Сент-Мари-среди-гуронов: тарих және қайта құрылымы
Sainte-Marie among the Hurons
Сент-Мари-среди-гуронов: тарихы, қайта құрылымы, Канаданың ұлттық тарихи орны. 17 ғасылғы француз миссиясы, Вендат жерінде орналасқан. Туризм үшін ашық!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хюрондардың арасындағы Сент-Мари – 1639 жылдан 1649 жылға дейін қазіргі Онтарио штатының Мидленд қаласының жанындағы Вендаттардың жері, Хюрония немесе Вендакедегі француз иезуиттерінің қонысы. Бұл қазіргі Онтарио провинциясындағы алғашқы еуропалық елді мекен. Сент-Мариден сегіз миссионер шейіт болды және 1930 жылы католик шіркеуі оларды қасиетті деп жариялады. 1920 жылы «Хюрондардың арасындағы Сент-Мари» Канаданың ұлттық тарихи орны деп белгіленді. Миссияның қайта құрылған бөлігі қазірде тірі музей ретінде жұмыс істейді. Жақын жердегі тарихи орын – Кархагуха, 1615 жылы қазіргі Онтариода өткізілген алғашқы католик миссасын Реколле миссионері Жозеф Ле Карон басқарған жерді көрсетеді. Тағы бір тарихи қызығушылық тудыратын орын – қазіргі Виктория гавані, Онтариода орналасқан Сент-Луис миссиясының ұлттық тарихи орны. Сент-Луисте иезуит миссионерлері Жан де Бребеуф және Габриэль Лалемент 1649 жылдың 16 наурызында ирокездер Вендат ауылына шабуыл жасаған кезде тұтқынға алынды.
Sainte Marie among the Hurons was a French Jesuit settlement in Huronia or Wendake, the land of the Wendat, near modern Midland, Ontario, from 1639 to 1649. It was the first European settlement in what is now the province of Ontario. Eight missionaries from Sainte Marie were martyred, and were canonized by the Catholic Church in 1930. Sainte Marie Among the Hurons was designated a National Historic Site of Canada in 1920. A reconstruction of the mission now operates as a living museum. A nearby historic site, Carhagouha, marks the spot where an earlier Récollet missionary to Wendake, Father Joseph Le Caron, presided in 1615 over the first Catholic mass conducted in present day Ontario. Another related site of historical interest is Saint Louis Mission National Historic Site, located in present day Victoria Harbour, Ontario. It was at Saint Louis that Jesuit missionaries Jean de Brébeuf and Gabriel Lalement were captured when the Wendat village was attacked by the Iroquois on March 16, 1649.
Тарих
Хюрондықтар арасындағы Сент-Мари 1639 жылы француз иезуиттері, әкелер Жером Лалеман және Жан де Бребеуф Вендат жерінде құрды. Бұл бекітілген миссионерлік қоныс қазіргі Онтарио штатының Мидленд қаласының шетіндегі Хурон халқының арасында жұмыс істеген иезуит миссионерлері үшін орталық және операциялар базасы ретінде қызмет етті. Сондай-ақ, ол Хурон халқына еуропалық қоғамның қалай жұмыс істейтінінің мысалын көрсетті. Миссия Хурон елді мекені Куэюэнаскаранасқа жақын жерде, оны басқарған Ауоиндаон құрылды. Бастапқыда миссияны 18 адам құрады. 1639 жылдың қараша айында келген дін қызметкерлері "кипарис" (дегенмен, шығыс ақ кедр ағашы болуы мүмкін) бағаналары мен қайың қабығынан төбе жасап, уақытша баспана салды және ішкі қабырғаларын саздан тұрғызды. Ағаш шебер Чарльз Бойвиннің келгеннен кейін, құрылыс жұмыстары жалғасып, шіркеу, иезуиттердің тұрғын үйі, асхана, темірші және басқа да ғимараттар салынды. Сент-Мари Хурониядағы иезуиттердің бас штабы болды, одан иезуиттер ирокез тілінде сөйлейтін Хурон және Петун, сондай-ақ алгонкин тілінде сөйлейтін Ниписсинг, Оттава және Оджибва халықтары арасында саяхат жасады. Олардың тілдері ерекше болғанымен, бір-бірімен байланысты еді.
Sainte Marie among the Hurons was established in 1639 by French Jesuits, Fathers Jérôme Lalemant and Jean de Brébeuf in the land of the Wendat. The fortified missionary settlement acted as a centre and base of operations for Jesuit missionaries on the outskirts of what is now Midland, Ontario as they worked amongst the Huron. It also provided an example of a functioning European community to the Huron. The mission was built near the Huron settlement of Quieunonascaranas, led by chief Auoindaon. The mission was initially founded by 18 men. Arriving in November 1639, the priests erected a makeshift shelter out of "cypress" (probably eastern white cedar) pillars and a birch bark roof, using clay to build the interior walls. After the arrival of carpenter Charles Boivin, further construction resulted in a chapel, a residence for the Jesuits, a cookhouse, a smithy and other buildings. Sainte Marie became the Jesuit headquarters in Huronia, from which the Jesuits travelled among the Iroquoian speaking Huron and Petun, and the Algonquian speaking Nipissing, Ottawa and Ojibwa peoples, whose languages were distinct but related to each other.
Миссионерлік өмір
Діни сенімі мықты ер адамдардың шағын тобы, сондай-ақ «донне» (құрбандық етілген, сыйланған немесе сыйлық) деп белгілі болды, тамақ, киім және баспана алғандықтары үшін Хюрон тайпасының арасындағы Сент-Мари миссиясында жұмыс істеді. Иезуиттер еңбекшілерді, сондай-ақ «лайықты бауырлар» деп аталған діни қызметкер емес иезуиттерді жалдады. Иезуиттер Хюрон тайпасына христиан дінін уағыздады, көбінесе осы оқиғаны жергілікті әдет-ғұрыптар мен символдарға бейімдеді. Бұған ең танымал мысал – Жан де Бребеф жазған «Хюрон гимні» атты Рождество әні. Осы әннің аудармасы бүгінгі күнге дейін Канада шіркеулерінде танымал. Миссияда әскердің аз, бірақ маңызды рөлі болды. 1644 жылы Сент-Мариде 23 сарбаз қыстады, бірақ көптеген иезуиттер әскери қатысу идеясына қарсы болды. Олар сарбаздар өздерімен бірге «Еуропаның ең жаман жақтарын» әкеледі деп қорқып жүрді. Миссияның құрылуы Вендат тайпасы арасында жікке бөлінуге алып келді, христиан дініне өткендер мен дәстүрлі сенімдерін сақтағандар арасында қақтығыс туды. Иезуиттер, олардың шаруашылық жануарлары мен Вендат тайпасы арасындағы алғашқы байланыс салдарынан туған жұқпалы аурулар, дәстүрлі Вендаттар мен миссионерлер арасындағы алшақтықты одан әрі арттырды. 1634–1640 жылдар аралығындағы шешек эпидемиясы Франция, Англия және Нидерландыда ауру эндемикалық болған қалалардан отбасыларымен колонияларға көшіп келген балалардың санының артуымен келді. Осы кезеңде Вендат пен Ирокездер арасындағы бәсекелестік қайтадан күшейе бастады. Вендаттар ішкі жіктерге байланысты әлсіреп, қақтығыстардан көп шығынға ұшырады.
A small group of religiously devoted men, also known as donnés (offered, given or gifts), worked at Sainte Marie among the Hurons, in return for food, clothing, and shelter. The Jesuits hired engagés, labourers, and non clerical Jesuits known as "lay brothers". The Jesuits preached the Christian Gospel to the Huron, often adapting the story to local customs and symbols. One of the most famous examples of this was the "Huron Carol", a Christmas hymn written by Jean de Brébeuf. A translated version of this song remains popular in Canadian churches to this day. Soldiers had a small but important presence at the mission. Twenty three soldiers wintered at Sainte Marie in 1644, but many of the Jesuits resisted the idea of a military presence. They feared the soldiers would "bring the worst of Europe" with them. The founding of the mission led to division amongst the Wendat, with conflict between those who converted to Christianity and those who maintained traditional beliefs. Infectious disease, an unintended result of first contact between the Jesuits, their farm animals and the Wendat, served to further the gap between the traditional Wendat and the missionaries. Epidemics of smallpox, which raged from 1634–1640, were brought by the increased number of children emigrating to the colonies with families from cities where the disease was endemic in France, England and the Netherlands. Also during this time, the rivalry between the Wendat and Iroquois began to reignite. The Wendat were weakened by their internal divisions and their losses from conflict.
Соғыс және шейіт болу
Ирокездердің агрессиясы күшейгендіктен, 1649 жылы Франциядан тағы алты әскер жіберілді. Әлсіреген Уендат тайпасы күшейген ирокездерге шамасы келмеді, олар голландтармен сауда одағын пайдаланып, қару-жарақ алған еді. Гурон-Ирокез соғысында сегіз миссионер – Әйіргі Жан де Бребеуф (1649), Әйіргі Ноэль Шабанель (1649), Әйіргі Антуан Даниэль (1648), Әйіргі Шарль Гарнье (1649), Әйіргі Рене Гупиль (1642), Әйіргі Исаак Жогой (1646), Әйіргі Жан де Лаланд (1646) және Әйіргі Габриэль Лалеман (1649) қаза тапты. Олардың қазасы Сент-Мари миссиясына жақын болғандықтан, француздар Бребеуф пен Лалеманның денелерін миссияда жерлеу үшін алып қайтты.
With Iroquois aggression on the rise, an additional six soldiers were dispatched from France in 1649. The weakened Wendat nation was little match for the strengthened Iroquois, who had used their trading alliances with the Dutch to gain firearms. Eight of the missionaries—St. Jean de Brébeuf (1649), St. Noël Chabanel (1649), St. Antoine Daniel (1648), St. Charles Garnier (1649), St. René Goupil (1642), St. Isaac Jogues (1646), St. Jean de Lalande (1646), and St. Gabriel Lalemant (1649)—were killed in the Huron Iroquois War. Owing to the proximity of their deaths to Sainte Marie, the French recovered the bodies of Brébeuf and Lalemant to be buried at the mission.
Сен-Маридің өртелуі
1649 жылғы 16 маусымда миссионерлер миссияны ирокездердің келесі шабуылдарында оны дінсіздікке ұшырату немесе толығымен басып алу қаупінен сақтау үшін өртеуге бел буды. Әке Пол Рагуно былай деп жазды: "Біз өзіміз оны өртке жебедік, көз алдымызда тоғыз немесе он жылдық еңбегіміз бір сағаттан да аз уақыт ішінде жанып кетті". Өрттен аман қалғандар Брейбуф пен Лалеманды шейіттер ретінде қасиеттеп жариялауға келісті. Аяқ киім шебері Кристоф Регно екеуінің сүйектерін алып, оларды қасиетті реліквия ретінде сақтауға тырысты. Регно денелерді қазып шығарды, оларды сілтелі ерітіндіге салып, сүйектерін матаға орады. Екеуінің дене қалдықтары бір қабірге қайта жерленді. Миссионерлер Вендаттармен бірге Гахоендоеге барып, қорғанысқа арналған екінші миссия құруға ұмтылды. Ол "Сте. Мари II" деп аталды. Аса қатал қыс пен ирокездердің үнемі шабуылдау қаупі француздарды осы аймақтан кетуге мәжбүр етті, олар Жаңа Францияға қайтып оралды. Олар екі сапардың барысында да Брейбуф пен Лалеманның сүйектерін алып жүрді. Сүйектер "Сте. Мари II"-де қасиетті реликвия ретінде сақталады, оған Кристиан аралындағы Англикан шіркеуінің қарсы бетінде баруға болады.
On June 16, 1649, the missionaries chose to burn the mission rather than risk it being desecrated or permanently overrun by Iroquois in further attacks. Father Paul Ragueneau wrote,"We ourselves set fire to it, and beheld burn before our eyes and in less than one hour, our work of nine or ten years." Before the burning, the survivors had decided that Brébeuf and Lalemant would be canonized as martyrs. Shoemaker Christophe Regnault had to extract the bones of the two men to save as relics. Regnault exhumed the bodies, placed them into a lye solution and wrapped the bones in linens. The men's flesh remains were reburied together in the same grave. The missionaries travelled to Gahoendoe with the Wendat in an effort to construct a second mission designed especially for defence. It was named Ste. Marie II. A severe winter and the constant threat of Iroquois attack eventually forced the French from the area, and they travelled back to New France. They took along the bones of Brébeuf and Lalemant on both trips. The bones have been held as holy relics at Ste. Marie II, which can be visited across from the Anglican church on Christian Island.
Қазіргі заманғы қайта құру
1844 жылға дейін бұл жер тоқтап тұрды, содан кейін иезуит әкесі Пьер Шазель алғашқы қазба жұмыстарын жүргізді. 1855 жылы отец Феликс Мартин осы жұмысты жалғастырды. 1940 жылы Иса қоғамы Сент-Мари орналасқан жерді сатып алды. 1941 жылы Корольдік Онтарио мұражайының Кеннет Кидд, В.Ж. Винтембергтің көмегімен, бұл жердегі алғашқы ғылыми қазбаларды жүргізді. Батыс Онтарио университетінің Уилфрид және Элси Жюри қосымша қазба жұмыстарын жүргізді. 1954 жылы әке Денис Хегарти Бребёф пен Лалеманның қабірлерін тапты. 1964 жылдан бастап Сент-Мари тарихи орын және тірі музей ретінде қайта жаңартылды. Барлық ғимараттар мен олардың ішіндегі заттар көшірмелер. Жаз айларында апта сайын мыңдаған туристер келіп, оны тамашалайды. Бұл орынды Huronia тарихи парктері басқарады, ол Онтарио туризм және мәдениет министрлігінің мекемесі. 1930 жылы папа Пий XI қастерлеген сегіз шейіт миссионерлер жиынтығында Канада шейіттері деп аталады. 1984 жылы папа Иоанн Павел II Канадаға жасаған сапары барысында шейіттер ғибадатханасының жанындағы орынды аралады. 2006 жылдың 22 тамызында өрт салдарынан қайта жаңартылған үш ғимарат – темірші шеберханасы, ағаш өңдеушінің шеберханасы және шіркеу – қатты зақымдалды. Олар кейіннен қайта жаңартылды.
The site lay dormant until 1844, when Jesuit Fr. Pierre Chazelle conducted initial site excavations. Father Félix Martin continued this in 1855. In 1940 the Society of Jesus purchased the property where Sainte Marie had stood. In 1941, Kenneth Kidd of the Royal Ontario Museum undertook the first scientific excavations of the site, aided by W. J. Wintemberg. Wilfrid and Elsie Jury of the University of Western Ontario undertook additional excavations. In 1954 Fr. Dennis Hegarty discovered the graves of Brébeuf and Lalemant. Starting in 1964, Sainte Marie was reconstructed as a historical site and living museum. All of the buildings and their contents are reproductions. A popular tourist attraction, it draws thousands of visitors each week during the summer months. The site is managed by Huronia Historical Parks, an agency of the Ontario Ministry of Tourism and Culture. Canonized by Pope Pius XI in 1930, the eight martyred missionaries are collectively known as the Canadian Martyrs. The site adjacent to the Martyrs' Shrine was visited by Pope John Paul II in 1984 as part of his papal visit to Canada. On August 22, 2006, three of the reconstructed buildings—the blacksmith forge, carpenter's workshop and the chapel—were severely damaged in a fire. They have since been rebuilt.
Қауымдастықтар
Музей Канада мұражайлар қауымдастығымен, Канада мұрасы ақпараттық желісімен және Канаданың виртуалды мұражайымен байланысты.
The museum is affiliated with the Canadian Museums Association, the Canadian Heritage Information Network and the Virtual Museum of Canada.