Кіріспе

Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысында евангелист – діни қызметтің тағайындалған лауазымы. Қозғалыстың кейбір тармақтарында евангелисттерді патриарх деп атайды. Дегенмен, Мәсіх қауымы шіркеуі әйелдерді дін қызметкерлеріне бекітуді бастағаннан кейін бұл термин қолданудан шығарылды. Иса Мәсіх шіркеуі (Бикертондықтар) сияқты басқа конфессиялар, қозғалыстың негізін қалаушы Джозеф Смит құрған бастапқы "патриарх" лауазымынан тәуелсіз евангелист лауазымын сақтайды.

Ертедегі соңғы күндердің қасиеттілері

"Евангелист" терминінің соңғы күндер қасиеттері теологиясында алғашқы қолданылуы негізінен протестанттар мен католиктердегі мағынасына сәйкес келді. 1833 жылы Жозеф Смит өзінің әкесін патриарх лауазымына бекітті. Смит ағаға "жер бетіндегі Құдай патшалығының патриархалық діни билігінің кілттері" берілді, бұл билік Киелі кітаптағы патриархтарға да тән болған, соның ішінде ұрпақтарына бата беру құқығы да осы билікке кіретін. Алайда, Смит аға шіркеудегі жетімдерге және шіркеудің баршасына патриархалық бата беруге шақырылды, және ол бұл міндетін өлім алдында өзінің үлкен ұлы Хайрум Смитке тапсырды. 1844 жылы Хайрум да Жозефпен бірге қаза тапты, нәтижесінде соңғы күндер қасиеттері қозғалысында мұрагерлік дағдарыс туындап, бірнеше бағытқа бөлінді. "Евангелист" терминін патриарх лауазымымен кім алғаш байланыстырғаны белгісіз. Бірақ 1835 жылы жарық көрген шіркеу басылымында В.В. Фелпс былай деп жазды: "[Әкеден немесе евангелисттен бата алуды кім қаламас еді? Киелі кітапта тіркелген ежелгі патриархтардың баталарын шіркеу үшін оқығанда жүрегіңіз қуанышқа тола мас еді?" 1839 жылы Жозеф Смит евангелистті патриарх лауазымымен теңестіріп, "Евангелист – патриарх" деді. Шіркеу ұйымында евангелисттің қажеттілігі Ефестіктерге 4:11 аяты негізінде қайта-қайта нығайтылды, онда былай делінген: "Ол кейбіреулерін елшілер, енді біреулерін пайғамбарлар, енді біреулерін уағыздаушылар, енді біреулерін пасторлар және ұстаздар етіп берді". 1834 жылы өзі "құтқарылу қағидалары" деп атаған жазбасын жазып жатқанда, соңғы күндердің белгілі ерте киелісі Оливер Каудери былай мәлімдеді: "Біз Оның жер бетіндегі шіркеуге Өзін ашқысыз шіркеу болғанына сенбейміз: демек, сол шіркеуде елшілер, пайғамбарлар, евангелистер, пасторлар және ұстаздар болды". Жозеф Смит 1842 жылы Чикаго газетінің редакторына жолдаған хатында шіркеудің негізгі сенімдерін баяндап, Каудеридің сөздерін қайталады. Смит өзінің дінінің "алғашқы шіркеуде болған ұйымға, яғни елшілерге, пайғамбарларға, пасторларға, ұстаздарға, евангелистерге сенеді" деді.

Мәсіхтің қауымы

Мәсіхтің қауымында, бұрын Соңғы күнгі қасиеттілердің Иса Мәсіхтің қайта ұйымдастырылған шіркеуі (RLDS Church) ретінде белгілі болған, евангелист – діни қызметкердің Мелхиседек орденіндегі лауазымы. Евангелист патриархтың басты міндеті шіркеу мүшелеріне арнайы баталар беру болды; бұл баталар RLDS шіркеуіндегі сегіз қасиетті істің бірі саналды. Шіркеудегі жергілікті евангелист патриархтарды шіркеудің бүкіл шіркеуіндегі билікке ие тұлға, яғни Бас Патриарх басқарды. 1984 жылы әйелдер алғаш рет евангелист патриарх лауазымына бекітілген кезде, RLDS шіркеуі евангелист патриархтардың атауын жай ғана "евангелист" деп өзгертті. Сол сияқты, Бас Патриархтың атауы да "Бас Евангелист" деп өзгертілді. Евангелист болу үшін, адам Мелхиседек орденінің жоғары рухты қызметкері де болуы керек. Мәсіхтің қауымындағы евангелисттің басты міндеті – қасиетті "евангелист баталарын" беру болып табылады; осы себепті евангелистерді көбінесе "бата берушілер" деп атайды. Евангелист, идеалды жағдайда, шіркеудегі әкімшілік міндеттерден босатылуы керек, осылайша олар Киелі Рухқа толыққандай жауап бере алады. Қол қою арқылы берілетін баталар кеңес пен нұсқау береді және алушыға рухани нығмет сыйлайды. Евангелист батасын жеке адамдар ғана емес, сонымен қатар жұбайлар, отбасылар, үйлер, топтар және қауымдар да ала алады. Кез келген адам, тіпті шіркеу мүшесі болмағандар да, сегіз жасқа толған болса бата ала алады, бірақ осы батаны әдетте жасөспірімге жетпеген адамға ұсынбайды. Адам өмірінде бірнеше рет евангелист батасын алуы мүмкін. Евангелист баталары жазылуы немесе жазылмауы мүмкін. Егер жазба түрінде сақталса, оның көшірмесі Миссури штатындағы Индипенденс қаласындағы шіркеу мұрағатында сақталады. Барлық евангелистер Евангелистер Орденіне жатады, оны Бас Евангелист басқарады (қазіргі уақытта Джейн М. Гарднер, 2016 жылдан бері).

Иса Мәсіх шіркеуі (Бикертон)

Иса Мәсіх шіркеуінде (Бикертон), евангелисттің міндеттері – Иса Мәсіхтің Інжілін әрбір ұлтқа, руға, тілге және халыққа жариялау. Евангелист – Жеті жүздік Евангелисттер кворумының мүшесі.

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінде (LDS Church) евангелист Мелхиседек рухының қызметі болып саналады. Дегенмен, бұл лауазым үшін "евангелист" термині сирек қолданылады; оның орнына шіркеу Джозеф Смит көбінесе қолданған "патриарх" терминін сақтап келді. ЛДС шіркеуінің әдебиеттерінде "евангелист" терминіне ең анық сілтеме оның "Иман туралы қағидаларында" табылады, ол 1842 жылы Чикаго газетінің редакторына жазған Вентворт хатынан алынған – Смиттің шіркеудің "алғашқы шіркеуде болған ұйыммен бірдей ұйымға" сенетіні туралы мәлімдемесі, соның ішінде "евангелисттерге" де сенетіні айтылған. Смит "Евангелист – ол Патриарх" деп үйреткен.