Кіріспе

Халықаралық татуласу қауымдастығы (IFOR) – 1914 жылы Еуропадағы соғыстың қасіреттеріне жауап ретінде құрылған үкіметтік емес ұйым. Бүгінде IFOR-дың барлық құрлықтағы 48 елде 71 филиалы, тобы және серіктес ұйымы бар. IFOR мүшелері зорлықсыздық, адам құқықтары және келісімді қоғамдық білім беру, оқу бағдарламалары мен науқандар арқылы ілгерілетеді. IFOR халықаралық хатшылығы Нидерландыдағы Утрехт қаласында орналасқан және IFOR мүшелері арасында байланысты жеңілдетеді, филиалдарды қабілетін арттыру ресурстарымен байланыстырады, "Әйелдер бейбітшілері" бағдарламасы арқылы гендерлік сезімталдықпен зорлықсыздық бойынша оқытулар ұйымдастырады және халықаралық науқандарды, делегацияларды және жедел әрекеттерді үйлестіруге көмектеседі. IFOR Біріккен Ұлттар Ұйымында ЭКОСОК мәртебесіне ие.

Соғыс кезіндегі шығу тегі

"Келісімнің Қауымдастығы" атауын алғаш рет 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда екі христиан, Генри Ходжкин (ағылшын квакері) және Фридрих Зигмунд Шульце (неміс лютеран) жасаған келісім нәтижесінде құрылды. Олар Германияның оңтүстігіндегі (Швейцарияға жақын) Констанц қаласында өткен христиандық пацифистік конференцияға қатысып, онда шіркеулер арқылы халықаралық достықты дамыту жөніндегі дүниежүзілік одақ (Дүниежүзілік одақ, ВА) құрылды. IFOR мифологиясына сәйкес, олар Кельн теміржол вокзалының платформасында бір-біріне: "Біз Мәсіхте біртұтаспыз және ешқашан соғысқа түсе алмаймыз" деп уәде берді. Туған еліне келгеннен кейін Ходжкинс квакер және көбінесе социалистік достарын, мысалы Кис Бокеді 1915 жылы Кембриджде конференция ұйымдастыруға шақырды, онда "Келісім қауымдастығы" (Англия үшін) құрылды. Германиядағы Versöhnungsbund филиалы кейін құрылды. 1932 жылы алғашқы конференциясын өткізді, бірақ 1933 жылы Гитлер билікке келген кезде таратылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шульце 27 рет тұтқындалып, нацистік кезеңде жер аударылуға мәжбүр болды. Германия ресми түрде 1956 жылы доктор Зигмунд Шульцемен президент болып қайта құрылды. Кембридж конференциясынан кейін көп ұзамай, 1915 жылдың күзінде Генри Ходжкин Америкаға барды және 11 және 12 қарашада Лонг-Айлендтегі Гарден-Сити қаласында өткен конференция кезінде Америка Қауымдастығы құрылды. АҚШ үшін 1917 жылы 6 сәуірде басталған соғысқа дейін және соғыс кезінде мыңнан астам мүшелер Американдық бауырластыққа тіркелді. Сонымен қатар, Корнелиус Боке Еуропаға сапар шегіп, FOR жұмысына халықаралық әлеуметтік желілер құрды. Осыған байланысты және Бокедің бейбітшілік жұмысына байланысты, ол Англияның ұлттық сотымен туған еліне, Голландияға айдалды. Соғыс кезінде "Келісім қауымы" өзінің іс-әрекетін негізінен қоғамдық пікірге ықпал етуге, соғыс құрбандарына және соғыс тұтқындарына көмек көрсетуге бағыттады. Англияда 600 адам соғыста 16000-нан астам тұтқынға көмектескені үшін түрмеге қамалды. 1916 жылы Ұлыбритания мен Құрама Штаттарда әскерге шақыру басталғанда, FOR ұйымының көптеген мүшелері әскери қызметтен бас тартты. FOR-ның көптеген мүшелері бейбітшілік үшін жасаған әрекеттеріне байланысты Германияға жақтас деп айыпталды және бұл тіпті FOR мүшелеріне физикалық шабуыл жасауға әкелді. Христиан интернационалының алғашқы штаб-пәтері Голландияда болды. Кейін 1923 жылы Бас басқарма Англияға көшірілді, онда қозғалыстың атауы IFOR болып өзгертілді. Бұл Халықаралық татуласу қауымдастығы ұлттық филиалдары мүшелері ретінде қосылған шатыр ұйымына айналды. IFOR-тың бірінші хатшысы – швейцариялық пацифист Пьер Серсоль болды. Ол азаматтық қызмет (бірыңғай халықаралық бейбітшілік ерікті қызметі) ұйымдастырды, ол бастапқыда соғыстан бөлінген аймақтарда бұрынғы жау елдерінің еріктілерімен жұмыс лагерьлерін ұйымдастырды. Соғыс құрбандарына көмек көрсетілді, халықаралық конференциялар мен кездесулер бейбітшілік жұмысын жер шарының көптеген бөліктеріне таратты. Білтховеннен кейін IFOR Джон Невин Сайр, Андре Трокме, Мюриел Лестер, Анри Роуз және Перси Бартлетт сияқты көшпелі хатшыларды тағайындады. Олар Еуропаның барлық жеріне, Скандинавияға, Орталық Еуропаға, Польшаға, Балтық елдеріне және Балқанға сапар шегіп, екі дүниежүзілік соғыс аралығында өткен бірнеше халықаралық конференцияларға өмір берді. Біріншісі Австриядағы Соннтагберг қаласында 20 елден (оның ішінде Үндістан, Бірма және Украина) 200 делегат жиналды. Көптеген басқалар соңынан еріп, осындай шиеленіскен тарихи сәтте IFOR мүшелері қарусыздандыру қажеттілігі мен шіркеулердің жаңа рөлі туралы талқылап, дін қызметкерлерін "әділ соғыстар" идеясына қарсы берік тұруға шақырды. 1932 жылы IFOR Женевадағы қарусыздандыру жөніндегі дүниежүзілік конференцияны қолдауға Еуропа бойынша Жастар крест жорығын басқарды. Протестанттар мен католиктер барлық жерден Женеваға түрлі жолдармен жиналып, 50 000-нан астам адамға жетіп, Конференцияға халықтар арасындағы толық қарусыздануды талап ететін өтініш ұсынды.

Татуласу елшілері

1930 жылдардың соңында халықаралық жағдайдың тұрақсыздығына байланысты IFOR Еуропада ғана емес, Жапония мен Қытайда да бейбітшілікке қол жеткізуді бастаған Келісушілік Елшіліктерін құрды. Джордж Лансбери, Мюриэл Лестер және Энн Сишольц сияқты "Келісушілік Елшілері" Адольф Гитлер, Бенито Муссолини, Леон Блум және Франклин Д. Рузвельтке дейін әлемдік көшбасшылардың көптегенімен кездесті. Ағылшын әлеуметтік қызметкері Мюриэл Лестер IFOR-дың әлем бойынша саяхатшы хатшысы болып қызмет етті және оның жұмысын көптеген елдерде орнатуға көмектесті. Ол Махатма Гандимен алғаш рет 1931 жылы Лондонда, ол Кингсли Холлда біраз уақыт өткізгенде кездесті. Кингсли Холл – білім беру, әлеуметтік және демалыс мақсатындағы қоғамдық орталық, оны ол және оның қарындасы Дорис басқарды. Содан кейін 1934 жылы ол оның Бихардағы анти-біржолалық сапарында онымен бірге Индияға барды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, саяхаттау және байланыс дерлік мүмкін болмай қалды. Көптеген елдерде IFOR мүшелері бейбітшілікті жариялағаны үшін қуғынға ұшырады. IFOR мүшелері, әсіресе Америкада, соғысты аяқтау жолдарын табуға, саналы түрде әскери қызметтен бас тартушыларға көмектесуге және жапондық американдықтарды ұстауға қарсы күреске тырысты. Францияда IFOR мүшелері Андре мен Магда Трокме, ле Шамбон-сюр-Линьон ауылының тұрғындарының көмегімен Холокосттан қашқан мыңдаған еврейдің өмірін сақтап қалды. Бельгияда феминист Магда Юорс Питерс еврей босқындары мен саналы түрде әскери қызметтен бас тартушыларды қорғады.

Әлемдегі зорлық-зомбылықсыз қозғалыстарды қолдау

Соғыстан кейін саяхатшы хатшылар өз жұмысын жалғастырды. Латын Америкасы, Азия, Африка және Таяу Шығыстағы IFOR ұйымдары мен оның аффилианттары Париж бен Венадан келген Жан Госс пен Хильдегард Госс-Майрдың еңбегінің арқасында тұрақты түрде өсті. Олар үш рет Нобель бейбітшілік сыйлығына үміткер болған. Жаңа Зеландиялық пацифист Ормонд Бертон сол елдегі IFOR өкілі болды. Осы еңбектердің нәтижесінде Латын Америкасы бойынша Servicio Paz y Justicia (SERPAJ) құрылды. SERPAJ негізін қалаушы, аргентиналық Адольфо Перес Эскивель 1980 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығымен марапатталды. IFOR-дың құрметті президенттері Госс-Майрлар белсенді зорлық-зомбылықсыздық қозғалысының бүкіл әлемде таралуына үлкен үлес қосты.

Мүшелер

IFOR әлемнің барлық құрлықтарындағы 48 елде 71 мүше ұйымнан тұрады.

Зорлық-зомбылықсыз мәдениет үшін онжылдық

2001 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының әлемдік балалар үшін бейбітшілік және зорлық-зомбылықты жоқ ету мәдениеті онжылдығы басталғаннан бері, IFOR мүшелері бейбітшілік білімін тарату және осы онжылдықты қолдау үшін ұлттық коалициялар құру жөніндегі жұмыстарға белсенді түрде қатысып келеді.

Зорлық-зомбылықсыз білім беру және оқыту

IFOR топтар мен жеке тұлғаларға қақтығыстарды диалог пен келісімге бастайтын, оң және дамуға бағытталған өзара әрекеттесуге айналдыру жолдарын табуға көмектеседі. Зорлықсыз білім беру бағдарламасы зорлықсыз/зорлықсыз білім беруді, бейбітшілікке тәрбиелеуді және зорлық-зомбылықтың алдын алуды міндетті балабақша және мектеп білімінде қолдауға, соның нәтижесінде Балалар құқықтары туралы конвенцияда баяндалған Балалар құқықтарын іске асыруға бағытталған. Бұл түрлі презентациялар мен оқу бағдарламалары арқылы, сондай-ақ оқу материалдарын жасау және оқытушылар мен сарапшылармен байланыс орнату арқылы іске асырылады.

Жастардың өз құқықтарын қорғау

Жастар жұмыс тобының арқасында IFOR жастарға белсенді бейбітшілік құрушыларға айналуға қажетті дағдылар мен мүмкіндіктер ұсынады. Бұл зорлықсыздық және көшбасшылыққа оқыту, науқандар ұйымдастыру, сондай-ақ IFOR филиалдары мен топтарында немесе Халықаралық хатшылықта тағылымдамадан өту арқылы іске асырылады.

Дінаралық ынтымақтастық

Дін кейде қақтығысты тудыруда орталық рөл атқарғанымен, сонымен қатар бейбітшілікке шабыттандырып, жетекшілік ете алады. IFOR қақтығыс аймақтарына түрлі діндерді ұстанатын делегацияларды жіберіп, қолдау көрсетеді және әртүрлі діни дәстүрлердегі зорлықсыздық туралы материалдарды жариялайды.

Қарусыздану

IFOR құрылғаннан бері соғысқа және соғысқа дайындыққа қарсы тұрды. IFOR мүшелері саналы түрде әскери қызметтен бас тартушыларды қолдайды, жер миналарын тоқтату үшін үгіт жүргізеді, сондай-ақ ядролық қару мен барлық басқа да жаппай қырып-жою қаруларына қарсы шығады. 2012 жылғы 17 сәуірдегі Әскери шығындарға қарсы әрекеттер күніне орай, Халықаралық татуласу қауымдастығының еуропалық мүшелері жылдық жиналысында Прали декларациясын қабылдады. Бейбітшілік және Конституция комитетінің жұмыс тобы Жапония Конституциясының 9-бабына назар аудару мақсатындағы іс-шараларды қолдайды, ол соғыс пен соғысқа дайындық қызметін айыптайды.

Гендерлік әділдік

2006 жылы IFOR гендерлік саясатты қабылдады, онда IFOR әйелдерге қарсы зорлық-зомбылықтың үздіксіз болатын спектрі бар екенін мойындайды және оған қарсы күресу қажет, жеке өмірдегі отбасылық зорлық-зомбылықтан бастап, қоғамдық өмірдегі қарулы қақтығыстарға дейін. Әйелдер мен еркектер арасындағы тең емес билік қатынастары зорлық-зомбылықтың, қақтығыстардың және әскерилендірудің түп себебі болып табылады, онда әйелдер көбінесе ауыр түрде зәбірленеді. Гендерлік әділеттілік – әйелдер мен еркектердің бейбітшілік құруға, зорлықсыз қақтығыстарды шешуге және келісімге келуге тең үлес қоса алуы екенін білдіреді. Бұл гендерлік саясат гендерлік теңдіктің IFOR-дың негізгі құндылықтарының бір бөлігі және маңызды рухани құндылық екенін мойындайды. Әйелдер мен еркектер арасындағы билік қатынастарын өзгерту бейбітшілік және зорлық-зомбылықсыз мәдениеттің қажетті шарты болып табылады және IFOR жүйесінде оны ілгерілету керек. "Әйелдер бейбітшілдік құрушылар бағдарламасы" (Women Peacemaker Program, WPP) – бұл әйелдердің бейбіт келіссөздерге қатысу мүмкіндігін қамтамасыз ету және IFOR гендерлік саясатын қолдануды насихаттауға бағытталған IFOR бағдарламасы. Сәтті бағдарлама 2012 жылдың соңына дейін институционалдық деңгейде жүзеге асырылды.

Халықаралық өкілдік

IFOR Біріккен Ұлттар Ұйымында (БҰҰ) Нью-Йорк, Женева, Вена және Париж (ЮНЕСКО) қалаларында тұрақты өкілдерін ұстайды. Олар БҰҰ органдарының конференциялары мен мәжілістеріне тұрақты түрде қатысып, түрлі аймақтық көзқарастардан куәліктер мен сараптама ұсынады, адам құқықтары, даму және қарусыздандыру салаларында зорлықсыз шешімдерді қолданады. IFOR Біріккен Ұлттар Ұйымының, Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінің (ЭКОСОК) және ЮНЕСКО ұйымдарының бақылаушы және консультативтік мәртебесіне ие.