Кіріспе

1996 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының жыныстық бағдарлама және штаттық заңдар туралы ісі. Ромер Эванс, 517 АҚШ 620 (1996) – жыныстық бағдарлама мен штаттық заңдарды қарастырған АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды ісі. Бұл, Боуэрс және Хардвик (1986) ісінен кейін гомосексуалдар құқықтарын қарастырған Жоғарғы Соттың алғашқы ісі болды, онда Сот содомияны қылмыстық қылық деп санайтын заңдар конституциялық деп шешкен еді. Сот 6–3 дауыспен Колорадо штатының гомосексуализм немесе бисексуализмге негізделген қорғау құқығын бермейтін конституциялық түзетуі Тең қорғау туралы ереженің талаптарын қанағаттандырмайды деп шешті. Штаттың конституциясына енгізілген түзету рационалды негізді тексеруден өтпеді. Ромердегі шешім Лоуренс пен Техас ісіне (2003) жол ашты, онда Сот Боуэрстегі шешімін жоққа шығарды. Қоғамдық пікірді зерттеулерге сәйкес, Колорадо тұрғындары жыныстық бағдарламаға негізделген кемсітушілікке қарсы болды, бірақ сонымен бірге жыныстық бағдарламаға негізделген артықшылықтарға да қарсы болды, және соңғы мәселе 2-ші түзетуді қабылдауға себеп болды. Колорадоның губернаторы Рой Ромер бұл шараға қарсы болды, бірақ сонымен қатар өз штатына қарсы бойкоттарға да қарсы болды. Сонымен қатар, басқа жеке тұлғалар мен Колорадоның үш муниципалитеті түзетуді тоқтатуға талап арыз берді. Бұрынғы Колорадо Жоғарғы Сотының судьясы Жан Дубофски бас адвокат болды. Штаттық сот түзетуге қарсы мәңгілік тыйым салды, ал апелляциядан кейін Колорадо Жоғарғы Соты түзетудің федералды Конституцияның Тең қорғау туралы ережесіне сәйкес "қатаң тексеруге" жататынын шешті. Штаттық сот шешімі бойынша түзету қатаң тексеруден өтпейді, және Колорадо Жоғарғы Соты осымен келісті. Екі жағдайда да Колорадо Жоғарғы Соты 2–1 дауыспен шешім қабылдады. Колорадо Жоғарғы Сотының қарсы дауыс берген судьясы бұл іске күдіктілер класы да, негізгі құқық та қатысты емес деп, қатаң тексерудің орнына рационалды негізді тест қолдану қажет еді деп мәлімдеді. 1996 жылдың 20 мамырында сот Колорадоның 2-ші түзетуі конституцияға қайшы екенін 6–3 дауыспен шешті, бірақ Колорадо соттарынан өзгеше негіздермен. Әділет министрі Энтони Кеннеди көпшілік пікірін жазды, оған Джон Пол Стивенс, Сандра Дей О'Коннор, Дэвид Саутер, Рут Бадер Гинзбург және Стивен Брейер қосылды. Соттың көпшілігі Колорадоның гомосексуалдарға қарсы жеккөрушілікке негізделген конституциялық түзетуінің кез келген заңды үкіметтік мақсатқа ұтымды қатысы жоқ деп тапты. Бұл мәселені шешілмеген қалдыра отырып, Кеннеди түзету гомосексуалдарға "шексіз" қорғау шараларын іздеуге тыйым салған ерекше кемшілік жүктеді деп қорытындылады. Оның кеңдігі оған ұсынылған себептермен үзіліске ұшырағандықтан, түзетуді әсер еткен топқа деген жеккөрушіліктен басқа ештеңемен түсіндіруге болмайды; оған заңды мемлекеттік мүдделермен рационалды қарым-қатынас жоқ. Сондай-ақ: [2-ші түзету] тым тар және тым кең. Ол адамдарды бір ғана белгісімен анықтап, содан кейін оларды барлық жағынан қорғамайды. Осыған байланысты адамдардың бір тобын заңнан арнайы қорғауды іздеу құқығынан айыру біздің құқықта бұрын-соңды болмаған жағдай. Ромердегі көпшілік пікірде Соттың Боуэрс және Хардвик ісі бойынша бұрынғы шешімі туралы ештеңе айтылмады және жоққа шығарылмады.

Скалия 2-ші түзету ешкімді "әкімшілік және жеке жағдайларда еріксіз кемсітушілікке тыйым салатын жалпы заңдар мен саясаттармен қамтамасыз етілген қорғаныстан" айырмайды деп мәлімдеді, бұл Колорадо Жоғарғы Соты растады және судья Кеннедидің пікірімен таласпады. Скалияның қарсылығында 2-ші түзету тек гомосексуалдар "заң бойынша басқаларға қарағанда артықшылықты оңай ала алмайды" делінген. Оның қарсылықтарында мыналар да бар: Соттың Боуэрс және Хардвик ісі бойынша бұрын қабылдаған шешімі бойынша, көп әйел алуға тыйым салатын заңдар көп әйел алушылардың "көзін аудармайтын" мақсат емес еді, ал Скалия: "Сот көп әйел алудың әлеуметтік зияны "үкіметтің заңды уайымы" болып табылады деп шешті ме, ал гомосексуализмнің әлеуметтік зияны емес пе?" - деп сұрады. Скалияның айтуынша, сот сот белсенділігімен айналысты; Конституцияда бұл тақырыпқа қатысты ештеңе айтылмағандықтан, ол демократиялық процестер арқылы шешілуі керек. Қарсы пікірде: "соттың (саяси тармақтарға қарағанда) мәдениет соғысында жақтасуы [қажет емес]. Бірақ сот бүгін оны жаңа және экстравагантты конституциялық ілім ойлап тауып, дәстүрлі күштердің жеңісін алып тастау арқылы ғана емес, тіпті дәстүрлі көзқарастарға ...

Ғылыми түсініктемелер

Соттың Ромердегі пікірі белгіленген тең қорғаныс қағидасын тығыз ұстанбады (2-ші түзету «дәстүрлі зерттеуге қарсы келді» деп жазды судья Кеннеди), және бұл пікір ғалымдар мен заңгерлер арасында көп пікірталас тудырды. Көп назар аударған мақалалардың бірі Йель университетінің заң профессоры Ахил Амардың мақаласы болды. Конституция дискриминацияға қарсы «арнайы» құқықтардың, бір рет берілгеннен кейін, қандай да бір сиқырлы және демократияға қарсы бір жақты механизм арқылы қайта келмейтінін талап етпейді. Егер Денвер, Аспен және Боулдер осы қағидаларды жойса, онда Колорадо заң шығарушы органы оларды заңмен жоюға құқылы; сондай-ақ Колорадо халқы оларды штаттық конституциялық түзетулер арқылы (бастама немесе референдум арқылы) жоюға болады. Басқаша ойлау – жөнсіздік. Дегенмен, Амар 2-ші түзету Тең қорғаныс тарапын бұзады деп мәлімдеді (бірақ ол Attainder тарапына негізделген балама аргументті артық көрді). Тең қорғаныс тарапына қатысты Амар былай деп жазды: Джеффрис және оның әріптесі Дэрил Левинсон: «Конституциялық принцип ретінде кері прогрестің жаңаруы – сот белсенділігінің дәуірінде Жоғарғы Соттың адасқандығының белгісі». Заң профессоры Эван Герстманның айтуынша, Ромердегі сот Колорадо соттары заңды деп мойындаған 2-ші түзетудің көптеген мақсаттарын атап көрсетпеді және қарастырмады. Кейіннен, 1997 жылы Ромер ісі бойынша шешім қабылданғаннан кейін, Жоғарғы Сот істі қосымша қарау үшін қайта жіберді. Алтыншы апелляциялық округі түзетуді екінші рет қолдады, оны штаттық деңгейдегі түзетуден ерекшелендірді, себебі ол 2-ші түзетуді жоққа шығаруға бағытталған жергілікті билік актісі болды. 1998 жылдың 13 қазанында Жоғарғы Сот апелляцияны қабылдамады, Алтыншы апелляциялық округінің шешімі мен қалалық түзету күшінде қалды. 2005 жылы Цинциннати сайлаушылары түзетуді жоққа шығарды. Ромердің Боуэрс пен Хардвик ісіндегі сот шешімімен күрт қайшылығы болғандықтан, 2007 жылы, 2-ші түзетуге қатысты референдумнан кейін он бес жыл өткен соң, Колорадо заң шығарушы органы өзінің дискриминацияға қарсы заңын өзгертіп, жұмысқа орналасудағы сексуалдық бағдар мен гендерлік идентификацияға негізделген дискриминацияға тыйым салды. 2008 жылы Колорадо ЛГБТ-ны қорғауды тұрғын үй, қоғамдық орындар мен жарнамаға дейін кеңейтті. Болашақ Бас судья Джон Робертс шағымданушылар үшін ауызша дәлелдемелерді дайындауға про боно уақыт бөлді. Тағайындалу процесінде сөйлеген сөзінде іс жетекшісі Уолтер А. Смит оның істеген жұмысын мақтап: «Ол: "Бұл істі істейік" деді. Бұл оның ашық ойлылығын, әділдігін көрсетеді. Ол керемет жұмыс істеді».