Кіріспе

Неміс өсімдік генетигі (1900–1975) Питер Михаэлис (28 мамыр 1900, Мюнхен – 3 тамыз 1975, Кельн) – цитоплазмалық мұрагерлік және сегрегацияны зерттеуге ең көп көңіл бөлген неміс өсімдік генетигі. Михаэлис өзінің көптеген жұмыстарын 1940-1970 жылдар аралығында Кёльн/Вогельсанг қаласындағы Макс Планк өсімдіктерді селекциялау зерттеу институтында, топ жетекшісі ретінде жүргізді.

Білім және мансап

Михаэлис Мюнхенде портрет суретшісі Оскар Михаэлистің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол 1923 жылы Карл фон Гобельдің жетекшілігімен Мюнхен университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Бітірген соң Йена университетінде Отто Реннердің ассистенты болып жұмыс істеді. 1927 жылы Михаэлис Рихард Хардердің жұмысына Штутгартқа көшіп, Штутгарт университетінде лекция оқуға кірісті. 1933 жылы Хардер Геттинген университетіне кеткеннен кейін Михаэлис Эрвин Баурдың шақыруымен Мюнхенберг/Марк қаласындағы Кайзер Вильгельм өсімдік шаруашылығы зерттеу институтына жұмысқа қабылданды және Эрвиннің ізбасары Вильгельм Рудорфтың басшылығымен жұмысын жалғастырды. Кейіннен институт Макс Планк өсімдік шаруашылығы зерттеу институты деп аталды, онда Михаэлис 1968 жылы зейнетке шыққанға дейін зерттеулерін жүргізіп келді.

Зерттеу

Михаэлис негізінен Эпилобиумдағы цитоплазмалық мутациялардың мұрагерлігі мен бөлінуін зерттеді, бұл Oenothera туысына жақын түр. Ол 1955/1956 жылдары әртүрлі жағдайларда екі түрлі пластидтің бөлінуінің статистикалық ықтималдығын есептеп шығарды. Әрі қарайғы зерттеулер нәтижесінде Михаэлис мутантты пластидтің бөлінуі түрде байқалған әртүрліліктің жалғыз себебі болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Осыдан кейін Михаэлис пластидтік әртүрлілік байқалған отыз жағдайды қарастырды, онда аралас жасушалар табылған жоқ. Ол мутантты және мутант емес пластидтердің әлі де ерте митоздық бөліністерде бөлініп жатыр деген болжам жасады. Пластидтердің бір-біріне қалай әсер етуі мүмкін екендігінің екі жолын ұсынды: (1) Мутантты пластидтер жетілу кезінде қалыпты пластидтерге зиян келтіретін затты өндіруі мүмкін. (2) Қалыпты пластид мутантты нысанның қалыпты дамуына жағдай жасайтын затты өндіруі мүмкін. Теория бойынша, екі түрді мутантты және қалыпты жасушалардың таралуын зерттеу арқылы анық ажыратуға болады. Михаэлис өз материалында мутацияның екі түрінің де нақты мысалдарын тапты және 1956 жылы нәтижелерін жариялады. Михаэлис цитоплазманың күрделі біртүтастығына берік сенді, бірақ плазмалық ген сияқты қарапайым түсініктерді немесе цитоплазмалық мұрагерлік тек пластидтер мен митохондрияларға байланысты деген пікірді қабылдамады. Оның еңбегі Эпилобиумда және әрбір жасушасында екі немесе одан көп хлоропласты бар басқа да өсімдіктердегі органеллалық мұрагерлік туралы білімді дамытуға және түсінуге үлкен үлес қосты.