Кіріспе

Батыс неке рәсімдеріне қатысушылар

Күйеу жігітінің серігі немесе тойға көмектесуші – неке рәсімінде күйеу жігітіне көмектесетін ер адамдардың бірі. Әдетте күйеу жігіт жақын достарын және туыстарын күйеу жігітінің серіктері ретінде таңдайды, және бұл таңдау үлкен құрмет саналады. Күйеу жігіті күйеу жігітінің серіктерінен біреуін ең жақын дос ретінде таңдайды. Көп қонақ шақырылған тойда күйеу жігіті басқа еркек достары мен туыстарын тойға толыққанды қатыспастан, қонақтарды орындарына жеткізушілер ретінде шақыруы мүмкін; олардың жалғыз міндеті – рәсім басталар алдында қонақтарды орындарына бағыттау. Өте ірі тойларда қонақтарды жалдауға да болады. Әскери шенеуніктердің тойында күйеу жігітінің серіктерінің орнына қылышпен қаруланған сақшылар болады. Олар әдетте күйеу жігітімен бірге қызмет өткен жақын достарынан таңдалады. Олардың міндеттеріне үйленген жұбайлар мен қонақтардың өтуі үшін дәстүрлі қылыш аркасын жасау кіреді. Оксфорд ағылшын сөздігінде «күйеу жігітінің серігі» деген сөздің алғаш рет тіркелген пайдалануы 1698 жылға дейін жетеді, ал «келін» және «күйеу» сөздері ежелгі ағылшын тіліне қарайды.

Міндеттер

Күйеу жігіттердің ең көзге түсетін міндеті – қонақтарға тойға дейін өз орындарын табуға көмектесу және той кезінде күйеу жігіттің қасында тұру. Сонымен қатар, күйеу жігіт басқа да түрлі көмектер сұрай алады, мысалы, жалқы жігіттер кешін (stag do немесе buck's night деп те аталады) ұйымдастыру; қонақтардың тойды жақсы өткізуіне көмектесу, жалғыз қалғандармен әңгімелесу, серігі жоқ қонақтармен немесе қалыңдықтармен билеу (егер тойда би болса); немесе сыйлықтар, жүк немесе күтпеген қиындықтармен практикалық көмек көрсету. Күйеу жігіттер жергілікті немесе аймақтық дәстүрлерге де қатысуы мүмкін, мысалы, жаңа үйленгендердің машинасына әшекейлеу жасау. Бұрын күйеу жігіттердің маңызды міндеттері болған. Бұл ерлер «қалыңдық серкерлері» деп аталған, және олардың рөлі неке салғанда күшпен әйел алып қашу дәуірінен қалған еді. Сол кезде ер адам достарын шақырып, қалыңдықты «көтеруге» немесе ұрлауға көмектесетін, немесе қалыңдықты ұрлауға тырысатындардан қорғауға мұқтаж болған.

Әр түрлі елдерде және мәдениеттерде

Күйеу жігіті – әлемдік дәстүр емес. Күйеу жігітінің болуы қалыпты жерлерде де, оның міндеттері әртүрлі елдерде өзгеше болуы мүмкін. Ағылшын тіліндегі елдерде күйеу жігітінің қысқа сөз сөйлеуі дәстүрлі. Замбияда күйеу жігіті тойда да, тойға дейінгі шараларда да шеруді ұйымдастыруға жауапты. Бұл үйлену тойына дейінгі би репетицияларын қамтиды, онда күйеу жігітінің міндетті түрде қатысуы күтіледі және әдетте той күні ерекше әрі көңіл көтеріп, әсерлі би орындауы күтіледі. Угандада күйеу жігіті жаңа үйленген жұбайларға некенің жолын көрсетуі керек. Яғни, күйеу жігітінің өзі үйленгені жөн, мүмкіндігінше бір әйелге үйленгені абзал, және дұрыс, сынақтан өткен кеңес бере алатын деңгейде болуы керек. Күйеу жігіті жаңа жұбайларға сенімді серік болуы керек және олармен бөлісетін мәліметтерді құпия сақтауы тиіс. Бутанда күйеу жігіті тойда күйеу мен қалыңдыққа құрметті қамқоршы ретінде ұсынылады. Содан кейін ол қонақтарды көңілдік шаралармен қызықтырады, кейде бірнеше сағат бойы. Грециядағы православиелік үйлену тойында күйеу жігіті көбінесе кумбарос, яғни діни демеуші болып табылады. Кумбарос (немесе әйел болса, кумбара) – бұл жұбайлардың басына тәж кигізетін және алтардың айналасын үш рет айналуына қатысатын құрметті тұлға. Кейде бұл адам тойдың көп бөлігін де қаржыландырады. Украинада күйеу жігіті той кезінде қалыңдықты күзетуге жауапты. Дәстүрлі тойда күйеу жігіті немесе күйеу жігіті кеткен кезде қалыңдық "ұрланады" немесе оның аяқ киімі ұрланады. Содан кейін күйеу жігіті немесе күйеу жігіті қалыңдықты қайтарып алу үшін сыйлық төлеуге тиіс еді, әдетте ақша төлеу арқылы (ол ақша қалыңдыққа беріледі) немесе ұятты әрекет жасау арқылы. Бүгінгі күні бұл дәстүр ақша сомасы туралы туындайтын дау-жанжалдардың көбеюіне байланысты сирек кездеседі.

Бойжеткендер тойы

Бұрын, жалғызбастылар кеші әдетте үйлену тойына бір апта қалған күндердің бірінде өткізілетін. Бұл – достармен қоштасу кешкі асы, оны әрқашан күйеу жігіт ұйымдастырып, төлейтін. Бұл кеш күйеу жігіттің үйленгенге дейін достарына соңғы рет той беру мүмкіндігі ретінде қарастырылатын. Үйленгеннен кейін ол үйінде ұйымдастыратын кештерге әйелі үй иесі ретінде қатысатын. Соңғы жылдары бұл әдет өзгерді. Көптеген елдерде күйеу жігіт жалғызбастылар кешінің барлық шығындарын өзі көтеруі дәстүрлі. Бұл дәстүр күйеу жігіттің үйлену алдында достарымен соңғы тойын өткізудегі рөлін көрсетеді. Әлемнің әртүрлі аймақтарында бұл шараны «жалғызбастылар кеші», «stag do» немесе «bucks' night» деп атайды. Көптеген жерлерде бұл кешті енді көбінесе күйеу жігіттің жақын досы (шаңырағы) ұйымдастырады, ал шығындарды барлық қатысушылар немесе күйеу жігіттен басқа барлық қатысушылар бөліседі, ол осы кештің құрметті қонағы болады.