Кіріспе

Молекулалық биология зерттеу институты

Еуропалық молекулалық биология зертханасы (EMBL) – молекулалық биологияны зерттеуге бағытталған үкіметаралық ұйым. Оны 29 мүше мемлекет, бір үміткер мемлекет және бір серіктес мемлекет қолдайды. EMBL-де 110-нан астам тәуелсіз зерттеу тобы мен қызмет көрсету тобы молекулалық биологияның барлық спектрін қамтитын зерттеулер жүргізеді. Зертхана алты орында жұмыс істейді: негізгі зертханасы Германияның Хайдельберг қаласында, сондай-ақ Испанияның Барселона, Францияның Гренобль, Германияның Гамбург, Англияның Хинкстон (Еуропалық биоинформатика институты (EBI) орналасқан жері) және Италияның Рим қалаларында орналасқан. EMBL топтары мен зертханалары молекулалық биология және молекулалық медицина саласында негізгі зерттеулер жүргізеді, сонымен қатар ғалымдарды, студенттерді және қонақтарды оқытады. Ұйым мүше мемлекеттерінде қызметтерді, жаңа құралдар мен әдістерді және технологияларды дамытуға көмектеседі. Израиль – Еуропадан тыс орналасқан жалғыз толыққанды мүше мемлекет.

Тарих

EMBL идеясы Лео Силард, Джеймс Уотсон және Джон Кендрюге тиесілі болды. Олардың мақсаты – ЦЕРН сияқты халықаралық зерттеу орталығын құру, молекулалық биология саласындағы АҚШ-тың үстемдігіне қарсы тұру еді. Кендрю 1982 жылға дейін EMBL-дің бірінші бас директоры қызметін атқарды, одан кейін Леннарт Филипсон оның орнын басты. 1993 жылдан 2005 жылға дейін Фотис Кафатос директор болып жұмыс істеді, ал 2005 жылдан 2018 жылға дейін EMBL-дің төртінші директоры Иан Маттай оның қызметін жалғастырды. 2019 жылдың қаңтар айында Эдит Хёрд EMBL-дің бесінші директоры болып тағайындалды және бұл лауазымды алғаш рет атқаратын әйел атанды. Хёрд 2022 жылдың 19 қаңтарында ұйымның бес жылдық ғылыми бағдарламасы – «Молекулалардан экожүйелерге» деп жариялады.

Зерттеу

Әрбір EMBL орнының өзіндік зерттеу саласы бар. EMBL EBI – биоинформатикалық зерттеулер мен қызметтер орталығы, ол көптеген тегін ғылыми деректер базасын әзірлейді және күтіп ұстайды. Гренобль мен Гамбургте зерттеулер құрылымдық биологияға бағытталған. EMBL Римдегі орын эпигенетика және нейробиологияны зерттеуге арналған. Барселонадағы EMBL ғалымдары тіндер мен мүшелердің денсаулық және ауру жағдайында қалай жұмыс істейтінін және дамитынын зерттейді. Гейдельбергтегі бас кеңседе жасушалық биология және биофизика, даму биологиясы, геном биологиясы және құрылымдық және есептеу биологиясы бөлімдері, сондай-ақ жоғарыда аталған зерттеу салаларын толықтыратын қызметтер тобы бар. EMBL-де көптеген ғылыми жаңалықтар ашылды. Кристиан Нүсслейн-Вольхард пен Эрик Вишаус EMBL-де жеміс шыбынының эмбрионалды дамуын алғашқы жүйелі генетикалық талдауын жүргізді, осыған байланысты олар 1995 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. 1980 жылдардың басында Жак Дюбоше және оның EMBL командасы биологиялық құрылымдар үшін криогендік электронды микроскопияны жасады. Олар 2017 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды.

Ғылыми қызметтер

EMBL сыртқы зерттеушілерге, оның ішінде құрылымдық биология, бейнелеу және тізбектеу мүмкіндіктерімен қатар, жоғары деңгейдегі тәжірибелік және деректер қызметтерін ұсынуды өзінің басты міндеті деп белгіледі. Бұл мүмкіндіктер EMBL-дің Еуропадағы бес орнында орналасқан. 2021 жылы EMBL Хайдельберг штаб-пәтерінде жоғары ажыратымды жарық және электрондық микроскопия орталығын аяқтады – EMBL Бейнелеу орталығы. Орталық әлемнің кез келген аймағынан келген ғалымдарға ашық және өмір ғылымдары үшін бірегей қызмет ұсынады, соңғы бейнелеу технологияларын сарапшылардың кеңесімен және басқаша қол жетімді емес индустриялық жаңарулармен үйлестіреді.

Оқыту

Кәсіби дамыту EMBL-нің негізгі бес мақсатының бірі болып табылады. Жылдар бойы зертхана бірнеше оқу шараларын құрды, олардың ішінде EMBL International PhD Programme (EIPP) – бұл бағдарламаның ең іргелісі. Онда шамамен 200 студент оқиды, және 1997 жылдан бері оларға өз дипломдарын беру құқығы берілген, алайда қазіргі таңда студенттер дипломдарын серіктес университеттерден алуда. Басқа шараларға докторантурадан кейінгі бағдарлама, соның ішінде EMBL Interdisciplinary Postdoctoral programme (EIPOD) және Қонақ бағдарламасы кіреді.

EMBL жоғары оқу орталығы

2010 жылдың наурыз айында Гейдельбергтегі бас кампуста EMBL Advanced Training Centre (ATC) ашылды. Оның пішіні қос спираль тәрізді, және ол ғылыми конференциялар, семинарлар мен оқу курстарын өткізеді, сонымен қатар оқу зертханалары мен лекциялық залдарға қолжетімділік ұсынады. ATC EMBL-дің өмір ғылымдары бойынша Еуропалық оқу орталығын (ELLS) да қамтиды, ол орта мектеп мұғалімдерін молекулалық биологияның соңғы жаңалықтарымен таныстырады және студенттерге арналған танысу бағдарламасын жүзеге асырады.

Ғылым мен қоғам

EMBL сонымен қатар, жалпы халық пен ғылыми қауым үшін өмір ғылымдары саласындағы ағымдағы зерттеулерге қатысты іс-шаралар мен шараларды ұйымдастыратын белсенді «Ғылым және қоғам» бағдарламасын жүргізеді.