Кіріспе

Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысындағы 19 ғасырдағы ұжымдық бағдарлама. Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысында Біріккен орден (Енохтың Біріккен ордені деп те аталады) – 19 ғасырдағы бірнеше шіркеу ұжымдық бағдарламаларының бірі. 1831 жылдан бастап Орденнің алғашқы нұсқалары, Жаңа Келісім шіркеуінің үлгісі бойынша, "барлығы ортақ" болған христиандық коммунизм немесе коммунизмнің бір түрі – құлшылық ету заңын толық жүзеге асыруға тырысты. Бұл алғашқы нұсқалар бірнеше жылдан кейін тоқтатылды. Мормондықтардың кейінгі нұсқалары, негізінен Юта аймағында, аз амбициялық ынтымақтастық бағдарламаларын іске асырды, олардың көпшілігі өте сәтті болды. Орденнің толық атауы Енох қаласын еске түсіреді, соңғы күндердің қасиеттілері жазбаларында Құдай оны көкке алып кеткендей адал және таза жүректі адамдар бар деп сипатталған. Біріккен орден табыстың теңдігіне қол жеткізу, кедейлікті жою және топтың өзін-өзі қамтамасыз етуін арттыру үшін теңгерімді қауымдастықтар құруға бағытталған. Бұл қозғалыс Америка Құрама Штаттары мен Еуропадағы Екінші Ұлы Ояну кезінде құрылған басқа коммуналдық утопиялық қоғамдармен көп ұқсастықтарға ие болды, олар сенім мен қоғамдық ұйымның қағидалары арқылы адамдардың өмірінің әр түрлі салаларын басқаруға тырысты. Соңғы күндердің қасиеттілерінің Біріккен ордені Брук фермасы мен Онида қауымдастығындағы утопиялық тәжірибелерге қарағанда отбасылық және мүліктік бағытталған болды. Біріккен орденге мүшелік ерікті болды, бірақ 1830 жылдардың бір кезеңінде шіркеу мүшелігінің талабы болды. Қатысушылар барлық мүлкін Біріккен орденге тапсырып (арнап), орден өз кезегінде мүшелерге мүлікті басқаруға мүмкіндік беретін "мұра" (немесе "бақылаушылық") қайтарып беретін; жеке меншік жойылмады, бірақ бұл жүйенің негізгі қағидасы болды. Морлилер отбасының мүшелері бастапқыда Сидни Ригдонның ізбасарлары болды, ол кейін Мормондыққа айналған Қайта орнату қозғалысының пасторы болды. Көптеген коммунистер жаңа шіркеуге қосылды, ал бірнешеуі, соның ішінде Исаак Морли, басшылық лауазымдарда қызмет етті. Леви Хэнкок ертедегі оқиғаны жазды, онда "отбасы мүшесі" оның қалта сағатын ұрлап, оны "отбасының бәрі" деп сатқан. Смит Киртлендте (Огайо штаты) кедейлікте шіркеуге қосылатын мүшелердің санынан уайымдады. Шіркеуге кітаптар мен трактаттарды басып шығару үшін қаржы қажет болды. Сол кезде Смит пен Ригдон екеуі де экономикалық қиындыққа тап болды. Смит әйелі Эммамен бірге біраз уақыт Морли фермасында тұрды. 1831 жылдың 4 ақпанында Смит Эдвард Партриджді шіркеудің бірінші епископы етіп тағайындау туралы аян алғанын айтты. Бес күннен кейін, 1831 жылдың 9 ақпанында Смит бағышталу заңының егжей-тегжейін түсіндіретін екінші аянды сипаттады. Смит соңғы күндердің қасиеттілеріне жерлері мен ақшаларын шіркеуге беруді тапсырған аян алғанын айтты. Партридж Нью-Йорктан келген қасиеттілерге басқа аянға сәйкес жер участақтарын бөліп берді. Смит Колсвилл иммигранттарын Киртлендтен бірнеше шақырым шығысқа қарай, Лемэн Коплидің фермасында орналасқан Томпсонға (Огайо штаты) қоныстандырды. Сенека округының қасиеттілері Морли фермасына тағайындалды. Партридж Томпсонда Біріккен орденді жүзеге асыруға тырысты, бірақ келіспеушіліктер туындады және ол сәтсіз аяқталды. Көп ұзамай Смит Ньюэл Найтқа Миссуриде қоныстанған Копли фермасындағы қасиеттілерді басқаруды тапсырған аянды жариялады. Бастапқыда Біріккен орден "Мен келгенше менің шіркеуімнің игілігі үшін және адамдардың құтқарылуы үшін мәңгілік тәртіп" болуы тиіс еді. Алайда, іс жүзінде Смит өмір сүрген кезеңде орденнің ұзақтығы шектеулі болды.

Бригам Янгтың басшылығымен

1855 жылдан 1858 жылға дейін Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (LDS Church) мүшелері Біріккен тәртіп бойынша өмір сүруді қайта қарастырды. Осы кезеңде Бригам Янг басшылығымен шіркеу мүшелеріне бағыштау шарты дайындау тапсырылды, бірақ бұл шарттар ешқашан қолданылмады, мүмкін Юта соғысынан туған қоғамдық дүрбелеңнің салдарынан. 1874 жылға дейін Янг Біріккен Енох тәртібін құруға кіріспеді, ол 1874 жылдың 9 ақпанында Юта штатының Сент-Джордж қаласында басталды. Жозеф Смит бірнеше жыл бұрын құрған Біріккен тәртіп қауымдастықтары мен Енохтың Біріккен тәртібі арасында бірнеше айырмашылықтар болды. Янг басшылығымен өндірушілер әдетте өз мүлкін Тәртіпке беріп, Тәртіптің барлық мүшелері кооперативтің таза табысын бөлісіп, көбінесе бастапқыда салынған мүлік сомасына пропорционалды үлеске бөлінетін. Кейде Тәртіп мүшелері ортақ мүліктегі еңбегі үшін жалақы алатын. Бұл кооперативтік жоспар кемінде 200 мормон қауымында қолданылды, олардың көп бөлігі Ұлы тұзды көлге жақын мормонның орталық қоныстарынан тыс, ауылдық жерлерде орналасқан. Көптеген қауымдар екі-үш жылдай тұрып, кейін стандартты экономикалық жүйеге оралды. Соңғы Біріккен тәртіп корпорацияларының бірі 1877 жылы Невада штатындағы Банкервилл қауымын құрды. 1880 жылы Банкервилл кооперативі шектеулі су көзінен және жеке адамдардың берілгендігі мен бастамашылығының жетіспеуінен таратылды. Смит құрған Біріккен тәртіп сияқты, Янгтың Біріккен тәртіппен жасаған тәжірибесі де қысқа болды. 1877 жылы Янг қайтыс болған кезде оның Біріккен тәртіптерінің көпшілігі сәтсіз аяқталды. 19 ғасырдың соңына қарай Тәртіптер іс жүзінде жойылды. Тарихшы Эндрю Карл Ларсон осы жобалардың сәтсіздігінің себебі адам табиғатының нашарлығында екенін көрсетті:
Иеленуші қоғамның әдеттері осы мақсатқа ең жоғары берілгендік пен өзімшілдіксіздіксіз бұзылуы қиын болды, ал жекелейшілдік ортақ меншікке және ортақ өмірге жасалған сәтсіз әрекеттен жеңіске шықты. Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің кейбір басшылары мен мүшелері Біріккен тәртіп болашақта қайта құрылатынына сенеді. Көптеген басшылар шіркеудің қазіргі әлеуметтік және гуманитарлық көмек жүйесі Біріккен тәртіптің болашақта жаңаруына дейінгі алғышарт немесе баспалдақ тасы екенін үйретті.

Марксистік коммунизммен байланысы

Бұл Біріккен орден кедейлікті жою және соңғы күнгі қасиеттілер қауымдастықтарында бірлік пен бауырластық сезімін күшейту мақсатымен құрылды. LDS шіркеуінің көзқарасы бойынша, осы ілімді және оны іске асыруға жасалған әртүрлі әрекеттерді АҚШ-тағы 19 ғасырдың утопиялық қозғалысының бір бөлігі деп қарастыруға болмайды, және ол марксистік коммунизм мен капитализмнен мүлдем өзгеше. Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің 20 ғасыр басшылары марксистік коммунизм мен Біріккен ордендегі бағыштау заңы арасында нақты айырмашылық жасауға тырысты, осы практикалардың еркін таңдау, жеке меншік және Құдайға қатысты мәселелерде өзгеше екенін үйретті. Езра Тафт Бенсон және Дж. Рубен Кларк,</blockquote> дегенмен, қауымдық бірлік және теңдік – Сионның соңғы күнгі қасиеттілер ілімінің негізгі принциптері болып табылады, былай делінген: «Иеміз халқын Сион деп атады, себебі олардың жүректері мен ойлары бірегей болды, әділдікпен өмір сүрді және олардың арасында кедейлер болған жоқ».