Кіріспе

Неміс биофизикалық химигі (1927–2019)

Манфред Эйген (Manfred Eigen; 9 мамыр 1927 – 6 ақпан 2019) – неміс биофизикалық химигі, 1967 жылы жылдам химиялық реакцияларды өлшеу жөніндегі жұмысы үшін Химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Эйгеннің зерттеулері физикалық химиядағы маңызды мәселелерді шешуге көмектесті және тірі организмдерде жүретін химиялық процестерді түсінуге ықпал етті. Кейінгі жылдары ол өмір мен эволюцияның биохимиялық бастауларын зерттеді. Ол Макс Планк институтында молекулалық деңгейде тіршіліктің негіздерін зерттеуге бағытталған көп салалы бағдарламаны құруға жұмыс істеді. Оның еңбегі жаңа ғылыми-технологиялық сала – эволюциялық биотехнологияның қалыптасуына үлкен үлес қосты. Хедвиг (Фелд) пен камералық музыкант Эрнст Эйгеннің ұлы. Ол емтихан арқылы білімін көрсеткеннен кейін қабылданды. Ол соғыстан кейінгі алғашқы университеттік курсқа қабылданды. Эйген физиканы оқығысы келді, бірақ бұрынғы әскер қызметкерлеріне басымдық берілгендіктен, ол геофизикаға түсті. Ол бакалавр дәрежесін алып, табиғат ғылымдары бойынша аспирантураға түсті. Оның кеңесшілерінің бірі белгісіздік принципін қолдаған көрнекті ғалым Вернер Гейзенберг болды. 1967 жылы Эйген Рональд Джордж Врейфорд Норриш және Джордж Портермен бірге Химия саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Олар өте қысқа энергия импульстарына жауап ретінде болатын өте жылдам химиялық реакцияларды зерттегені үшін танылды. Сонымен қатар, Эйгеннің есімі квазитүрлер теориясымен, қателік шегімен, қателік катастрофасымен, Эйгеннің парадоксымен және химиялық гиперциклмен байланысты, ол 1977 жылы Питер Шустермен бірге сипаттағандай, пребиотикалық жүйелердің өзін-өзі ұйымдастыруын түсіндіреді. Эйген екі биотехнологиялық компанияны – Evotec және Direvo-ны құрды. 1981 жылы Эйген Дүниежүзілік мәдениет кеңесінің негісқалаушы мүшесі болды. Эйген атеист болғанына қарамастан, Рим папасының ғылым академиясының мүшесі болды. Ол 2019 жылдың 6 ақпанында 91 жасында қайтыс болды.

Жеке өмір

Эйн Эльфриде Мюллерге үйленген.