Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Элия Казанның 1952 жылғы фильмі
1952 film by Elia Kazan
"Viva Zapata!" – Элия Казанның режиссерлік жұмысымен түсірілген 1952 жылғы американдық вестерн фильмі, басты рөлдерді Марлон Брандо сомдады. Сценарий авторы – Джон Стейнбек, ол 1941 жылғы Эджкомб Пинчонның "Жеңіске ұшырамайтын Сапата" кітабын негізгі нұсқа ретінде пайдаланды. Фильмде Жан Петерс пен Оскар жүлдесін алған Энтони Квинн де ойнады. Бұл фильм мексикалық революционер Эмилиано Сапатаның өміріне арналған көркем әңгіме, ол шаруа отбасында өсіп, 1900-жылдардың басында билікке жеткен және 1919 жылы қаза тапқан. Фильмді мүмкіндігінше шынайы ету үшін Казан мен продюсер Даррил Ф. Занук революциялық жылдардағы, яғни 1909-1919 жылдар аралығындағы көптеген фотосуреттерді зерттеді. Осы кезеңде Сапата Порфирио Диас диктатурасы кезінде қарапайым халықтан тартып алынған жерді қайтару үшін күресті бастады. Казанға әсіресе Агустин Касасоланың фотосуреттер жинағы әсер етті, ол фильмде олардың көркемдік стилін қайта жасай алмады. Сондай-ақ Казан Роберто Росселлинидің "Паизан" (1946) фильмінің де ықпалын мойындады.
Viva Zapata! is a 1952 American Western film directed by Elia Kazan and starring Marlon Brando. The screenplay was written by John Steinbeck, using Edgcomb Pinchon's 1941 book Zapata the Unconquerable as a guide. The cast includes Jean Peters, and in an Academy Award winning performance, Anthony Quinn. The film is a fictionalized account of the life of Mexican revolutionary Emiliano Zapata from his peasant upbringing through his rise to power in the early 1900s and his death in 1919. To make the film as authentic as possible, Kazan and producer Darryl F. Zanuck studied the numerous photographs that were taken during the revolutionary years, the period between 1909 and 1919, when Zapata led the fight to restore land taken from common people during the dictatorship of Porfirio Díaz. Kazan was especially impressed with the Agustín Casasola collection of photographs, and he attempted to duplicate their visual style in the film. Kazan also acknowledged the influence of Roberto Rossellini's Paisan (1946).
Сюжет
Эмилиано Сапата ұзақ жылдар бойы жемқорлықпен айналысып келе жатқан президент Порфирио Диасқа әділетсіздік туралы шағымдануға жіберілген делегация мүшесі, бірақ Диас олардың алаңдаушылығын елемеп, Сапатаны ағасы Эуфемиомен бірге көтеріліске шығарады. Ол Панчо Вилламен, тәжірибесіз реформатор Франсиско Мадероның басшылығымен бірігеді. Диас ақыры құлатылып, оның орнын Мадеро иеленеді, бірақ Сапата ештеңе өзгермейтініне көз жеткізеді. Мадеро Сапатаға өз жерін ұсынғанымен, диктатураны жою және элитаның иеліктерін тарату үшін күрескен шаруаларға жер бөлуге шара қабылдамайды. Сапата ұсыныстан бас тартады және жеке пайда табуға тырыспайды. Ал осы уақытта, тиімсіз болғанымен, жақсы ниетті Мадеро сатқын генерал Викториано Хуертаға сенім артады. Хуерта алдымен Мадероны тұтқынға алып, кейін оны өлтіреді. Әрбір жаңа билік бұрынғыдан кем емес жемқорлыққа және өзімшілдікке толы екені анық болған соң, Сапата жеке мүддесінен бас тартып, шаруаларға жақында тартылып алынған жерлерін қайтаруға ұмтылады. Оның інісі өзін заңды ережелерді ескермей, тек қалауынша әрекет ететін диктатор ретінде орнықтырады, бірақ Сапата жоғары адалдығымен бүлікші көшбасшы болып қала береді. Мадероның қазасынан кейін Хуертаны жеңгенімен, адалдығының нәтижесінде Сапата інісінен және лауазымынан айырылады. Фильм соңында Сапатаның өзі тұзаққа түсіп, қаза табады, бірақ шаруалардың қарсылығы тоқтамайтынын көрсетеді. Көп ұзамай Сапата өлмеген, оның орнына тауларда күресін жалғастырып, шаруаларға үміт сыйлап жатыр деген қауесет таралады. Бірнеше сахналарда көрсетілгендей, жылдар өте шаруалар өздерін-өздері басқаруға үйренеді, басшылықты сырттан күтпейді.
Emiliano Zapata is part of a delegation sent to complain about injustices to corrupt longtime president Porfirio Díaz, but Díaz dismisses their concerns, driving Zapata to open rebellion, along with his brother Eufemio. He unites with Pancho Villa under the leadership of naive reformer Francisco Madero. Díaz is finally toppled and Madero takes his place, but Zapata is dismayed to find that nothing is changing. Madero offers Zapata land of his own while failing to take action to distribute land to the campesinos who fought to end the dictatorship and break up the estates of the elites. Zapata rejects the offer and seeks no personal gain. Meanwhile, the ineffectual but well meaning Madero puts his trust in treacherous general Victoriano Huerta. Huerta first takes Madero captive and then has him murdered. As it becomes clear that each new regime is no less corrupt and self serving than the one it replaced, Zapata remains guided by his desire to return to the peasants their recently robbed lands while forsaking his personal interests. His brother sets himself up as a petty dictator, taking what he wants without regard for the law, but Zapata remains a rebel leader of high integrity. Although he is able to defeat Huerta after Madero's assassination, as a result of his integrity, Zapata loses his brother and his position. Although in the end Zapata himself is lured into an ambush and killed, the film suggests that the resistance of the campesinos does not end. Rumors begin that Zapata never died, but is instead continuing to fight from the hills, feeding the campesinos a sense of hope. As several scenes suggest, over the years, the campesinos have learned to lead themselves rather than looking to others to lead them.
Фильм түсіру және актерлік құрам
Фильм түсірілімдері Дуранго, Колорадо, Рома, Техас, Сан-Игнасио, Техас штатының Запата округі және Нью-Мексико штатында өтті. Сценарийді Джон Стейнбек 1941 жылы Эдгкомб Пинчонның «Запата – жеңіске жетпеген» кітабы негізінде жазды. Стейнбектің сценарийі, сондай-ақ Стейнбек жазған Запатаның өмірі туралы әңгіме бірге кітап ретінде жарияланды. Барбара Лиминг Мэрилин Монроның өмірбаянында Монро фильмде рөл алуға тырысқанын, бірақ Даррил Ф. Занук актриса ретінде де, кассалық табыс әкелуге де қабілетсіз деп ойлағандықтан, бұл әрекет сәтсіз аяқталғанын жазды.
Filming took place in locations including Durango, Colorado, Roma, Texas, San Ygnacio, Texas in Zapata County, and New Mexico. The screenplay was written by John Steinbeck based on Edgcomb Pinchon's 1941 book Zapata the Unconquerable. Steinbeck's screenplay has been published as a book along with a narrative of Zapata's life that Steinbeck also wrote. Barbara Leaming writes in her biography of Marilyn Monroe that Monroe tried to obtain a part in the film, but failed, presumably because of Darryl F. Zanuck's lack of faith in her ability, both as an actress and as a box office draw.
Қабылдау
Viva Zapata! сыншылардан көбінесе оң, бірақ ара-арасында аралас пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайты 19 сын-пікірдің 58%-ы фильмге оң баға бергенін, ал орташа бағасы 6.2/10 екенін хабарлайды. The New York Times газетінен Bosley Crowther фильмге жоғары баға беріп, «Фильм сирек кездесетін өмірлік қуатпен толқып, режиссер Илия Казан революциялық қиындықтардағы ұлттың шебер бейнесін жасаған» деп жазды. Дегенмен, Variety журналы режиссура мен сценарийді сынап, «Элия Казанның режиссурасы жеке қарым-қатынасқа ұмтылады, бірақ ол да, Джон Стейнбектің сценарийі де жеткілікті деңгейге жете алмайды» деді. Сенатор Джон Маккейн Viva Zapata! фильмін өзінің барлық уақыттағы сүйікті фильмі деп атады.
Viva Zapata! received generally positive to mixed reviews from critics. Review aggregator Rotten Tomatoes reports that of 19 reviews, 58% of critics have given the film a positive review, with a rating average of 6.2/10. Bosley Crowther of The New York Times wrote a highly favorable review and commented that the film " throbs with a rare vitality, and a masterful picture of a nation in revolutionary torment has been got by Director Elia Kazan." Variety, however, criticized the direction and script: "Elia Kazan's direction strives for a personal intimacy but neither he nor the John Steinbeck scripting achieves in enough measure." Senator John McCain listed Viva Zapata! as his favorite film of all time.
Марапаттар мен ұсыныстар
Сыйлық санаты бойынша номинант(тар) Нәтиже Ref. «Оскар» сыйлығы Ең үздік актер Марлон Брандо Ең үздік қосалқы актер Энтони Куинн Ең үздік оқиға және сценарий Джон Стейнбек Ең үздік көркемдік безендіру – Ақ-қара түсті фильмдер үшін Көркемдік режиссерлік: Лайл Р. Уилер және Лиланд Фуллер; Декорация: Томас Литтл және Клод Е. Карпентер Драмалық немесе комедиялық фильмнің ең үздік музыкалық қойылымы Алекс Норт Британдық кино және телеарналар академиясы сыйлығы Кез келген елден шыққан ең үздік фильм Ең үздік шетелдік актер Марлон Брандо Канн кинофестивалі Гран-при Элия Казан Ең үздік актер Марлон Брандо Америка режиссерлер гильдиясы сыйлығы Ең үздік режиссерлік жетістігі Элия Казан «Алтын глобус» сыйлығы Ең үздік қосалқы актриса – фильмдегі рөлі үшін Милдред Даннок Халықаралық кино музыкасын сынлайтын қауымдастығы сыйлығы Бұрыннан бар музыкалық шығарманың ең жаңа жазбасы Алекс Норт, Джерри Голдсмит және Корольдік Шотландия Ұлттық оркестрі.
Award Category Nominee(s) Result Ref. Academy Awards Best Actor Marlon Brando Best Supporting Actor Anthony Quinn Best Story and Screenplay John Steinbeck Best Art Direction – Black and White Art Direction: Lyle R. Wheeler and Leland Fuller; Set Decoration: Thomas Little and Claude E. Carpenter Best Scoring of a Dramatic or Comedy Picture Alex North British Academy Film Awards Best Film from any Source Best Foreign Actor Marlon Brando Cannes Film Festival Grand Prix Elia Kazan Best Actor Marlon Brando Directors Guild of America Awards Outstanding Directorial Achievement in Motion Pictures Elia Kazan Golden Globe Awards Best Supporting Actress – Motion Picture Mildred Dunnock International Film Music Critics Association Awards Best New Recording of a Previously Existing Score Alex North, Jerry Goldsmith and Royal Scottish National Orchestra