Филиппиннің Солтүстік Борнеоға (Сабах) қатысты аумақтық талабы туралы мақала жазып, оны әртүрлі газеттерде жариялады және редакциялық мақала ретінде қолдады. Корнелио Виллареалдың (ЛП, Капиц) Палата спикері болып сайлануымен Салонга беделді Жақсы үкімет комитетінің төрағасы болып тағайындалды. Ол комитет үкіметтегі жемқорлықты анықтау үшін заңнамалық жұмыстарға көмек ретінде қажырлы тергеулер жүргізіп, кейбір мемлекеттік қызметкерлерге қарсы қудалау институциясын ұсынды. 1962 жылғы маусымда президент Макапагал Малайзияның Солтүстік Борнеоны заңсыз тартып алғаны туралы Филиппиннің шағымын жолдады. Салонга 1963 жылғы қаңтарда Лондон келіссөздеріндегі делегацияны басқаруға тағайындалды.

Сенат

Бір мерзім өткен соң Салонга 1965 жылғы сайлауда ЛП туы астында Сенатқа үміткер болып тіркелді. Қаржылық ресурстары шектеулі болғанымен және президенттікке NP үміткері Маркостың жеңісіне қарамастан, Салонга көп дауыс жинап сенатор болып сайланды. 1967 жылы ол президент Маркостың қарсы ісі бойынша Бениньо Акиноның бас адвокаты болды, бұл іс Акиноға қарсы кәмелетке толмағандарға қатысты сотқа берілген болатын. Көбінесе Салонганың құқықтанудағы шеберлігінің арқасында Акино Сайлау комиссиясы алдындағы істі ұтып алды. Кейіннен Маркостың Жоғарғы Сотқа және Сенат сайлау трибуналына берген апелляциялары қабылданбады, нәтижесінде Салонга мен Акино толық жеңіске жетті. 1968 жылы Филиппиннің еркін баспасөзі Салонганы Маркос әкімшілігіне қарсы жария еткен көптеген мәлімдемелері үшін "Ұлттың қадағалаушысы" деп атады. Ол 1971 жылы қайта сайлануға түсті. Либералдық партияның бірнеше мүшесімен бірге 21 тамыздағы Пласа Мирандадағы партия митингісінде болған жарылыста ауыр жарақат алды. Дәрігерлердің болжамы жағымсыз болды – оның тірі қалуы күмәнді еді. Алайда, ол көру және есту қабілетін жоғалтып, денесінде жүзден астам сынықтармен аман қалды. Ол сенаторлық жарыста екінші рет жеңіске жетті. Ол саяси аренаға оралып, сәтті заңгерлік мансапқа қол жеткізді. Ол әскери диктатураға қарсы шығып, негізсіз тұтқындалды. Әскери қамаудан босатылғаннан кейін, оған Йель университетінен зерттеу стипендиясы ұсырылды, онда ол халықаралық құқық бойынша жазылған кітабын қайта қарастырды. Ол Маркос жылдары туралы кітабын аяқтады, онда жаңа демократиялық Филиппинге арналған бағдарлама да бар еді.

Әскери тәртіп жылдары

1972 жылдың қыркүйегінде әскери жағдайдың енгізілуі жүздеген оппозиционерлерді радикалдыландырған түрткі болды және олардың көпшілігін, тіпті орташа көзқарасты білдіргендерін де тұтқындау мен түрмеге қамауға негіз болды. Салонга оған ашық және белсенді түрде қарсы шықты, ол және оның заң серіктестері – болашақ Әділет министрі Седфри Ордонес және болашақ Бас судья Педро Л. Яп – көптеген танымал саяси тұтқындардың, сондай-ақ белгісіз ұсталғандардың ісін қорғады, олардың көпшілігі тегін қызмет көрсету негізінде жұмыс істеді. 1980 жылдың қазан айында Филиппин халықаралық конгресс орталығындағы жарылыстан кейін Маркос Салонганы қайтадан тұтқындауға бұйрық берді; осы жолы ол Форт-Бонифасиода ешқандай ресми айыптаусыз және тергеу жүргізбестен ұсталды. 1981 жылдың наурыз айында оған әйелімен бірге АҚШ-қа бірнеше халықаралық конференцияларға қатысуға және медициналық емделуге рұқсат берілді. Олар кеткеннен кейін, оның жауларын қайта оралудан тайдыру үшін Маркос жиі қолданған тактика – оған қарсы бүлік қоздыру айыптары қойылды. Джовито мен Лидия Салонга Гавайиде өз еркімен жер аударылып, кейін Калифорния штатындағы Энсино қаласына көшіп барды, онда оларға көптеген оппозициялық көшбасшылар, соның ішінде Ниной Акино келді. Осы жерде, Либералдық партия президенті Джерри Роксастың өтініші бойынша Салонга партияның мемлекеттік көрінісі мен бағдарламасын жазды. 1982 жылдың сәуір айында Роксас қайтыс болғаннан кейін Салонга Либералдық партияның міндетін атқарушы президенті болып сайланды. Содан кейін Салонга Маркосқа қарсы президенттікке үміткерлердің бірі болды, ол UNIDO партиясының екі жетекшісі – Дой Лорел мен Ева Эстрада Калаумен бәсекелесті, ақырында үшеуі де 1986 жылғы сайлауда Маркосты жеңген Коразон Акиноны басты үміткер ретінде қолдауға келісті.

EDSA Халық күші

1983 жылғы тамызда Бениньо "Ниной" Акиноның қанымен өлтірілуі Салонганы 1985 жылғы 21 қаңтарда өз партиясын қайта тірілтуге және демократиялық оппозицияны біріктіруге көмектесу үшін Филиппинге оралуға мәжбүр етті. Бір айдан кейін Жоғарғы Сот оған тағылған мемлекеттік төңкеріс айыптауларын бірауыздан қабылдамады. Ол Либералдық партияның президенті болып сайланды.

PCGG төрағасы

ЭДСА революциясынан кейін көп ұзамай президент Корасон Акино, Акиноның жесірі, Салонганы Маркос пен оның жақтастарының заңсыз алынған байлығын тергеу және қайтару міндеті жүктелген Президенттік Жақсы Үкімет Комиссиясының (PCGG) төрағасы етіп тағайындады. Комиссия төрағасы ретінде ол швейцариялық заңгерлер доктор Сальвиони, доктор Фонтанет және Леуенбергер арқылы үкіметтің Маркостың швейцариялық депозиттеріне қатысты талабын "реттеді және бекітті". Бір сенатордың сөзімен айтқанда, Маркостың заңсыз байлығын қайтаруға жасаған тыраныстық күресі "адамгершілік тұрғысынан соғысқа тең" болды. Оның күш-жігері үкіметтің Эдуардо Коджангоның кіші фирмаларын, оның ішінде "United Coconut Planters Bank" банкі акцияларының 93% және "San Miguel Corporation" корпорациясының 27% акцияларын мемлекеттік меншікке алуымен жемісті аяқталды. 2000 жылы Швейцария Федералды Соты 14 жылдық сот процесінен кейін Цюрихтегі Swiss Credit банкі алған сыбайлас жемқорлық Маркостың қаражатын конфискациялауға шешім шығарды және ел үкіметіне 680 миллион АҚШ долларынан астам соманы қайтарды. Комиссия сонымен қатар, Филиппин үкіметі шантаж немесе Маркос отбасының қазынадан тонаған ақшасы арқылы сатып алынған деп санайтын бірнеше жылжымайтын мүлікті және елдің ірі корпорацияларын мемлекеттік меншікке алу туралы өтініш берді.

Сенаттың президенті (1987-1992)

Бір жыл PCGG-де қызмет еткеннен кейін, ол 1987 жылғы сенат сайлауына түсуге шақырылды. Ол үшінші рет сенаторлық сайыста бірінші орынды жеңіп алды. Әріптестерінің оны ұзақ жылдар бойы заңгер, заң шығарушы және адам құқықтарын қорғаушы ретіндегі еңбегіне деген құрметіне байланысты ол Сенат төрағасы болып сайланды.

Жеке өмір

Оның жұбайы Лидия Бусуего болған, ол 1948 жылы үйленген. Ол 2010 жылдың 20 сәуірінде 88 жасында қант диабетінің салдарынан қайтыс болды. Салонганың балалары – Патрисия, Виктория Регина, Рикардо, Эстебан Фернандо және Эдуардо.