Кіріспе

Филиппиндегі саяси партия, 1968 жылы Жозе Мария Сисон құрған партия. Филиппин Коммунистік партиясы (ФКП) – Филиппиннің марксистік-ленинистік-маоистік революциялық ұйымы және коммунистік партиясы. Бұл партия 26 желтоқсан 1968 жылы Жозе Мария Сисон тарапынан құрылды. 2002 жылы АҚШ Мемлекеттік департаменті ФКП-ны, Сисонды және оның қарулы қанаты Жаңа халық армиясын (ЖХА) террористік ұйымдар деп таныды. Еуропалық Одақ 2019 жылы ұйымның террористік мәртебесін жаңартты, бірақ 2009 жылы Еуроодақтың екінші жоғары соты Сисонды «терроризмді қолдайтын тұлға» тізімінен алып тастады және мүше мемлекеттердің активтерін тоқтату туралы шешімді кері қайтарды. АҚШ Орталық барлау агенттігінің (ЦБА) «Дүниежүзілік фактілер жинағына» сәйкес, ФКП мен ЖХА Филиппин экономикасын тұрақсыздандыруға және ұлттық үкіметті құлатуға бағытталған. Филиппин президенті және Сисонның бұрынғы шәкірті Родриго Дутерте 2017 жылы осы ұйымды террористік ұйым деп жариялады, бірақ Филиппин соттары ФКП-ны әлі күнге дейін террористік ұйым деп мойындаған жоқ. ФКП құрылғаннан бері мемлекетке қарсы партизан соғысын жүргізіп келеді. Бастапқыда партия қатарында шамамен 500 адам болған, бірақ бұрынғы президент және диктатор Фердинанд Маркостың 21 жылдық билігі кезінде әскери жағдай режимін жариялап, енгізгеніне байланысты партия тез өсті. Маркостың билігі аяқталған кезде, жауынгерлердің саны 10 000-нан асып кетті. 1986 жылы АҚШ Конгресінде сөйлеген сөзінде президент Корасон Акино партияның қарқынды өсуіне Маркостың оны «өсуге мүмкіндік беретін құралдармен» басып тастау әрекеттері себеп болғанын айтты, сондай-ақ басқа үкіметтер коммунистік бүліктермен күрескенде бұл оларға сабақ болатынын ұсынды. 2019 жылы Сисон Филиппин үкіметі ұйымның жойылуға жақын екенін мәлімдегеніне қарамастан, оның мүшелері мен жақтастарының саны артып келе жатқанын мәлімдеді. Ұйым әлі де жасырын түрде жұмыс істеп келеді, оның басты мақсаты – қарулы төңкеріс арқылы Филиппин үкіметін құлату және Филиппинге АҚШ-тың ықпалын жою. Ол Филиппиндегі басқа да революциялық ұйымдардың коалициясы болып табылатын Ұлттық демократиялық майданнан, жастар қанаты – Kabataang Makabayan ұйымынан және қарулы қанаты – Жаңа халық армиясынан тұрады. ФКП әлемдегі ең ірі марксистік-ленинистік-маоистік ұйым екенін мәлімдейді, ұйымның 150 000 мүшесі бар екенін айтады, ал басқа дереккөздер мүшеліктің 1980-жылдардың соңында 25 000-ға жеткенін, содан бері азайып келе жатқанын көрсетеді.

Тарих

Филиппин Коммунистік партиясы (ФКП) 1968 жылғы 26 желтоқсанда Қытай Коммунистік партиясының төрағасы Мао Цзэдунның 75 жылдығымен бірге қайта құрылды. Амадо Герреро, сол кезде Partido Komunista ng Pilipinas немесе PKP 1930 орталық комитетінің мүшесі, партияны қайта құруға жетекшілік етті. Жозе Мария Сисон, Амадо Герреро әскери псевдонимінің артында тұрған адам деп саналады, оның құрылуын Барангай Дулакакта, Аламинос, Бани және Мабини провинциясының шекарасында растады. ФКП-ның "Қайта құру конгресі" осы жерде, 1968 жылғы 26 желтоқсанда, ФКП-ның негізін қалаушыларының бірі Артур Гарсияның әке-шешесі Навареттердің үйіне жақын шатырда өтті. Жозе Мария Сисон – ФКП-ның және оның құрылуының басты тұлғасы. Партиялық құжаттарға сәйкес, 1960 жылдары Фердинанд Маркостың президенттігі кезінде үкімет саясатына, жемқорлыққа және экономиканың құлдырауына наразылық білдіру үшін елде "Бірінші тоқсан даулы" деп аталатын ірі солшыл қозғалыс болды. Бұл қозғалысқа Ұлы пролетарлық мәдени революция, Вьетнам соғысы және АҚШ-қа қарсы шетелдегі басқа да революциялық күрестер ықпал етті. Бұл солшыл қозғалыстың лидерлерінің бірі – "Кабатанг Макабаян" ұйымының негізін қалаушы Жозе Мария Сисон болды. Ол жақын арада Partido Komunista ng Pilipinas (PKP 1930) мүшесі болып қабылданды. Сол кезде жаңа ПКП мүшелері, ескі ПКП мүшелерінен тәуелсіз, марксизм-ленинизм бойынша құпия теориялық және саяси білім беруді жүргізді, ерекше назар жұмысшыларға, шаруаларға және жастарға аударды. Бұл ПКП мүшелері арасында маңызды айырмашылықтарға әкелді. Жаңа мүшелер шетелдік және феодалдық үстемдікке қарсы аяқталмаған қарулы революцияны жаңартуды жақтады, бұл 1899 жылғы филиппин-американ соғысының мұрасы және де-факто жалғасы деп есептелді, ескі біріккен партия тарихындағы субъективизм мен оппортунизмге қарсы күресті және сол кезде Совет Одағы тарапынан насихатталған қазіргі заманғы ревизионизмге қарсы күресті. Осы идеология 1930 жылғы ПКП-дан бөлінудің, ФКП-ның (қайта) құрылуының және одан кейінгі "Қайта құру конгресінің" негізі болды.

Қайта құру конгресі

Жаңа партия мүшелері мен Жозе Лава басшылығындағы ПКП арасында ұсынылмас келіспеушіліктер туындады. Сизонға ПКП тапсырма берді, ол ескі біріккен партияның тарихын зерттеуі керек еді. Бірақ, оның баяндамасында Иса Лава бастаған ПКП жетекшілері Сизонның 1950-ші жылдары революциялық қозғалыстың дерлік толық құлауына себеп болған ПКП-ның ірі қателіктерін сынаған тұжырымдарымен келіспеді. Олардың арасында идеологиялық және саяси мәселелер бойынша күрт жік және күрес пайда болды. Сизон және оның тобы ПКП-дан шығып кеткеннен кейін партияны қайта құруға жетекшілік етті. ПКП-ның Бас хатшысы Иса Лава «контрреволюциялық ревизионист» деп танылды, ал жаңа жетекшілер сондай-ақ Орталық Лусон аймағындағы Хукбонг Мапагпалая н Баян (ХМБ) ескі халық армиясындағы Педро Тарук Сумулунның «қылмыстық топтарына» шабуыл жасады. Партия «Қателерді түзеу және партияны қайта құру» деген түзету құжатын жариялады және қайта құру съезінде Халықтық демократиялық революция бағдарламасын және жаңа партиялық конституцияны қабылдады. Лаваның ПКП-сы Кеңес Одағының Коммунистік партиясын қолдаған кезде екі коммунистік партияның идеологиялық айырмашылығы анық болды, ал Сизон тобы оны ревизионистік деп есептеді, соңғысы Қытай Коммунистік партиясының бағытын қолдады. Қайта құру қазіргі заманғы ревизионизмді, Манила қаласындағы Лавалардың басшылығын және ХМБ қалдықтарын басып алған Тарук Сумулун тобын толыққанды сынға алып, жоққа шығаруға бағытталды. Партия съезіне 12 мүше қатысты, атап айтқанда: Хосе Мария Сисон, Монико Атиенца, Рей Касипе, Леонсио Ко, Мануэль Коллантес, Артур Гарсия, Герминихильдо Гарсия, Рубен Гевара, Арт Пангилинан, Нило Таяг, Фернандо Таяг және Ибарра Тюбианоса. Жозе Лунета 13-ші мүше ретінде есептелді. Ол Қытайда болғандықтан, Орталық комитетке қатыспастан сайланды.

Халық соғысы

Партия қайта құрылғаннан кейін көп ұзамай ХМБ-ның басқа кадрлары мен командирлерімен байланысып, оларды идеологиялық және саяси оқуларға, бұқаралық жұмысқа және саяси-әскери дайындыққа тартты. 1969 жылдың 29 наурызында Жаңа халық армиясы құрылды, ал 1973 жылдың 24 сәуірінде Филиппиннің Ұлттық демократиялық фронты құрылды. Кейіннен ҚХП Мао Цзэдунның Қытай Коммунистік партиясының партизандық соғыс кезеңінде жасаған стратегиялық бағыты – «ұзаққа созылған халық соғысын» бастады. Соңғы мақсат – екі кезеңді революция арқылы «халық революциялық үкіметін» орнату: Ұлттық демократиялық революция, одан кейін социалистік революция. Партияның қайта құрылуы бірінші Ұлы Түзету қозғалысы деп есептелді, ол ескі партияның қателіктерін сынады. ҚХП АҚШ империализмімен, феодализммен және бюрократиялық капитализммен күресте партияның тәжірибесін талдау мен қорытындылауда және Филиппиндегі нақты жағдайларға шығармашылық қолдануда жетекші идеология ретінде марксизм-ленинизм-маоизмді ұстанады. Маоизмді марксизм-ленинизмнің ең жоғары дамуы деп санайды. 1973, 1974, 1976 және 1977 жылдары ҚХП Орталық Комитетінің мүшелері тұтқындалғанға қарамастан, бұрынғы қаңқа тәрізді аймақтық партия ұйымдары қарулы революциялық қозғалыстың және қалалық астыртын қызметтің өсуінен күш алып, дамыды. Партияның жетекші кадрлары арасындағы сын-ескертулер мен пікірталастар «сол және оң оппортунизм» жақтастарының, атап айтқанда «жоққа шығарушылар» және «қайта бекітушілер» фракцияларының құрылуына әкелді. Жоққа шығарушылар 1980 жылдан бастап «стратегиялық қарсы шабуыл», «кәсібилендіру» және әскери авантюризмді көтеріліспен біріктіру жолын ұстанды, бұл халық соғысының «дұрыс» революциялық әдісін қолдайтын қайта бекітушілермен қатар жүрді. Түзету қозғалысы «бұрыс бағытты» жан-жақты және толыққанды түрде жеңіп, партияны идеологиялық, саяси және ұйымдық тұрғыдан нығайтуға бағытталды. Осылайша, түзету қозғалысы 1992 жылы күшіне енді, әсіресе Орталық Комитеттің Пленумы түзету құжаттарын бекіткеннен кейін.

Бөлу және бөліну

Ливанг жазған "Қайта растау" құжатына ҚХП-ның барлық кадрлары мойынсұнбады. Маоистік ортодоксияны қабылдағандар "Қайта растаушылар" немесе РА деп аталды, ал құжатты қабылдамағандар "Қарсыласушылар" немесе РЖ деп аталды. 1993 жылдың шілдесінде Қарсыласушылардың бірі – Манила-Ризал аймақтық комитеті (KRMR) орталық жетекшіліктен тәуелсіздігін жариялады:

Бірнеше ай ішінде партияның бірнеше аймақтық ұйымдары мен бюролары оның үлгісін алды: Орталық Минданао, Батыс Минданао, Негрос және Орталық Висая, Висая комиссиясы (VisCom) қызметкерлері және оның бақылауындағы Жаңа халық армиясы бөлімшелері, Ұлттық шаруалар хатшылығы, Біріккен майдан комиссиясы және Ішкі бюро мен Батыс Еуропа комитеті. KRMR, VisCom және Орталық және Батыс Минданао аймақтық комитеттері кейін 1998 жылы Революциялық жұмыскерлер партиясы – Филиппин (RPM P) құру үшін бірікті. Алайда, Минданаодағы кадрлар кейіннен RPM P-ден, сол кездегі Джозеф Эстрада басқаратын үкіметпен бейбіт келісімге қол қойылғандығына байланысты туындаған даудан кейін шықты. Бұл кадрлар кейіннен 2003 жылы Төртінші Интернационалға қосылған Революциялық жұмыскерлер партиясы – Минданао (RPM M) партиясын құрды. Филемон Лагман басқарған KRMR фракциясы бұрынғы "таратушылық" көзқарасы және партияның дайындықтары мен жұмысына көмектесуден бас тартқаны үшін RPM P-ден қуылды. Ол содан кейін Филиппин жұмыскерлер партиясын (PMP) құрды, бірақ оның Сонни Меленсио басқарған жақын серіктестері 1998 жылы заңды саяси партия – Еңбекші социалистік партиясын (SPP) құрды. Біріккен майдан комиссиясының кадрлары Демократиялық пролетарлық партиясын (PPD) құрды, ол кейін Лагманның PMP және Меленсионың SPP партияларымен бірігіп, Филиппин жұмыскерлер партиясы Біріктірілгенін (PMP Pinagsanib) құрды. Бірақ 2007 жылы Лагман мен Меленсионың жақтастары арасындағы келіспеушіліктерге байланысты тағы бір бөлініс болды. 1997 жылы Орталық Лузон комитетінің бірнеше кадрлары фракциялықтарлықты қоздырды және НПА бөлімшелерін "азаматтандыруға" тырысқаны үшін айыпталды. Бұл кадрлар бұрын ҚХП төрағасы Армандо Ливангтың "Қайта растау" құжатын қолдаған және төрағаның қолдауын алуға тырысқан. Алайда, бұл орындалмады, кадрлар Филиппиннің марксистік-лениндік партиясын (MLPP) құрып, қарулы қанатын – Халық революциялық армиясын (RHB) ұйымдастырды. MLPP RHB ҚХП-ның әлеуметтік талдаудың ұлттық-демократиялық аясын сақтайды, бірақ сәл өзгертілген. Олар халық соғысы стратегиясын да сақтайды, бірақ Вьетнам және Непал революциялық стратегияларына көбірек ұқсайды.

Халықаралық қатынастар

Ол марксистік-лениндік партиялар мен ұйымдардың маоистік халықаралық конференциясына қатысады. Ол кең революциялық фронт ұйымын, Ұлттық Демократиялық Фронтты басқарады. Қытай Халық Республикасының (ҚХР) Филиппин Коммунистік Партиясымен (ФКП) қарым-қатынасы "1980-жылдардан бері үзілген" деп есептеледі, бірақ қытайлықтардың көтеріліске қолдау көрсету жүйелері кейде пайда болып тұрады. Қытайлық қолдаушылардың басты бағыты 2000 жылдан бері партиямен байланысты ресми түрде үзіп, партияның мүшелерінің саны күрт азайғандықтан, қытайлықтарға партияның экономикалық тұрғыдан пайдасы болмай қалды. 2015 жылғы сұхбатында Революциялық партиялар мен ұйымдардың халықаралық үйлестіруінің бас үйлестірушісі Стефан Энгель ФКП-нің Халықаралық Революциялық Ұйымдар Координациялық Кеңесіне (ICOR) қосылуға дайын екенін мәлімдеді.

Идеология

Марксизм-ленинизм-маоизмді (MLM) жарналайтын Филиппин Коммунистік партиясы – Карл Маркс, Фридрих Энгельс, Владимир Ленин, Иосиф Сталин және Мао Цзэдун теориялары тұрғысынан Филиппиннің бұрынғы көтерілістері мен революцияларының мұрасын қарастыратын революциялық пролетариаттық партия. Ол марксизм-ленинизм-маоизм жетекшілігімен дүниежүзілік пролетариат революциясындағы теория мен тәжірибенің дамуына көмектеседі (Филиппин Коммунистік партиясы Конституциясының кіріспесі, 1968 жыл). Егер партия идеологиялық, саяси және ұйымдық құрылысын нығайтуға белсенді, қатаң және толыққанды көңіл бөлсе, Филиппин Коммунистік партиясы түрлі ұлттар мен этно-тілдік топтарға жататын филиппин халқының көпшілігін АҚШ империализмі мен жергілікті реакционерлерге қарсы ұлттық-демократиялық революциядағы толық жеңіске сүйемелдейтіні және социалистік революцияның басталуын қамтамасыз ететіні сөзсіз. | Армандо Ливанаг, Филиппин Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің төрағасы.

Кешірім жариялау

2007 жылдың 5 қыркүйегінде президент Глория Макапагал Арройо Филиппин Коммунистік партиясы мен оның қарулы қанаты, Жаңа Халық Армиясы (NPA) мүшелеріне, сондай-ақ басқа коммунистік бүлікшіл топтарға және оларды біріктіретін Ұлттық Демократиялық Фронтқа кешірім жариялаған 1377 нөміріндегі жарлыққа қол қойды. Кешірім бүлік жасау қылмысын және "саяси нанымдарының ықпалымен" жасалған басқа да қылмыстарды қамтиды, бірақ тазалыққа қарсы қылмыстар, зорлау, азаптау, адамды құрлық үшін ұрлау, есірткі заттарды қолдану және сату, жеке мүдделер үшін жасалған басқа да қылмыстар, халықаралық құқық немесе конвенцияларды бұзу, тіпті егер олар "саяси нанымдарының ықпалымен" жасалған деп есептелсе де, кешірімге жатпайды. Ұлттық әлеуметтік интеграция комитеті (NCSI) талапкерлерге кешірім туралы куәліктер береді. Жарлықты іске асыру қағидалары әзірленуде және ол Филиппин Сенаты мен Филиппин Өкілдер Палатасына мақұлдауға жіберіледі. Конгресс мақұлдағаннан кейін ғана жарлық күшіне енеді.

Бес жылдық жоспар

2022 жылы ҚХП басшылығы 53 жылдығына арналған мәлімдемесінде революциялық күресті алға жылжытуға шақырды және жаңа демократия үшін халық соғысында күштерін алға басуға бағытталғанын жариялады. Алдағы бес жыл ішінде стратегиялық қорғаныс кезеңінен стратегиялық тұйықталу кезеңіне үлкен қадам жасауға бекінгенін мәлімдеді, барлық талаптарды орындауға және қажетті кезеңдерді өткірмей, орындауға дайын екенін көрсетті. Сондай-ақ, революциялық үкіметтің қазіргі Филиппин үкіметін құлату арқылы революцияны жеңе алмайтынын болжады. Стратегиялық тұйықталу – революциялық қарулы күштердің реакциялық үкіметтің қарулы күштерімен революциялық соғыста теңдестікке жеткенін білдіреді. Стратегиялық тұйықталу ұзаққа созылған халық соғысының келесі кезеңіне, атап айтқанда стратегиялық шабуылға жол ашады, ол ұлттық және әлеуметтік азаттық үшін күресте жалпыұлттық жеңіске ұмтылуға мүмкіндік береді. ҚХП мәлімдемесіндегі есептеулерге сәйкес, олар қазіргі революцияны стратегиялық қорғаныстың даму кезеңінде деп есептейді.

Армандо Ливанаг, Филиппин Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің төрағасы

Маоистік әскери доктринаға сәйкес, ҚХП жетекшілігіндегі ХХҰ ұзаққа созылған соғыстың үш прогрессивті кезеңін ұстанады: стратегиялық қорғаныс, стратегиялық тұйықталу және стратегиялық шабуыл (қозғалмалы соғысқа қараңыз). ҚХП мәлімдемесіндегі есептеулерге сәйкес, олар қазіргі революцияны стратегиялық қорғаныстың алға жылжу кезеңінде деп санайды.