Кіріспе

Мексикалық-американдық актер (1899–1968)

Рамон Гил Саманиего Новарроның тікелей ата-бабалары Кастилияның Бургос қаласынан шыққан, онда екі бауыр Жаңа әлемге жетінші ғасырда көшіп кеткен. Новарроның өмірбаянаушысы Аллан Элленбергер былай деп жазады:
Саманиголар Мексикада беделді және құрметті отбасы болған. Көптеген Саманиголар мемлекеттік істерде маңызды лауазымдарда тұрып, президенттің құрметіне ие болған. Рамонның әкесі Мариано Саманиего Хуарес қаласында белгілі дәрігер болған. Ол қайырымды және жақсы мінезді адам ретінде танымал болды, бір кезде Чиуауа штатының уақытша губернаторы және Техас штатының Эль-Пасо қаласының алғашқы қалалық кеңесшісі болды. Рамонның әкесі, доктор Мариано Н. Саманиего Хуарес қаласында дүниеге келді және Нью-Мексико штатының Лас-Крусес қаласында орта мектепті бітірді. Пенсильвания университетінде тіс дәрігері мамандығын алғаннан кейін, ол Мексиканың Дуранго қаласына көшіп, сәтті тіс дәрігерлік практикасын бастады. 1891 жылы ол бай жер иесінің әдемі қызы Леонор Перес Гавиланға үйленді. Перес Гавилан отбасы испан және ацтек қандарының қосындысынан тұратын болған, жергілікті аңыз бойынша олар Монтесума князі Геррероның ұрпақтары еді. Бұл жер "Едем бағы" деп аталды. Онда он үш бала дүниеге келді: Эмилио; Гвадалупе; Роза; Рамон; Леонор; Мариано; Луз; Антонио; Хосе; тірі тумаған бала; Кармен; Анхель және Эдуардо. Ол мексикалық актрисалар Долорес дель Рио мен Андреа Палманың екінші туысы болды.

Үнсіз фильмдер

Новарро кинодағы мансабын 1917 жылы бастады, эпизодтық рөлдер ойнап, әнші официант, таксиде биші және Эрнест Белчердің (Мардж Чемпионның әкесі) қойған би-шоуларында биші болып жұмыс істеу арқылы табысын толықтырды. Оның достары, актер және режиссер Рекс Инграм мен оның әйелі, актриса Элис Терри, оны Рудольф Валентиноға басты бәсекелес ретінде ілгерілетуге кірісті, ал Инграм оның есімін "Новарро" деп өзгертуді ұсынды. 1923 жылдан бастап ол маңыздырақ рөлдерді ойнай бастады. "Скарамуш" (1923) фильміндегі рөлі оған алғашқы үлкен жетістікті әкелді. Новарро 1925 жылы "Бен-Хур" фильмінде ең үлкен жетістігіне қол жеткізді. Оның ашық киімдері сенсация тудырды. Ол Голливуд элитасының қатарына енді. Көптеген жұлдыздар сияқты, Новарро Голливудтың Сильвиясын физиотерапевт ретінде шақырды (бірақ ол өзінің әңгімелер жинағында Сильвия Новарроның табутта ұйықтағанын дұрыс емес айтқан). 1926 жылы Валентиноның қайтыс болуымен Новарро экрандағы жетекші латын актеріне айналды, бірақ MGM әріптесі Джон Гилбертке қарағанда төмен дәрежеде болды. Новарро экшн-рольдердегі шайқас шеберлері ретінде танымал болды және өз заманының ең ұлы романтикалық актерлерінің бірі саналды. Ол Норма Ширермен "Ескі Гейдельбергтегі" ("The Student Prince") "Студент-принц" (1927) және Джоан Кроуфордпен "Сингапурға дейін" (1928) фильмдерінде бірге ойнады.

Сөйлеу фильмдері

Ол өзінің алғашқы дыбысты фильмінде, "Devil May Care" (1929) фильмінде әнші француз солдаты рөлінде ойнады. Ол Дороти Джениспен "Паган" (1929) фильмінде, Грета Гарбомен "Мата Хари" (1931) фильмінде, Мирна Лоймен "Барбарий" (1933) фильмінде және Лүпе Велеспен "Күлкілі бала" (1934) фильмінде түсті. 1935 жылы MGM студиясымен жасасқан келісімшарты аяқталып, студия оны жаңартпаған соң, Новарро Republic Pictures, мексикалық діни драма және француз комедиясы фильмдерінде эпизодтық рөлдерде ойнауын жалғастырды. 1940 жылдары ол американдық фильмдерде бірнеше шағын рөлдерде ойнады, соның ішінде Джон Хьюстон режиссерлік еткен, Дженифер Джонс пен Джон Гарфилд бас рөлде ойнаған "Біз бөгет болдық" (1949) фильмінде. 1958 жылы ол Говард Дафф пен Ида Лупиномен бірге түскен "Жасыл тана" телесериалындағы рөлге үміткер болды, олардың бұрынғы CBS телеарнасының "Мистер Адамс пен Ева" (1957–58) ситкомында түскенін еске сала кетейік. Алайда, жоба іске аспады. 1960 жылдары Бродвейдегі сынақ тоқтатылды. Новарро теледидарда жұмысын жалғастырды, 1968 жылға дейін NBC арнасының "The High Chaparral" сериалында пайда болды. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басындағы өркендеген кезеңінде Новарро бір фильмге 100 000 АҚШ долларынан астам табыс тапты. Ол кірісінің бір бөлігін жылжымайтын мүлікке инвестициялады, ал оның Голливуд тауларындағы үйі Франк Ллойд Райттың ұлы Ллойд Райттың (1927) ең танымал дизайн үлгілерінің бірі болып табылады. Мансабы аяқталғаннан кейін де ол жайлы тұруға мүмкіндік алды.

Жеке өмір

Новарро өмір бойы католик дініне және гомосексуализміне деген қайшы сезімдерімен мазаланды. Оның өмір бойы алкоголизммен күресі көбінесе осы мәселелерге байланысты. 1920 жылдардың басында Новарро сол кезде Лос-Анджелес филармониясында билет сатушы болып жұмыс істейтін композитор Гарри Парчпен романтикалық қарым-қатынаста болды, бірақ Новарро актерлік мансабында үлкен жетістікке жеткен соң бұл қарым-қатынасты тоқтатты. Ол 1920 жылдардың соңында өзінің жарнамашысы болған голливуд журналисі Герберт Хоумен және Сан-Францискодан келген бай адам Ноэль Салливанмен де романтикалық қарым-қатынаста болды. Долорес дель Рио, Лупе Велес және Джеймс Кагнимен бірге Новарро ресейлік режиссер Сергей Эйзенштейннің «¡Que viva México!» фильмінің арнайы көрсетіліміне қатысқаннан кейін Калифорнияда коммунизмді таратуда айыпталды.

Өлтіру

1968 жылы 30 қазанда Новарроны 22 және 17 жастағы Пол және Том Фергюсон ағайындар өлтірді. Бұрын ол жыныстық қатынас үшін агенттік арқылы үйіне жезөкшелер шақыратын, ал Фергюсондар Новарроның телефон нөмірін бұрынғы қонақтан алған. Құқық қорғау органдарының мәліметінше, екі жігіт Новарроның үйінде көп ақша жасырылған деп ойлаған. Прокуратура ағайындыларды бірнеше сағат бойы Новарроны азаптап, ақшаның (бар емес) қайда жасырылғанын білуге мәжбүрлеген деп айыптады. Олар үйден оның халатының қалтасынан 20 доллар алып кетті. Новарро сақаулатып ұрғаннан кейін өз қанынан тұншығып қайтыс болды. Екі қылмыскер ұсталып, ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды, бірақ 1970-жылдардың ортасында мерзімінен бұрын босатылды. Кейін екеуі де Новарроны өлтіргені үшін емес, басқа қылмыстар үшін қайтадан түрмеге қамалды, олар үшін Новарроны өлтіргеніне қарағанда ұзақ мерзімге сотталды. 1998 жылғы сұхбатта Пол Фергюсон Новарроның өліміне өзінің кінәсін мойындады. Том Фергюсон 2005 жылы 6 наурызда өзіне-өзі қол жұмсады. Пол Фергюсон 2018 жылы Миссури штатында зорлау қылмысы үшін 60 жылдық жазасын өтеп жатқанда қайтыс болды. Новарро Калифорния штатының Шығыс Лос-Анджелесіндегі Кальварий зиратында жерленген. Новарроның Голливуд Даңқы аллеясындағы жұлдызы 6350 Голливуд бульварында орналасқан.

Танымал мәдениетте

1961 жылы "Автомобиль 54, қайдасың?" телешоуының бір эпизодында Бонни Калсхайм (қонақ жұлдызы Алиса Гостли) Рамон Новарроның өзіне "зиянын тигізгенін" айтады. Оған толыққанды мәлімет беруді сұрағанда, ол жұлдыздың экрандағы тартымдылығына ғашық болғандықтан, басқа еркектердің ешқайсысы оған сүйіспеншілікке лайық емес екенін мойындайды. Новарроның өлтірілуі Чарльз Буковскидің "Рамон Васкестің қанымен кеткені" атты әңгімесіне, сондай-ақ Джерри Лейбер мен Майк Столлер жазған "Танго" әніне негіз болды, бұл әнді Пегги Ли өзінің Mirrors альбомында орындады. Новарроның өлтірілуі Джоан Дидионның "Ақ альбом" эссесінде еске алынған маңызды оқиғалардың бірі. Грек драматургы Павлос Матесис "Мистер Рамон Новарроның көлеңкесі" атты екі бөлімнен тұратын пьеса жазды, ол алғаш рет 1973 жылы Грекияның Ұлттық театрында қойылды. Новарроның өлтірілуі "Сопранолар" телесериалының алтыншы маусымындағы "Салқын тастар" эпизодында қысқаша айтылады, бұл эпизод жасырын гомосексуалды кейіпкердің зорлықпен өлтірілуінен кейін орын алады. 2005 жылдың соңында Нью-Йорктегі Wings театрында Джордж Бартельдің "Жылаңаш линза арқылы" пьесасының әлемдік премьерасы өтті. Пьеса Новарроның атаққа жетуін және Голливуд журналисі Герберт Хоумен арадағы қарым-қатынасын шындық пен ойдан құрастырылған сюжеттер арқылы көрсетеді. Новарроның Хоумен қарым-қатынасы екі өмірбаянында талқыланады: Аллан Р. Элленбергердің "Рамон Новарро" және Андре Соарестің "Жұмақтың ар жағы: Рамон Новарроның өмірі". 2015 жылы "Аквариус" телесериалының "Қарсылықты тоқтату" атты эпизодында Рамон Новарроның өлтірілуі туралы айтылды. 2016 жылғы Hangar 13 ойыны "Мафия 3"-те Рамон Новарроның өлтірілуі туралы хабарды көліктің радиосынан естуге болады. Жаңалықтарды хабарлаушы оның "белгісіз шабуылдаушылар тарапынан қатты соққыға ұшырап өлгенін" мәлімдейді.