Кіріспе

Монокаси өзені (/m//ə/'/n//ɒ//k//ə//s//i/) – Потомак өзенінің сол жақтан еркін ағатын саласы, ол Чесапик шығанағы арқылы Атлант мұхитына құяды. Өзеннің ұзындығы 94 километр (58.5 миль), ал су жинау алабы шамамен 2512 шаршы километр (970 шаршы миль) құрайды. Бұл Потомак өзеніне Мэриленд штатының ең ірі саласы. "Монокаси" атауы шауни тайпасы берген Монноккези деген атаудан шыққан, ол "көп иілген өзен" деп аударылады. (Дегенмен, жергілікті басқа бір дәстүр бойынша, "Монокаси" сөзі үнді тілінде "жақсы қоршалған бақ" деген мағынаны білдіреді.) Монокаси ұлттық соғыс алаңы өзеннің бір бөлігі бойында орналасқан, ол 1864 жылы Америка Азамат соғысы кезінде болған Монокаси қиылысы шайқасын көрсетеді. Чесапик және Огайо каналы Монокаси суөткізгіші арқылы өзенді кесіп өтеді, ол каналдағы 11 суөткізгіштің ең үлкені болып табылады.

География

Өзен Мэриленд штатының Кэрролл округінде, Мэриленд пен Пенсильвания шекарасындағы Харни кентінен батысқа қарай бастау алады. Өзен Пенсильвания штатының Адамс округінен ағып шығатын Марш-Крик және Рок-Крик өзендерінің қосылуынан құралады. Мэрилендке құятын салалары: Фредерик округінің Furnace Branch, Tuscarora Creek, Carroll Creek, Linganore Creek және Ballenger Creek, сондай-ақ Кэрролл округінің Double Pipe Creek; Пенсильваниядағы басқа салалары: Адамс округінің Alloway Creek және Toms Creek. Монокаси су алабының 60%-ы ауыл шаруашылығына арналған, ал 33%-ы орманмен жабылған. Фредерик қаласы және оның айналасы су алабындағы ең ірі қалалық аймақты құрайды. 970 шаршы мильді құрайтын су алабының Потомак өзеніне құятын жеріндегі орташа ағыны күніне 600 миллион галлонды (Мгал/күн) құрайды.

Дендрология

Суайдынының өсімдік жамылғысы Пьемонт және төбе-қыр аймақтарында кездесетінге ұқсас, бірақ экожүйенің тепе-теңдігіне бұзып, зиян келтіретін инвазивті түрлері де бар.

Ластану

Мэриленд штаты 1974 жылы Монокасиді Мэриленд штатының көркіне толы өзен деп жариялады. Дегенмен, су ағызу аймағындағы 3500 шаруашылық, мал және сүт фермаларынан болатын су шаю салдарынан штат бойынша ең көп ластану мәселесі осы өзенде тіркелген. Мэриленд штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті (MDE) Монокасиді қоректік заттармен, шөгінділермен және фекалды колиформ бактерияларымен ластанғандықтан сапасы нашарлаған су ретінде тізімдеді. Ірі салалы су алабының бірі – Дабл Пайп Крик су алабы да осы ластаушылардың әсерінен зардап шегуде. 2012 жылғы MDE есебінде өзендегі балықтар мен басқа да су жануарларының ластану мен олардың мекендеу орындарының жоғалуынан салдарынан қатты зардап шеккені айтылған. Монокаси су алабындағы кейбір шаруалар АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің (USDA) ұлттық консервациялық басқару бағдарламасына қатысады, ол топырақ эрозиясы мен ауыл шаруашылығынан ластаушы заттардың ағып кетуіне байланысты ластануды тоқтатуға көмектесу үшін құрылған. 1990 жылдары су алабы USDA-ның демеушілігімен жүзеге асырылған ұлттық су сапасын көрсету жобасының бір бөлігі болды, бұл шаруаларға тыңайтқыштарды азайтуға және өзенге азот пен фосфордың шығарылуын азайтуға көмектесті.