Кіріспе
1986 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының содомияға қарсы заңдарды қолдаған ісі (2003 жылы күштен шығарылды)
«Боуэрс против Хардвик», 478 АҚШ 186 (1986) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі. Бұл шешімде 5-4 дауыспен Грузия штатының ересектер арасындағы, өзара келісіммен жасалған ауыз және анальдық секс қылмыстық жазаланатын содомия заңының конституциялық екендігі расталды. Бұл іс гомосексуалды содомияға қатысты болғанымен, заңда гомосексуалды және гетеросексуалды содомия арасында ешқандай айырмашылық жоқ еді. «Лоуренс против Техас» (2003) ісінде бұл шешім күштен шығарылды, бірақ бұл заң 1998 жылы Грузия Жоғарғы Соты тарапынан бұрыннан-ақ жойылған болатын. Бас судья Байрон Уайттың көпшілік пікірінде АҚШ Конституциясы «гомосексуалды содомиямен айналысуға негізгі құқық бермейді» делінген. Осы істі зерттеген ғалымдардың көпшілігі азыншылықтың пікірін қолдады. Кейіннен Льюис Ф. Пауэлл сияқты бірнеше судьялар көпшілікке қосылғанына өкінді, бірақ сол кезде бұл шешімнің маңыздылығы аз деп есептегендерін мәлімдеді. «Боуэрс» ісінен 17 жыл өткен соң Жоғарғы Сот «Лоуренс против Техас» ісінде бұрынғы шешімін толығымен жоққа шығарды және содомияға қарсы заңдардың конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. «Лоуренс» ісінде Жоғарғы Сот шешімін Американың ересектердің жеке жыныстық қатынасына араласпау дәстүріне және әр адамның өзінің қарым-қатынастарын анықтауға деген жеке тәуелсіздігіне негіздеді.
Бас судья Бёргердің келісімі
Бас судья Уоррен Э. Бергердің қысқаша келісетін пікірі гомосексуалистік жыныстық қатынасқа қатысты тарихи жағымсыз көзқарастарды баса көрсетті, сэр Уильям Блэкстоунның содомияны "атауға келмейтін қылмыс" және зорлаудан да "көбірек зұлымдық" деп сипаттағанын цитаталады. Бергер мынадай қорытынды жасады: "Гомосексуалистік содомияны негізгі құқық ретінде қорғау – мыңжылдықтар бойы қалыптасқан моральдық ұстанымдарды елемеумен тең".
Сотталушы Пауэллдің келісімі
Бірлескен пікірде судья Льюис Ф. Пауэлл кіші көпшілік пікірге қосылып, заңды процедуралық әділдікке қарсы шабуылдан қорғады. Ол Джорджия штатының заңдарының АҚШ Конституциясының Сегізінші түзетуімен сәйкес келуіне күмән білдірді, тіпті өзара келісіммен жасалған содомия үшін де жиырма жылға дейін бас бостандығынан айыру мүмкін екенін атап өтті, бұл ауыр дене жарақаттарына немесе бірінші дәрежелі өртеуге берілетін жазамен тең. Хардвик сотталмағандықтан және үкім шығарылмағандықтан, Сегізінші түзету бойынша заңның конституциялықтығы мәселесі осы істе қарастырылмады. Пауэлл осы істе шешуші дауысқа ие болды деп есептелді. Ол бастапқыда заңды жоюға дауыс берген, бірақ консервативті кеңсе қызметкері Майкл В. Мосман оған тыйым салуды қолдауға кеңес бергеннен кейін ойын өзгертті. Пауэллдің заңды қолдау шешімі оның ешқашан гомосексуалдарды танымағанына байланысты деген болжам бар, тіпті оның кеңсе қызметкерлерінің бірі гей болғанымен. Сол кеңсе қызметкері Пауэллдің оның жігітімен кездесіп, іс бойынша шешім қабылдаған кезде гомосексуалистік қатынастың механизмдері туралы сұрағанын айтты. Ол Пауэллдің кеңсе қызметкерінің бірі гей екенін ашып көрсетуден қашынбақ үшін, мұндай ақпарат оның заңгерлік мансабына нұқсан келтіруі мүмкін болған кезде осы пікірді айтқанын сезінді. Кейін журналистер Пауэллдің басқа судьяларға қарағанда гейлерді кеңсе қызметкерлері ретінде көп жұмысқа алғанын анықтады.
Сот төрешісі Блэкмунның келіспеушілігі
Гарри Блэкмун судьясының өткір айтылған қарсы пікірінде көпшілік пікір "дене байланысына шамадан тыс назар аударуда" деп айтылды. Блэкмун былай деп жазды: "Тек ең қасақана соқырлық ғана жыныстық жақындықтың "адам өмірінің нәзік, маңызды қарым-қатынасы, отбасы өміріне, қоғамдық әл-ауқатқа және адам тұлғасының қалыптасуына" екенін жасыра алады, деп Бургер Париж ересектер театры I v. Slaton ісінде айтқан болатын, онда әдепсіз фильмдер конституциялық түрде қорғалмайды делінген. Қарсы пікір көпшілік пікірін Minersville School District v. Gobitis ісімен салыстырды, ол Сот үш жылдан кейін қайта қарады. Пікірінің соңында Блэкмун әдеттегі "Құрметпен келіспеймін" деген орнына тек "Мен келіспеймін" деп жазды. Блэкмун 1995 жылы Харольд Кохпен сұхбаттасқанда, Боуэрс Хардвикке қарсы оның қарсы пікірін негізінен Блэкмунның ашық гей кеңсе қызметкері Памела С. Карлан жазғанын айтты. Блэкмун қарсы пікір туралы былай деді: "Карлан өте тиімді мәтіндер жазды, мен оған және оның осы пікірді жариялау қабілетіне көп қарызмын. Ол осы мәселеге өте бейілді болды және мен оның көзқарасы дұрыс деп санаймын. Менің ойымша, бұл пікір дұрыс".
Стивенс судьяның келіспеушілігі
Сот судьясы Джон Пол Стивенс гомосексуалдарға қарсы заңның таңдамалы қолданылуына баса назар аударған жеке қарсылық білдірді. Грузия штатының заңы некеде тұрған гетеросексуалдарға қолданылмайтын еді, себебі некедегі келісіммен жасалған жыныстық қатынас Griswold v. Connecticut ісі бойынша қорғалған, ал Griswold шешімі некеде тұрмаған адамдарға да таратылған болатын. Гетеросексуалдар содомия үшін қудаланбағандықтан, Грузия штаты гомосексуалдарға қатысты таңдамалы қолдану конституциялық екенін дәлелдеуге міндетті болған.
Кейінгі қорытындылар
Дэниел Ричманның, бұрынғы сот төрешісі Тургуд Маршалдың заң кеңесшісінің айтуынша, Маршалдың азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшісі Байард Растинмен достығы және Растиннің өзінің гомосексуализмі туралы ашық айтуы, Маршалдың екі қарсы пікірге қосылу шешімінде маңызды рөл атқарды. Ричман сондай-ақ Маршалдың бұл істі "ешқандай күмәнді тудырмайтын" деп ойлағанын еске алды және Маршалға бұл іс бойынша жазған ескертпесіне Ричманға: "Бұл [іс] Стэнлидің бақылауында" деді. Уоррен Бергердің гомосексуализмге қатысты көзқарастары зерттеп қарастырылып жатыр. Ол Байрон Уайтты көпшілік пікірде ашық түрде гомофобиялық тілді қосуға көндіруге тырысты, бірақ Уайт одан бас тартты. Бергер Пауэллді өз ойын өзгертуге шақырып, гомосексуалдарды Жезқазғыш Джекпен салыстыратын хат жіберді.
Майкл Хардвик
Хардвик 1991 жылы ЖИТС-тен туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Оның адвокаты Кэтлин Уайлд айтуынша, ол сот ісінің нәтижесіне өте ренжіген күйде қайтыс болды.
Сот үкімдері
Боуэрс ісі бойынша шешім соттың жеке өмірге қатысты құқықтық жүйесі, әсіресе Роу Вейдке қарсы сотта мойындалған аборт құқығына қатысты ауыр сынға ұшыраған кезде қабылданды. Боуэрс соттың жеке өмірге қатысты жалпы конституциялық құқықты мойындауға немесе осындай құқықты одан бұрынғыдан да кеңейтуге құлшынбайтынын көрсетті. Боуэрс ісінде Грузия штатының заңымен оралдық және анальдық секс, бір жынысты немесе әртүрлі жынысты адамдар арасында болса да, қылмыс деп танылды, бірақ Уайттың шешімі гомосексуалдық секске ғана қатысты. "Соттың алдындағы жалғыз дұрыс талап – Хардвиктің Грузия штатының келісіммен жасалған гомосексуалдық содомияға қатысты заңына наразылығы. Біз Грузия штатының заңына сәйкес содомияның басқа да түрлеріне қатысты конституциялық тұрғыдан пікір білдірмейміз". Шешімнен кейін ондаған жылдар бойы жеке, келісімді қатынастарға қарсы штаттық содомия заңдары көбінесе қолданылмады, бірақ көптеген соттар мен штат үкіметтері оны гомосексуалдардың өміріне қатысты түрлі тыйымдар мен шектеулерді ақтау үшін пайдаланды. Боуэрс гейлер мен лесбияндарға ерекше құқықтық мәртебе беруден бас тарту үшін қолданылды, соның салдарынан тексеру стандарты рационалды негізге дейін төмендетілді. Боуэрс кейінірек күшін жойғанмен, оған негізделген шешімдер, мысалы, High Tech Gays v. Defense Industrial Security Clearance Office кейде гомосексуалдық құқықтар ісінде прецедент ретінде сілтеме жасалады.
Сотталушы Пауэллдің кейінгі пікірлері
1990 жылы, соттан зейнетке шыққаннан кейін үш жыл өткен соң, Пауэлл Нью-Йорк университетінің құқық студенттеріне Боуэрс ісіндегі өз пікірін қателік деп санағанын айтты. "Менің ойымша, ол Роу ісімен тұтас алғанда үйлесімсіз болды. Бірнеше айдан кейін шешімдерді қайта оқығанда, мен қарсы пікірдің аргументтері дұрыс деп ойладым." Пауэлл бұл істі аса маңызды деп санамады және 1990 жылы ол үкім шыққаннан бері осы іс туралы отыз минутқа да ойланбағанын мәлімдеді.
Мемлекеттік содомия заңдарын жою
Боуэрс ісі бойынша шешім қабылданғаннан кейінгі жылдары бірнеше штаттың заң шығарушы органдары содомия заңдарын күштен шығарды. Бұған қоса, бірқатар штаттық соттар өз штаттарының конституцияларындағы жеке өмірге қатысты немесе басқа да ережелерге сәйкес содомия заңдарын жарамсыз деп мойндады. 1998 жылы Боуэрс ісінде қолдау көрсетілген содомия заңы Пауэлл мен Штат арасындағы істе Грузия Жоғарғы соты тарапынан жойылды.
БАҚ-тағы бейнелеу
Билл Мойерс бұл шешімді 1987 жылғы Конституцияның екі жүз жылдық мерейтойына арналған "Конституцияны іздеу" деректі мини-сериясының "Мистер судья Блэкмун" эпизодында Блэкмунмен сұхбатында және "Халық үшін" атты тағы бір эпизодта Хардвикпен жекелеп талқылады. 2009 жылы Майкл Хардвиктің өмірі мен сот процесіне негізделген "Содомия ережелері: Бауэрс Хардвикке қарсы сот" пьесасын Билл Крауч Нью-Йорк қаласында жазып, сахналады. 2019 жылы Майкл Хардвиктің өміріне негізделген "Содомия ережелері!" (The Bowers v. Hardwick Trial) пьесасының жаңартылған нұсқасы, жеке деректі қойылымы Билл Краучпен Нью-Йоркте 2019 жылдың 7 қазанында "Emerging Artists" ұсынған "The New Work Series" аясында жазылып, орындалды.
Танымал мәдениетте
Девен Грин сомдаған сатирикалық кейіпкер Бетти Бауэрстің тегі осы істен алынған. "Пеликанның қысқасы" фильмінде Тюлен университетінің бір сыныбында оқытушы мен студенттер осы істі талқылайды, ал Джулия Робертс сомдаған Дарби Шоу кейіпкері соттың шешімі бұрыс болды дейді.