Кіріспе
Кейбір топтарға берілген саяси құқықтар. Арнайы құқықтар – бұл бастапқыда консерваторлар мен либертариандар басқа топтарға таратылмаған бір немесе бірнеше топқа құқықтарды беруді көздейтін заңдарды атау үшін қолданған термин. Арнайы құқықтар идеясы даулы, себебі ол заң алдындағы теңдік принципімен келіспейді. Арнайы құқықтардың мысалдары ретінде этникалық, діни немесе жыныстық азшылықтарға қатысты белсенді әрекет саясатын, немесе жек көрушілік қылмыстарға қатысты заңнаманы, сондай-ақ неке институтын некеде тұрмағандардан өзгеше салық салу режимімен мемлекеттік деңгейде мойындауды қарастыруға болады. Дегенмен, бұл термин көбінесе ЛГБТ құқықтары және басқа да азаматтық құқық қозғалыстары сияқты жай ғана теңдікке ұмтылған кейбір саясаттарды да қамтиды. Арнайы құқықтар туралы ұғымдар топтық құқықтар және сәйкес саясатпен тығыз байланысты.
Special rights is a term originally used by conservatives and libertarians to refer to laws granting rights to one or more groups that are not extended to other groups. Ideas of special rights are controversial, as they clash with the principle of equality before the law. Potential examples of special rights include affirmative action policies or hate crime legislation with regard to ethnic, religious or sexual minorities or state recognition of marriage as a group with different taxation from those who are not married. However, the term has often been extended to include some policies that are only seeking simple equality, such as LGBT rights, and some other civil rights movements. Concepts of special rights are closely aligned with notions of group rights and identity politics.
Басқа қолданыстар
Соңғы уақытта әлеуметтік консерваторлар бұл терминді гетеросексуалды жұптарға бар болған құқықтарды гейлер мен лесбияндарға таратуға бағытталған шараларды, мысалы, бір жынысты неке жағдайында, немесе жыныстық бағдарды азаматтық құқықтардағы қорғалатын топ ретінде қарастыруға қатысты тар мағынада қолданады. Бұл термин халықаралық деңгейде де қолданылады. Неміс тілінде Sonderrechte (de) термині, сөзбе-сөз мағынасы бірдей, "ерекше құқықтар", "арнайы заңдар" немесе "жеңілдіктер" мағыналарында қолданылады.
(de), with the same literal meaning, is used in senses like 'privileges', 'special legislations' or 'special exemptions'.
Құқықтық дәлел
Бұл терминнің негізгі мәселесі – заңның әртүрлі тараптарға теңсіз қарауы әділ және заңды болып саналуы керек пе дегенге байланысты. Мысалы, АҚШ Конституциясында айыптау заңдарына тыйым салу, заңдардың нақты бір адамды немесе адамдар тобын ерекше қарауына жол бермейді. Тағы бір мысал – Төртінші түзетудегі тең қорғау қағидасы. Екі тарап та қарсы тараптың бұрыннан-ақ ерекшеленгенін және осы себепті заң қажет немесе қажет емес деп дәлелдейді. Кейбір жағдайларда, әсіресе әлеуметтік салдары бар мәселелерде, құқықтың жалпылама анықтамасы көбінесе өңірлік немесе жергілікті заңдармен қақтығысады, олар мәдени нормаларға негізделген белгілі бір қоғамдық стандарттар мен мінез-құлық талаптарын қояды.