Хоакин Родригоның "Аранхуэс концерті" (1939) – классикалық гитараға арналған керемет шығарма. Испан композиторының ең танымал туындысы, табиғат әуенімен рухани саяхат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хоакин Родригоның классикалық гитара концерті (1939)
Classical guitar concerto by Joaquín Rodrigo (1939)
«Аранхуэс концерті» (konˈθjeɾ. to ðe a.ɾaŋˈxweθ, "Aranjuez Concerto") – испан композиторы Хоакин Родригоның классикалық гитараға арналған концерті. 1939 жылы жазылған бұл шығарма Родригоның ең танымал туындысы болып саналады және оның сәттілігі 20 ғасырдағы ең маңызды испан композиторларының бірі ретінде оның атын шығарды.
The Concierto de Aranjuez (konˈθjeɾ. to ðe a.ɾaŋˈxweθ, "Aranjuez Concerto") is a concerto for classical guitar by the Spanish composer Joaquín Rodrigo. Written in 1939, it is by far Rodrigo's best known work, and its success established his reputation as one of the most significant Spanish composers of the 20th century.
Илхам және тарих
Аранхуэс концерті Аранхуэс патша сарайындағы бақтарға, XVI ғасырдың соңғы жартысында Филипп II салған және XVIII ғасырдың ортасында Фердинанд VI қайта жаңарған көктемгі саяжай сарайы мен бақтар шабыт берді. Бұл шығарма тыңдаушыны табиғат дыбыстарын елестету арқылы басқа уақыт пен орынға көшіруге тырысады. Композитордың айтуынша, бірінші бөлім "ритмикалық рух пен күшпен толған, екі тақырыбы да оның үздірсіз қарқынына кедерес келтірмейтін" ал, екінші бөлім "классикалық гитара мен жекелеген аспаптардың (cor anglais, фагот, гобой, валторна және т.б.) арасындағы әңгімесін бейнелейді"; ал соңғы бөлім "қос және үш өлшемнің үйлесімі соңғы такқа дейін ширалы темпті сақтайтын сарай биін еске түсіреді". Ол концерттің өзі Аранхуэс бақтарындағы "магнолиялардың хош иісі, құстардың әндері және бұлақтардың шалқып ағуы" сияқты көріністерді бейнелейтінін айтты. Родриго мен оның әйелі Виктория екінші бөлімнің шабыты туралы көп жыл бойы үн қатпады, соның салдарынан 1937 жылы Герниканың бомбалануынан шабыттанды деген кең таралған пікір қалыптасты. Виктория өзінің автобиографиясында бұл олардың бал айындағы қуанышты күндерін еске түсіру және Родригоның алғашқы жүктілігінің үзілуіне байланысты қайғысына жауап екенін мәлімдеді. Ол 1939 жылы Парижде жазылған. Родриго Аранхуэс концертін Реджино Сайнс де ла Мазаға арнады. Үш жасынан көзі нашар көрген Родриго пианист болған. Ол гитарада ойнамаған, бірақ испан музыкасындағы гитараның рөлін түсініп, жеткізе білді.
The Concierto de Aranjuez was inspired by the gardens at the Royal Palace of Aranjuez, the spring resort palace and gardens built by Philip II in the last half of the 16th century and rebuilt in the middle of the 18th century by Ferdinand VI. The work attempts to transport the listener to another place and time through the evocation of the sounds of nature. According to the composer, the first movement is "animated by a rhythmic spirit and vigour without either of the two themes interrupting its relentless pace"; the second movement "represents a dialogue between classical guitar and solo instruments (cor anglais, bassoon, oboe, horn etc. )"; and the last movement "recalls a courtly dance in which the combination of double and triple time maintains a taut tempo right to the closing bar." He described the concerto itself as capturing "the fragrance of magnolias, the singing of birds, and the gushing of fountains" in the gardens of Aranjuez. Rodrigo and his wife Victoria stayed silent for many years about the inspiration for the second movement, and thus the popular belief grew that it was inspired by the bombing of Guernica in 1937. In her autobiography, Victoria eventually declared that it was both an evocation of the happy days of their honeymoon and a response to Rodrigo's devastation at the miscarriage of their first pregnancy. It was composed in 1939 in Paris. Rodrigo dedicated the Concierto de Aranjuez to Regino Sainz de la Maza. Rodrigo, nearly blind since age three, was a pianist. He did not play the guitar, yet he still managed to capture and project the role of the guitar in Spanish music.
Құрамы
1939 жылдың басында Парижде, жақындап келе жатқан соғыстың шиеленісі кезінде жазылған, бұл Родригоның гитара мен оркестр үшін жазған тұңғыш шығармасы болды. Аспаптамасы ерекше: гитара толық оркестрмен қатарласуы сирек кездеседі. Сондықтан, гитара ешқашан басылмайды.
Composed in early 1939, in Paris, amid the tensions of the impending war, it was the first work Rodrigo wrote for guitar and orchestra. The instrumentation is unusual: rarely does the guitar face the forces of a full orchestra. Thus, the guitar is never overwhelmed.
Премьера
Аранхуэс концертінің премьерасы 1940 жылдың 9 қарашасында Барселонадағы Каталон музыка сарайында өтті. Оны гитарист Реджино Саинц де ла Маза мен Барселона филармониялық оркестрі орындады, дирижерлік – Сезар Мендоса Ласалле. 1940 жылдың 11 желтоқсанында концерт Мадридте, Театро Эспаньол де Мадридте, Хесус Арамбарри дирижерлігімен, сол солисттің орындауында алғаш рет қойылды. АҚШ-тағы премьераны Рей де ла Торре 1959 жылдың 19 қарашасында Роберт Шоу дирижерлік еткен Кливленд оркестрімен бірге орындады.
The premiere of the Concierto de Aranjuez was held on 9 November 1940 at the Palau de la Música Catalana, in Barcelona. It was performed by guitarist Regino Sainz de la Maza with the Orquesta Filarmónica de Barcelona conducted by César Mendoza Lasalle. On 11 December 1940, the concerto received its first performance in Madrid, at the Teatro Español de Madrid conducted by Jesús Arámbarri, with the same soloist. The United States premiere was given by Rey de la Torre on 19 November 1959, with the Cleveland Orchestra conducted by Robert Shaw.
Құрылымы
Бұл концерт үш бөлімнен тұрады: "Allegro con spirito", "Adagio" және "Allegro gentile". Бірінші және соңғы бөлімдері ре мажорда, ал атақты ортаңғы бөлімі си-минор күйінде жазылған. Ол соло гитарамен бірге екі флейтадан (біреуі пикколоны да орындайды), екі гобойдан (біреуі английский рожок та орындайды), B құбығындағы екі кларнеттен, екі фаготтан, F құбығындағы екі мүйізден, C құбығындағы екі трубадан және скрипкалар тобынан тұратын оркестр үшін жазылған.
This concerto is in three movements, Allegro con spirito, Adagio and Allegro gentile. The first and last movements are in D major, while the famous middle movement is in B minor. Along with the solo guitar, it is scored for an orchestra consisting of two flutes (one doubling on piccolo), two oboes (one doubling on cor anglais), two clarinets in B, two bassoons, two horns in F, two trumpets in C, and strings.
Родригоның дворяндық атағы
1991 жылдың 30 желтоқсанында Родриго Испания королі Хуан Карлос I оны Архуэз сарайының бағының графы (Marqués de los Jardines de Aranjuez) атағымен испан аристократиясына көтерді.
On 30 December 1991, Rodrigo was raised to the Spanish nobility by King Juan Carlos I with the title of Marqués de los Jardines de Aranjuez (Marquess of the [[Royal Palace of Aranjuez).