Кіріспе

Александр Дункан Кэмпбелл Питерсон OBE (13 қыркүйек 1908 – 17 қазан 1988) – британдық мұғалім және мектеп директоры, Халықаралық бакалавриат білім беру жүйесінің дүниеге келуіне зор үлес қоскан тұлға. Ол 1968 жылы Халықаралық бакалавриат ұйымын құруға белсенді түрде қатысты және 1977 жылға дейін ұйымның тұңғыш бас директоры қызметін атқарды. 1983 жылдан 1988 жылы қайтыс болғанға дейін ол ұйымның Құрылтай Кеңесінің құрметті тұңғыш мүшесі болды.

Ерте өмір және мансап

Питерсон, Үндістанның азаматтық қызметінің қызметкері Джон Питерсон мен Флораның ұлы болып, Шотландияның Эдинбург қаласында дүниеге келген. Оның кіші ағасы, сэр Артур Питерсон мемлекеттік қызметкер болды. Ол Рэдли және Балиол колледждерінде Оксфорд университетінде оқыған. Екі жыл басқару саласында тәжірибе жинағаннан кейін 1932 жылы Шрусбери мектебінде мұғалім болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Ақпарат министрлігіне қосылып, Арнайы операциялар басқармасының үгіт-насихат бөлімінде қызмет етті. Ол Оңтүстік-Шығыс Азияда маңызды рөл атқарды және Бирма кампаниясында үлкен жетістікке жеткен Үндістанның алдыңғы қатардағы радио хабарларын тарату бөлімшесін ұйымдастырды. Ол Оңтүстік-Шығыс Азия әскерлерінің психологиялық соғыс жөніндегі директорының орынбасары болды және 1946 жылы OBE орденімен марапатталды. Соғыстан кейін Адамс грамматикалық мектебінің директоры болып тағайындалды. 1952-1954 жылдары Малайядағы төтенше жағдай кезінде Малайядағы Ақпараттық қызметтердің бас директоры болып екі жыл қызмет етті. Кейін ол 1957 жылы Довер колледжінің директоры болды, онда халықаралық сынып ашты. 1958 жылы Оксфорд университетінің білім беру зерттеулері кафедрасының меңгерушісі болып тағайындалды және 1973 жылға дейін осы лауазымда болды. Ол Арм колледжінің мүшесі сэр Артур Кокрейннің қызы Коринна Мей Кокрейнге үйленді.

IBO-мен жұмыс істеу

1962 жылы Петерсонның әскери байланыстары (ол Бирма штабының Лорд Маунтбеттеннің қызметінде болған) және Курт Ханмен танысуы оған Уэльсте жаңадан құрылған Атлантик колледжінің болашақ студенттері үшін академиялық оқу бағдарламасын жоспарлау жұмысын тапсырды. 1966 жылы ол Халықаралық мектептер емтихан синдикатының басшысы болып тағайындалды, ол 1968 жылы Халықаралық бакалавриат ұйымы ретінде қайта ұйымдастырылды. IBO бас директоры лауазымындағы алғашқы бес жыл ішінде Петерсон IBO кеңсесі Швейцарияның Женева қаласында орналасқанына қарамастан Оксфордта тұрып, жұмыс істеуін жалғастырды. Ол Оксфорд университетіндегі жұмысын сақтап, IBO-дағы директорлық лауазымды қосымша жұмыс ретінде атқарды. 1973 жылы ол Оксфордтағы лауазымынан зейнеткерлікке шығып, Хэммерсмит және Батыс Лондондағы жоғары білім колледжінде жартылай штат бойынша оқытушы болып жұмыс істеді, Білім туралы теорияны оқытып, Лондоннан IBO дирекциясын басқарды. Петерсон 1977 жылы зейнеткерлікке шықты, ал 1983 жылы IBO Қоры Кеңесінің құрметті мүшесі аталды. 1987 жылы ол «Шекаралар арқылы мектептер: Халықаралық бакалавриат және Біріккен әлем колледждерінің тарихы» атты кітабын жариялады, ол IB бағдарламаларының және олармен тығыз байланысты Біріккен әлем колледждерінің даму тарихын баяндайды. Петерсон 1988 жылы қайтыс болды. Кардиффтегі IBO штаб-пәтерінің ғимараты, Петерсон үйі, оның құрметіне аталды.

Пікірлер мен ұсыныстар

Питерсон британдық университетке дейінгі білім беруде «тырыс мамандануға» қарсы белсенді науқан жүргізді. 1960 жылғы «Жоғары сыныптағы өнер және ғылым бағыттары» атты баяндамасында ол IB дипломдық бағдарламасына едәуір ұқсас жаңа білім беру жүйесінің қажеттілігін айқын жеткізді. Жаңа жүйе студенттерге жан-жақты білім беруді қамтамасыз ететін болса, сонымен бірге мамандануға да мүмкіндік берер еді. Ол сондай-ақ ауызша емтихандардың және емтихандарда нақты фактілерді жаттап алу емес, талдау дағдыларын бағалаудың артықшылықтарын атап өтті. Питерсон IBO-ның білім беру философиясының қалыптасуына зор үлес қосты, оны өзінің гуманистік және либералдық білім туралы көзқарастарына негіздеді. Ол білім берудің басты мақсаты – сананы жандандыру және еңбекті жаттап алуға емес, сыншыл ойлауға ынталандыру деп есептеді. Оның пікірлері IB дипломдық бағдарламасының құрылымында көрініс тапқан, оған кеңейтілген эссе, CAS бағдарламасы және білім туралы теория сияқты элементтер кіреді: студенттер тәуелсіз зерттеулер жүргізуге, мектептен тыс қоғамдық тұрмысты жетілдіруге бағытталған мағыналы іс-шараларға қатысуға және олар оқыған нәрселердегі білімнің мәнін түсінуге тиіс. IBO бас директоры лауазымын толық емес жұмыс ретінде қабылдағанына қарамастан, Питерсон Халықаралық бакалавриат ісін ілгерілетуде өте табысты болды. Ол IBO бас директоры қызметінен зейнетке шыққаннан кейін де осы іске белсенді түрде атсалысты. Питерсон өте энергиялы және өз ісіне берілген адам ретінде танылды, әсіресе оның әріптесі Роберт Блэкберн оны былай сипаттады:

1989 жылы IBO Қоры Кеңесі Алек Питерсонның құрметіне «Питерсон лекцияларын» құрды. Бұл мерзімді лекцияларды халықаралық білім беру саласындағы көрнекті ғалымдар оқып, осы мәселе бойынша жаңа шешімдер мен идеяларды іздеуге тырысады.