Кіріспе

Филиппин президенті 1953-1957 жылдар аралығында Рамон дель Фиерро Магсайсай (31 тамыз 1907 жыл - 17 наурыз 1957 жыл) – филиппин мемлекет қайраткері, Филиппиннің жетінші президенті, 1953 жылдың 30 желтоқсанынан бастап 1957 жылдың 17 наурызындағы әуе апатында қаза болғанға дейін қызмет еткен. Кәсібі бойынша автомобиль механик болған Магсайсай, Тынық мұхиты соғысы кезінде партизандық көшбасшы ретінде көрсете білген ерен еңбегі үшін Замбалес облысының әскери губернаторы болып тағайындалды. Одан кейін ол президент Эльпидио Кириноның Ұлттық қорғаныс министрі болып тағайындалғанға дейін Замбалес облысынан Либералдық партия атынан екі мерзімге конгрессмен болып сайланды. Ол Ұлттық партияның туымен президенттікке сайланды. Ол президенттікке сайланған ең жас адам және президенттікке сайланған екінші жас адам (Эмилио Агиналдодан кейін). Ол 20-шы ғасырда туған және испан отаршылдық кезеңінен кейін туған алғашқы филиппин президенті болды.

Өмірбаян

Рамон дель Фьерро Магсайсай, филиппин, испан және қытай тегінің қосындысынан тараған, 1907 жылдың 31 тамызында Иба, Замбалес қаласында дүниеге келді. Оның әкесі – Эксэкиел де лос Сантос Магсайсай (1874 жылдың 18 сәуірінде Сан-Марселино, Замбалес қаласында туған, 1969 жылдың 24 қаңтарында Манила қаласында қайтыс болған) – темірші, ал анасы – Перфекта Квимсон дель Фьерро (1886 жылдың 18 сәуірінде Кастильйос, Замбалес қаласында туған, 1981 жылдың 5 мамырында Манила қаласында қайтыс болған) – қытай-филиппин отбасынан шыққан, мектеп мұғалімі және медбике. Колледжді бітірген соң Магсайсай 1927 жылы Филиппин университетіне қабылданып, шеберхана басшысы болып жұмыс істеді.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі мансап

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Филиппин армиясының 31-ші жаяу әскер дивизиясының автокөлік бөліміне қосылды. 1942 жылы Батан тапсырылғанда, Магсейсей тауға қашып, кем дегенде төрт рет жапондықтардың ұстауынан аман қалды. Ол сол жерде Батыс Лусон партизандық күштерін ұйымдастырды және 1942 жылдың 5 сәуірінде капитан рөліне тағайындалды. Үш жыл бойы Магсейсей полковник Фрэнк Мерриллдің танымал партизандық отрядының құрамында болды және Саванг, Сан-Марселино, Замбалес аймақтарында әрекет етті, бастапқыда "Чуа" кодовый атымен жабдықтау офицері ретінде, кейіннен 10 000 саяқты күштің командирі болды. 1945 жылдың 29 қаңтарында американдық күштермен бірге филиппин одақтас әскерлерінің жағаға қонуына дейін Магсейсей жапондықтардан Замбалес жағалауын тазалауда маңызды рөл атқарды.

Өкілдер Палатасы

1946 жылы 22 сәуірде Магсейсей, бұрынғы партизан әріптестерінің ынталандыруымен, Либералдық партиядан Филиппин өкілдер палатасына сайланды. 1948 жылы президент Мануэль Роксас Магсейсейді Вашингтон қаласына партизандық істер жөніндегі комитеттің төрағасы ретінде, филиппин ардагерлеріне жеңілдіктер беру мақсатындағы Роджерс ардагерлер заңын қабылдауға көмектесу үшін жіберді. 1949 жылғы «ласты сайлау» деп аталған сайлауда ол екінші мерзімге өкілдер палатасына қайта сайланды. Екі мерзімі бойында ол Палатаның Ұлттық қорғаныс комитетінің төрағасы қызметін атқарды.

Ұлттық қорғаныс министрі

1950 жылдың тамызының басында ол президент Эльпидио Кириноға коммунистік партизандармен күресу жоспарын ұсынды, осы мақсатта Екінші дүниежүзілік соғыстағы партизандық соғыстағы өзінің тәжірибесін пайдаланды. Біраз ойланғаннан кейін, Кирино басқа амал жоқ екенін түсінді және 1950 жылдың қыркүйегінде Магсейсейді Ұлттық қорғаныс министрі етіп тағайындады. Ол Хукбалахап партизандарына қарсы күресті күшейтті. Бұл жетістікке оның бұрынғы жарнама саласының сарапшысы және ЦРУ агенті, полковник Эдвард Лэнсдейлден алған конвенциялық емес әдістері де ықпал етті. Олар қақтығысқа қарсы күрес аясында шеткері, провинциялық аймақтардағы қауымдастықтарға көмек тауарларын және басқа да түрлі көмектерді жеткізді. Магсейсей Қорғаныс министрі болып тағайындалғанға дейін, ауыл тұрғындары филиппин армиясына немқұрайлылықпен және күдікпен қарады. Алайда, Магсейсейдің қызметі армияның беделін арттырып, олардың құрметі мен сыйлауын қамтамасыз етті. 1952 жылдың маусым айында Магсейсей АҚШ және Мексикаға достық сапар жасады. Ол Нью-Йорк, Вашингтон (Уолтер Рид ауруханасында медициналық тексеруден өтті) және Мексика қаласына барды, сондай-ақ Халықаралық «Лайонс» клубының жылдық конвенциясында сөз сөйледі. 1953 жылы президент Кирино хуктардың қаупі бақылауда деп ойлады және министр Магсейсейдің күші әлсіреп бара жатқанын сезді. Магсейсей президент пен оның кеңесшілерінен кедергілерге тап болды, олар келесі президенттік сайлауда қызметтен алынуы мүмкін деп қорқып, оған араласуға тырысты. Магсейсейдің сол кезде үміткер болу ниеті болмаса да, көптеген тараптардан шақырулар алды және, ақырында, коммунизмге қарсы күресін жалғастырудың және халық үшін үкімет құрудың жалғыз жолы президент болып сайлану екеніне көнді. Оның пікірінше, нашар басқару салдарынан коммунистік партизандардың қатары көбейді. 1953 жылдың 28 ақпанында ол қорғаныс министрі лауазымынан кетіп, «Националист» партиясынан президенттікке үміткер болды, ал «Националист» партиясының съезінде сенатор Камило Осиаспен бақ сынасты.

1951 Падилья оқиғасы

Магсейсейге саяси одақтасы Мосейс Падильяны провинциялық губернатор Рафаэль Лаксонның адамдары азаптап жатқандығы туралы хабар жеткенде, ол Негрос Оксиденталға дереу аттанды, бірақ кешігіп келді. Оған Падилланың денесі қанға малшық, он төрт оқтан тесілген күйде қала алаңындағы полиция төбешігінде жатқандығы хабарланды. Магсейсей өзі Падилланың денесін қолдарымен көтеріп, моргқа жеткізді, ал келесі күні жаңалықтарда оның осылай істеген суреттері көрсетілді. Магсейсей тіпті 1953 жылғы президенттік науқанында осы оқиғаны пайдаланды. Лаксонға қарсы сот 1952 жылдың қаңтарында басталды; Магсейсей және оның командасы Лаксонды және оның 26 серігін кісі өлтіргені үшін айыптауға жеткілікті дәлелдер ұсынды.

Манила темір жолының басшылығы

Магсейсей 1951 жылдың қазан және желтоқсан айлары аралығында Манила теміржол компаниясының бас директоры болып жұмыс істеді. Оның осы қызметтегі тәжірибесі кейін президент болғаннан кейін теміржол операторының паркін жаңғыртуға оны ынталандырды. Сонымен қатар, ол қолданыстан тоқтатылған Кагаян аңғары теміржолының кеңейту жобасын салудың бастапқы қадамдарын жасады.

1953 жылғы президенттік науқан

1953 жылы 10 қарашада Филиппинде президент сайлауы өтті. Қызметтегі президент Эльпидио Кирино Филиппин президенті лауазымына екінші толық мерзімге сайлану мүмкіндігінен бұрынғы қорғаныс министрі Магсейсейге жеңілді. Оның үміткер әріптесі, сенатор Хосе Юло сенатор Карлос П. Гарсияға ұтылды. Вице-президент Фернандо Лопес қайта сайлануға түспеді. Бұл Филиппин президентінің Сенаттан емес, сайлау арқылы алғаш рет сайлануы болды. Сонымен қатар, Магсейсей сайлау науқанында "сайлау әндерін" пайдалануды бастады, себебі ол билеуге бейім және оны хобби ретінде ұнататын. Сайлау кезеңінде "Мамбо Магсейсей", "Біз Магсейсейді қалаймыз" және "Магсейсей Мамбо" әндері қолданылды. 1953 жылғы сайлауға АҚШ үкіметі, оның ішінде Орталық барлау агенттігі де зор ықпал етті, ал кандидаттар АҚШ қолдауын алу үшін күшті бәсекелестікке түсті.

Төрағалық (1953-1957 жж.)

1953 жылғы сайлауда Магсейсей Елпидио Кириноны айқын басымдықпен жеңіп, президент болып сайланды. Филиппин президенті ретінде ол тұңғыш рет баронг тагалог киіп, қызметке кірісті. Сол кезде оны "Мамбо Магсайсай" деп атады. Сайланған вице-президент Карлос П. Гарсия да баронг тагалог киімімен келді. Президент ретінде ол АҚШ-тың жақын досы және серігі болды, сондай-ақ суық соғыс кезінде коммунизмге қарсы белсенді түрде сөйледі. Ол 1954 жылғы Манила шарты ретінде белгілі болған Оңтүстік-Шығыс Азия шарт ұйымын құруға жетекшілік етті, мақсаты Оңтүстік-Шығыс Азия, Оңтүстік Азия және Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймақтарындағы коммунистік марксистік қозғалыстарды жеңу болды. Өкіметтік қызметінде ол Малаканангті шынайы "халық үйіне" айналдырып, оның қақпаларын жұртшылыққа ашты. Оның адалдығының бір мысалы Филиппин Әуе Күштеріне (ФӘК) тиесілі жаңа ұшақта демонстрациялық ұшу жасағаннан кейін болды: Президент Магсейсей осы типтегі ұшақтың сағатына жұмыс істеу құны қанша екенін сұрады, содан кейін ФӘК-қа жеке чек жазып, ұшу шығындарын өтеді. Ол халықтың әскери және үкіметке деген сенімін қайта жаңғыртты.

Президент инаугурациясы күні

Филиппин үкіметінде жаңа дәуірді ашқан президент Магсейсей, үкіметті халыққа жақындату арқылы оларға қызмет етуді маңызды міндет деп санады. Бұл символдық түрде президент Магсейсейдің инаугурация күні Малаканан сарайының қақпаларын жалпы халыққа ашу арқылы көрінді, оларға сарай кешенінің барлық бөліктеріне еркін кіруге рұқсат берілді. Кейіннен бұл апталық келулерді ұйымдастыру арқылы реттелді.

Хөкбонг Баян Лабан са Хапон

1954 жылдың басында Бениньо Акиноны президент Магсейсей көтерілісші топтың басшысы Луис Таручке өзінің жеке елшісі ретінде тағайындады. Сондай-ақ 1954 жылы 16-шы ПК ротасының X күшінің бұрынғы басшысы подполковник Лауреньо Маранья полковник Валерианодан 7-ші БКТ-нің басшылығын алды, ол Филиппин құрлық әскерлерінің ең жылдам әрекет ететін соққы күштерінің біріне айналды. X күші ұрыс ақпараты мен тыңшылық арқылы психологиялық соғыс жүргізді, соның ішінде шабуылды жоспарлау, дайындық және орындау кезіндегі құпиялылыққа ден қойылды. Force X және Ненитадан алынған тәжірибелер 7-ші БКТ-да біріктірілді. Хактарға қарсы толыққанды күрес шараларының нәтижесінде 1954 жылы олардың саны 2000-ға дейін азайды, ал жергілікті қолдаушылардың қорғауы мен көмегінен айырылғандықтан, белсенді қарсылық енді Филиппин қауіпсіздігіне елеулі қауіп төндірмеді. 1954 жылдың ақпан айынан қыркүйек айының ортасына дейін "Жылдырым операциясы" атты хактарға қарсы ең ірі операция жүргізілді, нәтижесінде Таруқ 17 мамырда басылды. Қалған партизандарды тазарту жұмыстары 1955 жыл бойына жалғасты, жыл соңына дейін олардың саны 1000-ға дейін азайды.

Оңтүстік-Шығыс Азия келісім ұйымы

Президент Магсейсейдің әкімшілігі Азияда коммунизмнің таралуына қарсы күресте белсенділік танытты. Ол Филиппинді 1954 жылдың 8 қыркүйегінде Манила қаласында өткен «Манила конференциясы» барысында құрылған Оңтүстік-Шығыс Азия шартты ұйымының (SEATO) мүшесі етті. SEATO мүшелері Солтүстік Вьетнамның Оңтүстік Вьетнамды жеңіп алу мүмкіндігінен қауіптенді, себебі бұл аймақтағы басқа елдерге коммунистік идеологияның таралуына әкелуі мүмкін еді. Коммунистік мемлекеттің басқа елдерге әсер етуі немесе оларды сол сияқты үкімет жүйесін қабылдауға итермелеуі мүмкін деген пікір «домино теориясы» деп аталады. Магсейсей әкімшілігінің Жапон үкіметімен тығыз байланыс орнатуы «Төлемдер туралы келісімге» (Репарация туралы келісім) алып келді. Бұл келісім бойынша Жапон үкіметі Филиппинге соғыс салдарынан келген зиянды өтеу ретінде 550 миллион доллар төлеуге міндеттенді. Бұл келісім Филиппин экономикасын АҚШ-қа тәуелді еткен «Белл сауда заңының» орнын басты.

Бандун конференциясы

Афро-азиялық экономикалық және мәдени ынтымақтастықты дамыту, сондай-ақ АҚШ немесе Кеңес Одағы, немесе басқа империалистік мемлекеттердің отаршылдығына немесе неоколониализміне қарсы тұру мақсатында өткен бірқатар кездесулердің нәтижесінде 1955 жылдың сәуір айында Индонезияның Бандунг қаласында Азия-Африка конференциясы өтті, оған Үндістан, Пәкістан, Бірма, Цейлон және Индонезия премьер-министрлері шақырған болатын. Бұл саммит көбінесе Бандунг конференциясы деп аталады. Бастапқыда Магсейсей үкіметі делегация жіберуге құлшынбағандай көрінді. Бірақ, Елші Карлос П. Ромулоның кеңесінен кейін Филиппиннің конференцияға қатысуы туралы шешім қабылданды. Ромуло Филиппин делегациясын басқаруға тағайындалды. Висая университетінде оған құрметті заң ғылымы докторы дәрежесі берілді. Сол түні, шамамен сағат 1:00-де ол "Пинатубо" атты президенттік ұшаққа (C-47) отырып, Манилаға қайтып келе жатты. 17 наурыздың таңғы сағаттарында ұшақ жоғалып кеткені хабарланды. Күндізгі уақытта газеттер ұшақтың Себу провинциясындағы Манунггал тауына құлап, борттағы 56 адамның 36-сы қаза тапқанын жариялады. Шын мәнінде, бортта 25 адам болған, оның ішінде Магсейсей де бар еді. Тек журналист Нестор Мата ғана аман қалды. Сол кезде Австралияда ресми сапарда болған вице-президент Карлос П. Гарсия Манилаға оралып, Магсейсейдің қалған сегіз айлық мерзімін аяқтау үшін президенттік лауазымды қабылдады. 1957 жылдың 22 наурызында Магсейсейдің мемлекеттік жерлеу рәсіміне шамамен екі миллион адам қатысты. Ол қайтыс болғаннан кейін "Халықтың чемпионы" және "Демократияның қорғаушысы" деп еске алынды. Оның өлімінен кейін вице-президент Карлос П. Гарсия 1957 жылдың 18 наурызында президенттік лауазымға кірісті, Магсейсейдің мерзімінің соңғы сегіз айын аяқтау үшін. 1957 жылғы президенттік сайлауда Гарсия президенттікке төрт жылдық мерзімге жеңіске жетті, бірақ оның серігі жеңіліске ұшырады.

Мұра

Магсейсейдің әкімшілігі Филиппиннің қазіргі тарихындағы ең таза және сыбайлас жемқорлықтан алыс үкіметтердің бірі саналды; оның билеу кезеңі көбінесе Филиппиннің "Алтын ғасыры" деп аталады. Сауда және өнеркәсіп гүлденді, Филиппин армиясы өркендеген шағында болды, ал ел спорт, мәдениет және сыртқы істер саласында халықаралық деңгейде танылды. Филиппин Азия елдерінің таза әрі тиімді басқарылатын елдерінің рейтингінде екінші орынды иеленді. Оның президенттігі халыққа бағытталған деп есептеледі, себебі филиппин халқының үкіметке сенімі жоғары болды, осылайша ол "Халық чемпионы" деген лақап атын алды, сондай-ақ Хукбалахап көтерілісіне деген көңілжарық көзқарасының арқасында Хук көтерілісшілері коммунистер емес, тек өз қиындықтарына наразылық білдірген қарапайым шаруалар екенін түсіндірді. Ол шаруаларға қатысты аграрлық реформаларын қолдап, сонымен қатар бұрынғы әкімшіліктерден қалған үкіметтік сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейтті.