Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбританиядағы орманның түрі
Type of woodland in the United Kingdom
Ұлыбританияда ежелгі орман – Англияда, Уэльсте және Солтүстік Ирландияда 1600 жылдан бері (немесе Шотландияда 1750 жылдан бері) үздіксіз сақталған орман. Осы мерзімге дейін орман отырғызу кең таралған жоқ, сондықтан 1600 жылы болған орман табиғи жолмен өскен болуы мүмкін. Көптеген ежелгі орман алқаптарында ағаштар мен бұталар басқару циклінің бөлігі ретінде мерзімді түрде кесіліп отырылған. Егер аймақ орман ретінде сақталса, ол әлі де ежелгі орман деп есептеледі. Бұл орман бұрын бірнеше рет кесілген болуы мүмкін, сондықтан онда өте ескі ағаштар кездеспеуі де мүмкін. АҚШ, Канада және Австралияда (өте ескі ағаштар бар орман алқаптары үшін) қолданылатын аналогтық термин – "ескі өсу орман". Ежелгі орман алқаптары Natural England және оған баламалы ұйымдардың карталарында ресми түрде көрсетілген. Ежелгі орман алқаптарын картаға түсіру әртүрлі әдістермен және әртүрлі уақытта жүзеге асырылды, деректердің сапасы мен қолжетімділігі аймақтар бойынша өзгеше, бірақ оларды біркелкілендіру және жаңарту бойынша жұмыстар жүргізілуде.
In the United Kingdom, ancient woodland is that which has existed continuously since 1600 in England, Wales and Northern Ireland (or 1750 in Scotland). Planting of woodland was uncommon before those dates, so a wood present in 1600 is likely to have developed naturally. In most ancient woods, the trees and shrubs have been cut down periodically as part of the management cycle. Provided that the area has remained as woodland, the stand is still considered ancient. Since it may have been cut over many times in the past, ancient woodland does not necessarily contain very old trees. The analogous term used in the United States, Canada and Australia (for woodlands that do contain very old trees) is "old growth forest". Ancient woodland is formally defined on maps by Natural England and equivalent bodies. Mapping of ancient woodland has been undertaken in different ways and at different times, and the quality and availability of data varies from region to region, although there are some efforts to standardise and update it.
Қорғау
Көптеген көне орман түрлі құқықтық қорғауға ие, бірақ кез келген көне орман автоматты түрде қорғалмайды. Көне орманды жерлердің кейбір мысалдары ұлттық немесе жергілікті деңгейде, мысалы, ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын жерлер ретінде белгіленеді. Ал басқалары белгіленбеген. Көне орман алқаптары жоспарлауға байланысты әсерлерге ұшырағанда ерекше назар қажет етеді. 2012 жылы жарияланған Ұлттық жоспарлау саясаты, көне орманға әсер ететін жоспарлау шешімдеріне қатысты үкіметтік саясат құжаты болып табылады. Көне орманды жерлердің орны ауыстырылмайтын тіршілік ортасы ретіндегі маңыздылығы NPPF-тің 118-тармағында баяндалған, онда былай делінген: «Ежелгі орманды жерлердің және ежелгі орманнан тыс жерлерде кездесетін ескі немесе қарт ағаштардың жоғалуына немесе нашарлауына әкелетін дамуға жоспарлау рұқсаты берілмеуі керек, егер бұл жердегі дамудың қажеттілігі мен пайдасы жоғалтудан анық артық болмаса».
Many ancient woodlands have legal protection of various types, but it is not automatically the case that any ancient woodland is protected. Some examples of ancient woodland are nationally or locally designated, for example as Sites of Special Scientific Interest. Others have no designations. Ancient woodlands also require special consideration when they are affected by planning application. The National Planning Policy Framework published in 2012 is the government policy document relating to planning decisions affecting ancient woodland. The importance of ancient woodlands as an irreplaceable habitat is set out in paragraph 118 of the NPPF, which states: ‘planning permission should be refused for development resulting in the loss or deterioration of irreplaceable habitats, including ancient woodland and the loss of aged or veteran trees found outside ancient woodland, unless the need for, and benefits of, the development in that location clearly outweigh the loss.’
Көне орманды жерлердің анықтамасы екі кіші түрді қамтиды: Жартылай табиғи көне орман (ЖТКО) және Егілген көне орман (ЕКО). Жартылай табиғи көне орман (ЖТКО) егілмеген, жергілікті ағаш түрлерінен тұрады; осы орманның көптеген түрлерінде көне орманның ерекшеліктері, сипатты жануарлар дүниесі және археологиялық қызығушылық тудыратын құрылымдар сақталады. Егілген көне орман (ЕКО) – бұл жергілікті емес түрлермен (әдетте, бірақ әрқашан емес, қылқан жапырақтылармен) жартылай немесе толық ауыстырылған көне орманды жер. Мұндай орманды жерлерде әдетте плантациялық құрылым болады, коммерциялық мақсаттар үшін бір немесе екі түрдің бір жастағы егістері отырғызылады. Бұл көне орманды жерлердің көптеген бөліктері соғыс кезіндегі кесулерден кейін қылқан жапырақты ағаштардың плантацияларына айналдырылды. ЕКО жерлері, ЖТКО сияқты жоғары экологиялық құндылыққа ие болмаса да, көлеңке аз болған жартылай табиғи түрлердің қалдықтарын қамтиды және жартылай табиғи құрылымдарды біртіндеп жұқару арқылы қалпына келтіру жиі мүмкін. Көне орманның экологиялық және тарихи құндылықтарын мойындағаннан бері, ЕКО-ны қалпына келтіру көптеген орман иелері мен үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдар үшін басымдыққа ие болды және түрлі гранттар арқылы қолдау көрсетілді. Кейбір қалпына келтірілген ЕКО жерлері қазір ЖТКО-дан іс жүзінде ажыратылмайды. Қалпына келтірілген ЕКО-ны ЖТКО ретінде қайта жіктеудің ресми әдісі жоқ, бірақ кейбір орман шаруашылығы мамандары қазір қалпына келтірілген жер үшін RPAWS (Қалпына келтірілген егілген көне орман) аббревиатурасын қолданады. Көне орманды жерлерге тән түрлер, мысалы, көк қоңырау, Рамсон, ағаш анемоны, сары архангел және примула сияқтылар, экологиялық индикатордың бір түрін білдіретін көне орманды индикатор түрлері деп аталады. Бұл термин жануарларға қарағанда құрғақшылыққа бейім өсімдік түрлеріне, әсіресе лишайниктер мен бриофиттерге көбірек пайдалы, өйткені олар егілген орманды отарлауға баяу келеді және сондықтан көне орманды жерлердің сенімді индикаторлары болып саналады. Тозаңды талдаудың тізбектері де орманның үздірілістігін көрсетеді. Табиғатты қорғау кеңесі (қазіргі Табиғи Англия) Англияның әр аймағы үшін тамырлы өсімдіктер арасындағы көне орманды индикатор түрлерінің тізімдерін жасады, әр тізімде сол аймақтың ең сенімді жүз индикаторы бар. Әдістеме белгілі орманды жерлерде өсетін өсімдіктерді зерттеуді және 1600 жылға дейінгі жерлерде қай түрлердің барынша көп кездесетінін анықтау үшін олардың пайда болу үлгілерін талдауды қамтиды. Англияда бұл 1980-ші жылдары шығарылған алғашқы ұлттық Көне орман inventory. Көне орманды индикатор түрлері 1600 жылдан кейінгі орманды жерлерде, сондай-ақ шұңқырлар сияқты орманды емес жерлерде кездесе алады, бірақ көне орманды емес жерде екі сандық индикатор түрлерінің саны сирек кездеседі. Жаңа әдістер осы далалық байқауларды және экологиялық өлшеулерді карталар мен жергілікті деректерді қамтитын тарихи деректермен толықтырады, олар Табиғатты қорғау кеңесінің алғашқы зерттеулерінде толық бағаланбаған.
The definition of ancient woodland includes two sub types: Ancient semi natural woodland (ASNW) and Planted ancient woodland site (PAWS). Ancient semi natural woodland (ASNW) is composed of native tree species that have not obviously been planted; features of ancient woodland often survive in many of these woods as well, including characteristic wildlife and structures of archaeological interest. Planted ancient woodland (PAWS) is an ancient woodland site where the native species have been partially or wholly replaced with a non locally native species (usually but not always conifers). These woodlands typically have a plantation structure, with even aged crops of one or two species planted for commercial purposes. Many of these ancient woodlands were converted to conifer plantations following war time fellings. PAWS sites, whilst not being of such high ecological value as ASNW, typically contain remnants of semi natural species where shading has been less intense, and restoration of more semi natural structures through gradual thinning is often possible. Since the recognition of the ecological and historical values of ancient woodland, PAWS restoration has been a priority amongst many woodland owners and governmental and non governmental agencies, and has been supported by various grant schemes. Some restored PAWS sites are now practically indistinguishable from ASNW. There is no formal method for reclassifying restored PAWS as ASNW, although some woodland managers now use the acronym RPAWS (Restored planted ancient woodland) for a restored site. Species which are particularly characteristic of ancient woodland sites are called ancient woodland indicator species, such as bluebells, ramsons, wood anemone, yellow archangel and primrose for example, representing a type of ecological indicator. The term tends to be applied more usefully to desiccation sensitive plant species, and particularly lichens and bryophytes, than to animals, as they are slower to colonise planted woodlands, and are thus viewed as more reliable indicators of ancient woodland sites. Sequences of pollen analysis are also indicators of forest continuity. Lists of ancient woodland indicator species among vascular plants were developed by the Nature Conservancy Council (now Natural England) for each region of England, each list containing the hundred most reliable indicators for that region. The methodology involved studying the plants of known woodland sites and analysing patterns of occurrence to determine which species were most indicative of sites from before 1600. In England this resulted in the first national Ancient Woodland Inventory, produced in the 1980s. Although ancient woodland indicator species can and do occur in post 1600 woodlands, and also in non woodland sites such as hedgerows, it is uncommon for a site which is not ancient woodland to host a double figure indicator species total. More recent methodologies also supplement these field observations and ecological measurements with historical data from maps and local records, which were not fully assessed in the original Nature Conservancy Council surveys.
Тарих
Ежелгі ормандар өз иелері үшін бағалы мүлік болды, себебі олар ағаш отыны, ағаш (эстоверлер мен лопаждар) және шошқаларға арналған жем (паннаж) көзі болатын. Англияның оңтүстігінде қарағай, әсіресе сопылау үшін маңызды болды, оның бұтақтары мысалы, ғимараттарда ваттл мен даб жасау үшін қолданылды. Мұндай ескі сопыланған ағаштардың бүгінгі күні өсіп кеткен күйімен оңай танылуы мүмкін, себебі бұл тәжірибе көбінесе тоқтатылған. Мұндай өсіп кеткен сопыланған ормандардан бір түбірден бірнеше үлкен бұталар шығады. Алғашқыда "орман" термині тек ағаштармен жабылған жерді ғана емес, сонымен қатар саябақтарды, ашық далаларды, жоталарды және басқа да аумақтарды қамтыды, олар феодалдық жер иелігінен тыс жерлерде орналасқан және монархтың немесе аристократияның эксклюзивті аң ауру қорығы болды. Орман ішінде орналасқан ежелгі ормандар көбінесе Корольдік саябақтар болып табылды, олар браконьерлер мен басқа да жат кісілерден ерекше қорғаныс алып, олардың арқылы өтетін жолдар үшін немесе отын жинауға рұқсат берілгенде немесе басқа да лицензиялар берілгенде жол ақысы мен айыппұл төленді. Орман заңын орманшылар, саябақшылар және ағаш күзетушілердің иерархиясы қатаң түрде сақтады. Ағылшын жер заңына сәйкес, корольдік орманның кез келген бөлігін иемдену заңсыз болды. Бұл орманға жасалатын ең ауыр қылмыс саналды, ол қарапайым ысыраптан да артық еді: себебі орманды ысырап ету ағаштарды кесуді білдіреді, олар қайта өсе алады, ал иемдену орманды аймақтың ормандық жерінде ағаштарды толығымен түбірден жоюды білдіреді.
Ancient woods were valuable properties for their owners, as a source of wood fuel, timber (estovers and loppage) and forage for pigs (pannage). In southern England, hazel was particularly important for coppicing, the branches being used for wattle and daub in buildings, for example. Such old coppice stumps are easily recognised for their current overgrown state, now that the practice has largely disappeared. Large boles emerge from a common stump in such overgrown coppice stools. Originally, the term of 'forest' did not refer solely to woodland; it also included parkland, open heathland, upland fells, and any other territory, between or outside of manorial freehold, and was the exclusive hunting preserve of the monarch, or granted to nobility. The ancient woods that were within forests, were frequently Royal Parks, enjoying special protection against poachers and other interlopers, and subject to tolls and fines where trackways passed through them or when firewood was permitted to be collected or other licence granted. The forest law was very strictly enforced, by a hierarchy of foresters, parkers and woodwards. In English land law, it was illegal to assart any part of a royal forest. This was the greatest trespass that could be committed in a forest, being more than a waste: for whereas waste of the forest involves felling trees, they can grow again; assarting involves completely rooting up trees within the woodland of the afforested area.
Шекара белгісі
Ежелгі ормандықтар жақсы анықталған, көбінесе банк пен арықпен қоршалған, осылайша оларды оңай тануға болады. Банк мал мен еліктердің кіруін болдырмау үшін қайың немесе қараторғайдан жасалған тірі қоршаумен де нығайтылуы мүмкін. Олар кезекті өсірілген бұталардың жас өршілдеріне тартылады, сондықтан бұталардың жаңаруы үшін оларды алшақтау қажет. Мұндай белгілерді көптеген ежелгі ормандықтарда әлі де көруге болады, ал үлкен ормандықтар көбінесе бұрынғыдай банктер мен арықтармен бөлінген ормандықтар мен кезекті өсірілген жерлерге бөлінеді. Шеттеріндегі қоршаулар көбінесе өсіп кетіп, көп жылдық күтімсіздік салдарынан бүйірге қарай таралуы мүмкін. Көптеген ежелгі ормандықтар 1086 жылғы "Домсдей кітабында", сондай-ақ одан бұрынғы англосаксондық жылнамасында тізімделген, олар ертедегі қауымдар үшін отын және шаруашылық жануарларына азық ретінде қымбат болған. Шекаралар көбінесе үлкен ағаштар, өзендер немесе жолдар, тіпті тұрған тастар сияқты ерекшеліктермен сипатталған.
Ancient woods were well defined, often being surrounded by a bank and ditch, so that they could be easily recognised. The bank may also support a living fence of hawthorn or blackthorn to prevent livestock or deer entering. They are attracted by young shoots on coppice stools, so must be excluded if the coppice is to regenerate. Such indicators can still be seen in many ancient woodlands, and large forest are often sub divided into woods and coppices with banks and ditches as before. The hedges at the edges are often overgrown and may have spread laterally owing to the neglect of many years. Many ancient woods are listed in the Domesday Book of 1086, as well as the earlier Anglo Saxon Chronicle, such was their value to early communities as a source of fuel, but also of food for farm animals. The boundaries are frequently described in terms of features such as large trees, streams or tracks, and even standing stones for example.
Ежелгі орманды жерлер
Ежелгі ормандық жерлердің 2 гектардан асатын аудандары Ежелгі ормандық жерлердің тізіміне енгізілген, ол 1980 және 1990 жылдары Англия, Уэльс және Шотландиядағы Табиғатты қорғау кеңесімен құрастырылған; және сол елдердегі оның ізбасарларымен күтіліп келеді. Солтүстік Ирландияда Woodland Trust 2006 жылы оны аяқтағанға дейін мұндай тізім болған жоқ.
Ancient woodland sites over in size are recorded in Ancient Woodland Inventories, compiled in the 1980s and 1990s by the Nature Conservancy Council in England, Wales, and Scotland; and maintained by its successor organisations in those countries. There was no inventory in Northern Ireland until the Woodland Trust completed one in 2006.
Жою
Ұлыбританияның ежелгі орманды жамылғысы күрт азайды. 1930 жылдан бері Англия мен Уэльстегі ежелгі кең жапырақты орманның шамамен жартысы қылқан жапырақты ағаштармен отырғызылған немесе ауыл шаруашылығына пайдалану үшін жойылған. Ұлыбританияда барлығы ежелгі жартылай табиғи орманның қалдығы ғана сақталды – жалпы орманды аумақтың 20% -ынан да аз. Англия мен Уэльстегі көне орман учаскелерінің сегізінен көбі ауданы бойынша кішкентай, тек 617-і белгілі бір ауданнан асып түседі, ал 46-сы ғана одан ірі.
Britain's ancient woodland cover has declined greatly. Since the 1930s almost half of ancient broadleaved woodland in England and Wales has been planted with conifers or cleared for agriculture. Only of ancient semi natural woodland survive in Britain – less than 20% of the total wooded area. More than eight out of ten ancient woodland sites in England and Wales are less than in area, only 617 exceed and only 46 are larger than .
Менеджмент
Ұлыбританиядағы ең ежелгі орманның көп бөлігі жүздеген (кейбір жағдайларда, мүмкін мыңдаған) жылдар бойы адамдар тарапынан әлдебір жолмен басқарылып келген. Екі дәстүрлі техника – коппинг (ағаштарды жер бетіне дейін кесіп ағаш жинау) және поллардинг (ағаштарды шамамен адам бойының биіктігінде кесіп, бұғы сияқты мал жайылымынан жаңа шығатын өркендерді жеуден қорғау). Екі техника да жаңа өсімді ынталандырады, сонымен бірге ағаш және басқа орман өнімдерін тұрақты түрде өндіруге мүмкіндік береді. 20-шы ғасырда мұндай дәстүрлі басқару техникаларын қолдану төмендеді, ал ірі масштабты механикаландырылған орман шаруашылығының үлесі артты. Осылайша, қазір коппинг сирек қолданылады, ал көптеген ежелгі орманның ішінде бірдей мөлшердегі көптеген діңгектермен өскен, қалыңдаған коппинг орындары жиі кездеседі. Басқару әдістеріндегі осы өзгерістер ескі ормандық ортаның өзгеруіне және орман шаруашылығы үшін ескі орманның жоғалуына әкелді.
Most ancient woodland in the UK has been managed in some way by humans for hundreds (in some cases probably thousands) of years. Two traditional techniques are coppicing (harvesting wood by cutting trees back to ground level) and pollarding (harvesting wood at about human head height to prevent new shoots being eaten by grazing species such as deer). Both techniques encourage new growth while allowing the sustainable production of timber and other woodland produce. During the 20th century, use of such traditional management techniques has declined while there has been an increase in large scale mechanised forestry. Thus coppicing is now rarely practised, and overgrown coppice stools are a common sight in many ancient woods, with their many trunks of similar size. These changes in management methods have resulted in changes to ancient woodland habitats, and a loss of ancient woodland to forestry.