Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1989 жылғы фильм
1989 film
«Санта Сангре» (Киелі қан) – 1989 жылы Алехандро Ходоровскийдің режиссерлік еткен авангардтық, сюрреалистік, психологиялық қорқыныш фильм. Фильмде Аксель Ходоровский, Адан Ходоровский, Тео Ходоровский, Бланка Гера, Тельма Тиксу және Гай Стоквелл түскен. Мексика мен Италияның халықаралық бірлесіп түсірген туындысы Мексикада өтеді және циркте өскен Феникстің балалық кездегі ауыр сынықтармен күресін баяндайды. «Empire» журналының 2008 жылғы жасаған «Барлық уақыттың 500 ең ұлы фильмі» тізіміне енген.
Santa Sangre (Holy Blood) is a 1989 avant garde surrealistic psychological horror film directed by Alejandro Jodorowsky and written by Jodorowsky along with Claudio Argento and Roberto Leoni. It stars Axel Jodorowsky, Adán Jodorowsky, Teo Jodorowsky, Blanca Guerra, Thelma Tixou, and Guy Stockwell. An international co production of Mexico and Italy, the film is set in Mexico, and tells the story of Fenix, a boy who grew up in a circus and his struggle with childhood trauma. It is signed on Empire magazine's 2008 list of the 500 Greatest Movies of All Time.
Сюжет
Фильм психикалық аурухананың ағашқа отырғызылып жатқан жалаңаш тұлғамен басталады. Медбикелер оған келіп, оны көпіршіктен түсіріп, көмір балықпен төмен түсіп кетуіне көндіруге тырысады. Медбикелер оған комбинезон кигізіп бергенде, оның көкірек жағында феникс кескіні бар екені көрінеді. Бірнеше жыл бұрын Феникс өзінің уақытын "бала сиқыршы" ретінде циркте өткізеді. Оны әкесі Орго, пышақ лақтырушы және анасы Конча, трапеция суретшісі және аэростатта жұмыс істейтін. Цирк құрамына тағы басқалар кіреді, татуировкаланған әйел, ол Оргоның пышақ тастау ерліктерінің объектісі ретінде әрекет етеді, оның асырап алған қызы Альма (Феникс жақын болған мылқау мим және арқанмен жүретін), Феникстің карлик досы Аладдин, клоундар тобы және фил. Орго татуировкаланған әйелмен көпшілік алдында флирт жасайды, ал олардың пышақ лақтыру әрекеті қатты жыныстық сипатқа ие. Конча сондай-ақ екі ағайынның қолдары кесіліп, зорланған қызды қамқоршы қасиетті деп санайтын діни сектаның жетекшісі. Олардың шіркеуі жер иесінің бұйрығы бойынша бульдозермен көму алдында тұр, ал шәкірттері полиция мен бульдозерлерге қарсы соңғы рет қарсылық білдіреді. Рим католик Монсеньоры қақтығысты шешу үшін келеді, бірақ ол ғибадатханаға кіргеннен кейін оны тексеру үшін ол оны қасиеттілікке қарсы деп санайды және ашуланып, ренжіген күйінде кетеді, сондықтан бұзылу жүзеге асырылады. Феникс Коншаны циркке алып барады, онда ол Оргоның қарым-қатынасын ашып алады, бірақ Орго, сонымен қатар гипнозшы болғандықтан, Коншаны транске түсіріп, оны зорлайды. Финикстің қайғысына орай, цирктегі фил өліп, оны үлкен табыт ішінде қалада жүріп өлуге мәжбүр етеді. Содан кейін жәшікті қаладағы қоқыс тастауға тастайды, онда қоқыс жегіштер оны ашып, пилді кесіп, етін алып кетеді. Орго Фениксті "кішкентай қыздай" жылағаны үшін сөгіп, көкірекке қызыл сияға малынған пышақпен өзінің көкірекіндегіге ұқсас, бүркітпен жамылған фениксті таңбалайды. Оргоның айтуынша, бұл татуировка Фениксті еркекке айналдырады. Кейінірек Конча трапеция кезінде Орго мен татуировкаланған әйелдің үлкен шатырдан шыққанын көреді. Ол олардың артынан қуып, жыныстық қатынаста болғандарын көріп, Оргоның жыныс мүшелеріне күкірт қышқылы құяды. Орго оның екі қолын да кесіп алады (бұрынғы қызға ұқсайды). Содан кейін көшеге шығып, өз-өзіне қол жұмсайды. Финикс бұған куә болып, трейлер ішінде қамалып отыр. Содан кейін ол татуировкаланған әйелдің Альмамен бірге кетіп бара жатқанын көреді. Қазіргі уақытта Феникс психикалық ауруханадан басқа пациенттермен бірге кинотеатрға саяхатқа шығады, олардың көпшілігі Даун синдромымен ауырады. Бір суицидке ұшыраған ер адам оларды кокаин алып, салмағы артық жезөкшемен танысуға көндіреді. Кейін Феникс татуировкаланған әйелді байқайды, ол қазір жезөкше болып табылады және ашуға түседі. Феникстің қолынсыз анасы Конча оны көшеден шақырады, ол камераның терезесінен арқанмен түсіп құтылады. Татуировкаланған әйел Альманы жезөкшеге айналдыруға тырысқан, ол қашып кетіп, жүк көлігінің төбесіне ұйықтап жатыр. Кейін татуировка салынған әйелді көзге көрінбейтін шабуылшы өлтіреді. Феникс пен Конча оның артында тұрып, қолын Кончаның қолындай етіп қозғататын әрекет жасайды. Бірақ Конча көп ұзамай өзінің ұлының қолын Феникс қызығушылық танытатын әйелдерді, оның ішінде жас орындаушы мен кросс-дерескер күрескерді өлтіруге қолдана бастайды. Кейінгі түс тізбегі Феникс көптеген әйелдерді өлтіргенін көрсетеді, олардың барлығы оны қуантады. Алма Фениксті тауып алады және екеуі Кончадан қашуды жоспарлайды. Ол Фениксті Альманы өлтіруге мәжбүрлеуге тырысады, бірақ күрес болғаннан кейін ол Кончаның құрсағына пышақ басады. Ол жоғалып кетеді, бірақ Феникске ол әрқашан оның ішінде болады деп мазақтамай. Жедел ретроспективалар сериясы арқылы Кончаның оргоның зақымдауынан қайтыс болғаны және Феникс сахнада және үйде өнер көрсету үшін қолы жоқ анасының манекенін сақтағаны, ал қазір шын мәнінде толығымен қираған үй болып көрінетіні анықталады. Ол үйде жасалған ғибадатхананы қиратып, балалық шағындағы ойдағы достары Аладдин мен клоундардың көмегімен манекенді лақтырып тастайды. Алма Фениксті полиция күтіп тұрған үйдің сыртына шығарып, оларға қол көтеруді бұйырады. Екі қолдың да тілін алғанынан Феникс өз қолын да таңғалып қарап отырады. Феникс қолын қайтадан ұстай алатынын білгенде, қуаныш пен тыныштық сезінеді.
The film starts with a naked figure sitting in a tree in a mental asylum. Nurses come out to him, to try to coax him off of his perch, using a plate of raw fish to persuade him to come down. As the nurses get him to put on some overalls, it is shown that he has a tattoo of a phoenix on his chest. Years ago, Fenix spends his time performing as a "child magician" in a circus run by his father Orgo, the knife thrower, and his mother Concha, a trapeze artist and aerialist. The circus crew also includes, among others, a tattooed woman, who acts as the object of Orgo's knife throwing feats, her adopted daughter Alma (a deaf mute mime and tightrope walker whom Fenix is close to), Fenix's dwarf friend Aladin, a pack of clowns and an elephant. Orgo carries on a very public flirtation with the tattooed woman, and their knife throwing act is heavily sexualized. Concha is also the leader of a religious cult that considers as its patron saint a girl who was raped and had her arms cut off by two brothers. Their church is about to be bulldozed at the behest of the landowner, and the followers make one last stand against the police and the bulldozers. A Roman Catholic Monsignor arrives to attempt to resolve the conflict, but after he enters the temple to inspect it he deems it sacrilege and angrily leaves in disgust, so the demolition is carried out. Fenix leads Concha back to the circus, where she discovers Orgo's affair, but Orgo, being also a hypnotist, puts Concha in a trance and rapes her. The circus elephant dies, much to Fenix's grief, and a public funeral is conducted, in which the elephant is paraded through the city inside a giant casket. The casket is then dropped into the city dump, where scavengers open it up and proceed to carve up the elephant and take away the meat. Orgo chides Fenix for crying "like a little girl" and tattoos a spread eagled phoenix onto his chest, identical to the one on his own chest, using a knife dipped in red ink. This tattoo, Orgo says, will make Fenix a man. Later on, Concha, during her trapeze act, sees Orgo and the tattooed woman sneak out of the big top. She chases after them and, seeing them sexually engaged, pours a bottle of sulphuric acid onto Orgo's genitals. Orgo retaliates by cutting off both her arms (much like the girl previously venerated). He then walks into the street and slits his own throat. Fenix witnesses this, locked inside a trailer. He then sees the tattooed woman drive off with Alma. Back in the present, Fenix is taken on a trip out of the asylum to a movie theater along with other patients, most of whom have Down syndrome. A pimp intercepts them and persuades them to take cocaine and follow him to meet an overweight prostitute. Fenix then spots the tattooed woman, who is now a prostitute, and becomes consumed with rage. Back in the asylum, Fenix's armless mother Concha calls out for him from the street and he escapes by climbing down a rope from his cell window. The tattooed woman is shown trying to prostitute Alma, who runs away and sleeps on the roof of a truck. The tattooed woman is then killed by the hands of an unseen assailant. Fenix and Concha go on to perform an act whereby he stands behind her and moves his arms so that they appear to be Concha's arms. But Concha soon starts to use her son's hands to kill women whom Fenix is interested in, including a young performer and a cross dressing wrestler. A dream sequence subsequently shows that Fenix has killed many more women, all of whom haunt him. Alma finds Fenix and together they plan to run away from Concha. She tries to force Fenix to murder Alma as well, but, after a struggle, he manages to plunge a knife into Concha's stomach. She vanishes, but not before taunting Fenix by saying she will always be inside of him. Through a quick series of flashbacks, it is revealed that Concha in fact died after being maimed by Orgo, and that Fenix has kept a mannequin of his armless mother for performing on stage and at home, which also now appears in reality to be a thoroughly dilapidated house. He destroys the home made temple and throws away the mannequin with the help of his imaginary childhood friends, Aladin and the clowns. Alma proceeds to lead Fenix outside the house where police are waiting and order them to put up their hands. As they both comply, Fenix watches his own hands in awe as he does so. Fenix's realization that he has finally regained control of his hands brings him joy and peace.
Даму
Роберто Леони, психиатриялық аурухананың кітапханасында жұмыс істеген және психикалық аурулармен күресіп жатқан адамдармен байланыста болған, Клаудио Аржентомен бірге жұмыс істеген кезінде диссоциативтік жекелік бұзылысы туралы әңгіме айтқан. Арженто бұл әңгімені бағалап, оған өз үлесін қосты, және Леонимен бірге оны материалға ең лайықты режиссер деп санайтын Алехандро Ходоровскийге ұсынуға бекітті. 1974 жылы шыққан "The Holy Mountain" культ фильмінен кейін Ходоровскийге Франк Герберттің 1965 жылғы "Дюна" ғылыми-фантастикалық романының фильмдік нұсқасын түсіру ұсынылды, бірақ жоба сәтсіз аяқталды. 1980 жылғы "Tusk" балалар ертегісінен басқа, ол Францияда комикс жазушысы ретінде жұмыс істеді. Ходоровский бұл әңгімені дамытып, Леониге Грегорио Карденас Эрнандес туралы, кейбір жағынан ұқсас болатын оқиғаны айтты, және олар бірге "Санта Сангре" сценарийін жазды.
Roberto Leoni, who had worked in the library of a psychiatric hospital where he had been in contact with people suffering from mental disorders, developed a story about dissociative identity disorder that he told Claudio Argento during a time they worked together. Argento appreciated the story and added to it, and with Leoni, they decided to present it to the director who seemed to them the most suited to the material, Alejandro Jodorowsky. After his cult film The Holy Mountain of 1974, Jodorowsky was asked to direct a film version of Frank Herbert’s epic 1965 science fiction novel Dune but the project had collapsed, and except for the children’s fable Tusk in 1980 he had stopped directing films, working as a comics writer in France. Jodorowsky developed this story, also telling Leoni the story of Gregorio Cárdenas Hernández, which were in some respects similar, and together they wrote the script of Santa Sangre.
Жазу
Роберто Леони психиатриялық ауруханадағы науқаспен болған оқиға "Санта Сангре" тууына себеп болуы мүмкін екенін айтты, себебі ол уақыт өте келе "ең жаман демонның өзі періште екенін ұмыта алмайтын оқияны" ойлап тапты. Шындығында, Леони Ходоровскиймен бірге жасаған Феникс кейіпкері – серийлі кісі өлтіруші, бірақ "ол кісі өлтірген сайын сіз оған аянып, құрбанға қарағанда оған көбірек қайырсыныз". АҚШ-та фильм негізінен "бірнеше өте тікелей зорлық-зомбылық көріністері" үшін NC-17 рейтингісін алды. Өңделген нұсқасы "ерекше, графикалық зорлық-зомбылық пен сезімталдық, сондай-ақ есірткілік мазмұны" үшін R рейтингімен шығарылды. Дегенмен, "Санта Сангре" АҚШ-та кеңінен көрсетілмеді, тек Ходоровскийдің бұрынғы туындыларымен таныс бірнеше кинотеатрларда ғана көрсетілді. 2004 жылы Anchor Bay Ұлыбританияда DVD шығарды. 2011 жылдың 25 қаңтарында Severin Films фильмді DVD және Blu-ray форматында, "бес сағаттан астам эксклюзивті бонус материалдарымен" бірге шығарды. 2019 жылғы Хэллоуинде Мехико қаласындағы Morbido Fest фестивалі Severin Films компаниясы түпнұсқа камерадан алынған сканнан 4K форматында жаңартылған "Санта Сангре" фильмінің 30 жылдығына арналған мерекелік көрсетілім өткізді. Италияда 2019 жылдың 25-27 қарашасы аралығында Videa киноқоғамы 30 жылдығын атап өтіп, таңдалған кинотеатрларда 4K қалпына келтірілген нұсқасын көрсетті.
Roberto Leoni stated that an episode with a patient in the psychiatric hospital was probably the origin of Santa Sangre because over time he conceived "a story in which even the worst demon actually can't forget he is an angel." In fact, Fenix the character that Leoni created together with Jodorowsky is a serial killer, but " every time he kills you feel sorry for him, that is you are sorry more for him than for the victim." In the United States, it was primarily rated NC 17 for "several scenes of extremely explicit violence". An edited version was released with an R rating for "bizarre, graphic violence and sensuality, and for drug content". Regardless, Santa Sangre did not receive a wide release in the U. S., only screening at a few theaters familiar with Jodorowsky's previous work. In 2004 Anchor Bay released a DVD in the UK. On 25 January 2011, Severin Films gave the film a release on both DVD and Blu ray with more than "five hours of exclusive extras". On Halloween 2019, Morbido Fest, a Mexico City based festival, held a celebratory 30th anniversary screening of Santa Sangre remastered in 4K by Severin Films from a scan of the original camera negative. In Italy, from 25 to 27 November 2019, the Videa film society celebrated the 30th anniversary by screening the 4K restored version at select theatres.
Сыни жауап
Фильм жалпы алғанда сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, ақырында Empire журналының 2008 жылғы барлық уақыттардағы 500 ең ұлы фильмдер тізімінде 476-шы орынға ие болды. Британдық Film 4 журналының бір рецензенті фильмді "Ходоровскийдің ең керемет фильмдерінің бірі" деп сипаттап, оның "1960-шы жылдардың психоделиялық көзі арқылы сүзілген, жабысқақ қорқыныштың барлық алаңдататын күшімен резонансқа түседі" деді. Роджер Эберт бұл фильмнің көптеген заманауи қорқыныш фильмдеріндей жамандықты мақтаудың орнына, оған шынайы қарсы тұрудың моральдық хабарын жеткізетініне сенімді екенін айтты. Эберт оны "қорқыныш фильмінің бірі, ең ұлыларының бірі" деп сипаттады және "көптеген өлген жасөспірімдер туралы фильмдерді шыдамдылықпен күткеннен кейін, Алехандро Ходоровский экранда нағыз психикалық қорқыныш мүмкін екенін еске салды – қорқыныш, поэзия, сюрреализм, психологиялық ауыртпалық және зұлым юмор, бәрі бірге". 2021 жылға қарай, фильм 43 рецензия негізінде Rotten Tomatoes шолу агрегаторында 86% рейтингке ие болды, орташа салмағы 7.4/10. Сайттың консенсусы былай деді: "Алехандро Ходоровскийдің стилімен таныс емес адамдар оны тым көп деп таба алады, бірақ Санта Сангре – режиссердің зорлық-зомбылық, қисық сөздер және ерекше жеке моральдық орталығы бар провокациялық психоделикалық саяхаты".
The film generally was critically well received, eventually being ranked 476th on Empires 2008 list of the 500 greatest movies of all time. A reviewer from the British Film 4 describing the film as "one of Jodorowsky's finest films" which "resonates with all the disturbing power of a clammy nightmare filtered through the hallucinatory lens of 1960s psychedelia." Roger Ebert said that he believed it carried the moral message of genuinely opposing evil, rather than celebrating it like most contemporary horror films. Ebert described it as "a horror film, one of the greatest, and after waiting patiently through countless Dead Teenager Movies, I am reminded by Alejandro Jodorowsky that true psychic horror is possible on the screen – horror, poetry, surrealism, psychological pain, and wicked humor, all at once." as of 2021, the film had an 86% rating on review aggregator website Rotten Tomatoes based on 43 reviews, with a weighted average of 7.4/10. The site's consensus stated: "Those unfamiliar with Alejandro Jodorowsky's style may find it overwhelming, but Santa Sangre is a provocative psychedelic journey featuring the director's signature touches of violence, vulgarity, and an oddly personal moral center."