Кіріспе

Американдық бизнесмен (1805–1878)

Генри Уэллс (12 желтоқсан 1805 – 10 желтоқсан 1878) – American Express Company және Wells Fargo & Company тарихындағы маңызды американдық бизнесмен. Уэллс экспресс-бизнесіне қосылғанға дейін жүк агенті болып жұмыс істеген. Оның компаниялары, American Express және Wells Fargo компанияларының ізашарлары, АҚШ поштасымен бәсекелесіп, поштаны үкіметтік тарифтен арзан бағамен тасымалдады. Жоғары білім беру саласында Уэллс Нью-Йорк штатының Аврора қаласындағы Уэллс колледжін құрды.

Өмір

Генри Уэллс 1805 жылы Вермонт штатының Тетфорд қаласында Доротея "Дороти" (Рэндалл) мен Шипли Уэллстің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі Шипли Уэллс – қазіргі Нью-Йорк штатының Сенека-Фолс қаласындағы бірінші пресвитериан шіркеуінің дін қызметкері болған, сондай-ақ ол Жаңа Англиядан батысқа қарай көшіп келген янкилердің отбасымен орталық Нью-Йорк штатына қоныс аударды. Генри Америкадағы әулетінің жетінші буынының өкілі еді. Оның алғашқы атасы – 1635 жылы Массачусетске келген ағылшын иммигранты Томас Уэллс (1590–1659), Коннектикут тарихында губернатор, вице-губернатор, қазынашы және хатшы лауазымдарын бірдей атқарган жалғыз адам. Ол осы қызметінде 14 қаңтар 1638 жылы (ескі стиль бойынша), 24 қаңтар 1639 жылы (жаңа стиль бойынша) колонияның ресми тізіміне Негізгі Ережелерді көшірді. Генри бала кезінде фермада жұмыс істеп, Файетте мектепке барып оқыды. 1822 жылы ол Нью-Йорк штатының Пальмира қаласында Джессуп пен Палмердің былғары өңдеуші және аяқ киім жасау шеберлерінің шәкірті болды. Ересек болғаннан кейін оны Генри "Сүмендеуші" Уэллс деп атады және ол өте әйгілі тұлға ретінде танылды.

Мансап

1836 жылы Уэллс Эри каналында жүк агенті болып жұмыс істеді және көп ұзамай өз кәсібін ашты. Кейін Олбанидегі Харден экспресінде жұмыс істеді. 1841 жылы Джордж Э. Померой, Генри Уэллс және Кроуфорд Ливингстон "Померой және компания" фирмасын құрды. Экпресс-пошта саласында олар АҚШ пошта қызметімен бәсекелесіп, поштаны үкіметтік тарифтен арзан бағамен тасыды. Англиядағы пенни-поштаның мысалымен ынталандырылған халықтың қолдауы экспресс-компаниялардың жағында болды, және үкімет 1845 жылы, содан кейін 1851 жылы тарифтерін төмендетуге мәжбүр болды. 1844 жылы "Померой және компания" фирмасының орнына Кроуфорд Ливингстон, Генри Уэллс, Уильям Фарго және Таддеус Померой құрамындағы "Ливингстон, Уэллс және компания" фирмасы келді. Бастапқыда қызмет Детройтқа дейін ұсынылды, бірақ тез арада Чикаго, Сент-Луис және Цинциннатиге дейін кеңейді.

American Express және Wells Fargo

1850 жылдың басында Уэллс Джон Баттерфилдпен бірлесіп, Бэттерфилд пен Уассон компаниясының мұрагері ретінде «Уэллс, Баттерфилд және Компанияны» құрды. Сол жылы «American Express» компаниясы «Wells & Company», «Livingston, Fargo & Company» және «Wells, Butterfield & Company» компанияларының бірігуі нәтижесінде құрылды. Уэллс 1850 жылдан 1868 жылға дейін «American Express» компаниясының президенті болды. Ол сол жерде «Глен Парк» деп аталатын салтанатты резиденция салды. Оны танымал сәулетші А. Дж. Дэвис жобалап, тағы бір белгілі сәулетші Эндрю Джексон Даунинг жерін безендірді. Бұл мүлік кейіннен Уэллс құрған «Уэллс колледжінің» бөлігіне айналды. 1853 жылдың қыркүйегінде «Wells Fargo & Company» компаниясы Англия, Франция және Германиядағы экспресс- және банк-хабарласу өкілі болған «Livingston, Wells & Company» компаниясын сатып алды. 1854 жылдың көктеміне қарай «Wells Fargo» компаниясы директорларының бір бөлігі сатып алудың Уэллс, Джонстон Ливингстон, Уильям Н. Баббит және С. Де Витт Бладгудтың белгісіз ақпараттарды дұрыс көрсетпеуі арқасында жасалғанына көз жеткізді. Уэллс және оның серіктестері «Wells Fargo» компаниясына туындаған залалды толық өтеді, ал «Livingston, Wells & Company» компаниясы 1856 жылдың қазанында Париж кеңсесі жабылғаннан кейін қызметін тоқтатты. Уэллс 1855 жылы «Жаңа Гранада каналы және бу кемелері компаниясының» президенті болды. Аврорада ол «Аврораның бірінші ұлттық банкінің» президенті болды, ал 1867 жылы «Кайуга көлі темір жолының» алғашқы президенті атанды.

Қосымша көздер

Нортон, Фредерик Кальвин Коннектикут штаттарының губернаторлары: әлемге тарихтағы алғашқы жазбаша конституцияны сыйлаған мемлекеттің басшыларының өмірбаяндары, Баспагер Connecticut Magazine Co., 1905.