Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Lockheed JetStar (компания белгілемелері L 329 және L 1329, АҚШ әскери қызметінде C 140 деп тағайындалған) – 1960 жылдардың басынан 1970 жылдарға дейін өндірілген бизнес-джет. JetStar – Lockheed компаниясы жасаған бірінші және жалғыз арналған бизнес-джет. Ол көп жыл бойы бұл кластағы ең ірі ұшақтардың бірі болды, он адамға және екі экипаж мүшесіне арналған орындықтармен жабдықталған. Оны басқа шағын ұшақтардан фюзеляждың арт жағына орнатылған төрт қозғалтқышы және қанаттарына бекітілген, "сырғанаушы" пішіндес отын бактерілерімен айыруға болады.
Executive transport jet by Lockheed
The Lockheed JetStar (company designations L 329 and L 1329; designated C 140 in US military service) is a business jet produced from the early 1960s to the 1970s. The JetStar was the first dedicated business jet to enter service, as well as the only such airplane built by Lockheed. It was also one of the largest aircraft in the class for many years, seating ten plus two crew. It is distinguishable from other small jets by its four engines, mounted on the rear of the fuselage, and the "slipper" style fuel tanks fixed to the wings.
Даму
JetStar алғашқыда Lockheed компаниясының жеке жобасы ретінде пайда болды, мақсаты – АҚШ Әуе күштерінің (USAF) қажеттілігін орындау болған, бірақ кейін бюджет қысқартуларға байланысты ол тоқтатылды. Lockheed компаниясы жобаны бизнес нарығы үшін өз күшімен жалғастыруға шешім қабылдады. Бірінші екі прототип екі Bristol Siddeley Orpheus қозғалтқышымен жабдықталды, алғашқысы 1957 жылдың 4 қыркүйегінде ұшты. Екінші прототип те қанатқа орнатылған "қосқыш бактармен" (slipper tanks) жабдықталды, ол бастапқыда қосымша опция ретінде қарастырылған еді. Lockheed Orpheus қозғалтқыштарын АҚШ-та шығару үшін келісімге келуге тырысты, бірақ келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін 1959 жылы екінші прототипке төрт Pratt & Whitney JT12 қозғалтқышы орнатылды. Сыртқы қозғалтқыштар ішкі қозғалтқыштардың қасына орнатылды, бұл конфигурация кейін Vickers VC10 және Ilyushin Il-62 лайнерлерінде қолданылды. Қосқыш бактар алынып, бірінші прототипке орнатылды. JT12 қозғалтқышының сынақтары сәтті аяқталды және ол 1960 жылдың ортасында ұшқан өндіріс үлгілері үшін таңдалды. Бұл үлгілер 1961 жылы коммерциялық пайдалануға енгізілді. АҚШ-тағы шу деңгейіне қатысты регламенттер мен отынның жоғары шығыны 731 JetStar әзірлеуіне әкелді – бұл жаңа Garrett TFE731 турбовентиляторлық қозғалтқыштары мен бірқатар ұсақ өзгерістерді қамтитын модернизация бағдарламасы болды. Сыртқы отын бактерінің конструкциясы жаңадан жасалды, олардың үстіңгі беттері қанаттың үстімен тегіс деңгейде орналасқан, ал бұрын қанаттың ортасында болған. Кабина аймағында мұрын бөлігі мен терезелердің орналасуы көбірек "заманауи" көрініс алды. 731 JetStar модернизация бағдарламасы өте табысты болды, Lockheed 1976 жылдан 1979 жылға дейін 40 жаңа JetStar ұшағын, JetStar II деп атап, шығарды. JetStar II – турбовентиляторлық қозғалтқыштармен және жаңартылған сыртқы отын бактерімен жабдықталған заводтан жаңа шыққан ұшақтар еді. 731 JetStar және JetStar II ұшақтары бастапқы JetStar ұшақтарымен салыстырғанда ұшу қашықтығын ұлғайтты, шу деңгейін төмендетті және ұшу-қону жолағындағы көрсеткіштерін жақсартты. JetStar ұшақтарының жалпы саны 1978 жылы соңғы жеткізіліммен 204 ұшаққа жетті. Бастапқы JetStar ұшақтарының көпшілігі пайдаланудан шығарылды, бірақ көптеген 731 JetStar және JetStar II ұшақтары әлі де түрлі мақсаттарда, негізінен корпоративтік және жеке ұшақтар ретінде пайдаланылуда.
The JetStar originated as a private project within Lockheed, with an eye to winning a United States Air Force (USAF) requirement that was later dropped due to budget cuts. Lockheed decided to continue the project on its own for the business market. The first two prototypes were equipped with two Bristol Siddeley Orpheus engines, the first of these flying on 4 September 1957. The second of these was also equipped with the wing mounted "slipper tanks", which was originally to be an option. Lockheed attempted to arrange a contract to produce the Orpheus in the US, but when these negotiations failed it re engined the second prototype with four Pratt & Whitney JT12s in 1959. The outer engines were mounted beside the inner ones, an arrangement that was later used on the Vickers VC10 and Ilyushin Il 62 airliners. The slipper tanks were removed and placed on the first prototype. The JT12 fit proved successful and was selected for the production versions, the first of which flew in mid 1960. These versions entered commercial service in 1961. Noise regulations in the United States and high fuel consumption led to the development of the 731 JetStar, a modification program which added new Garrett TFE731 turbofan engines with a number of detail changes. It has redesigned larger external fuel tanks that sit with their upper surfaces flush with the wing, rather than being centered on it. The cockpit area has a somewhat more "modern" looking nose and window arrangement. The 731 JetStar modification program was so successful that Lockheed produced 40 new JetStars, designated the JetStar II, from 1976 to 1979. The JetStar IIs were factory new aircraft with the turbofan engines and revised external fuel tanks. Both 731 JetStars and JetStar IIs have greatly increased range, reduced noise, and better runway performance compared to the original JetStars. JetStar production totaled 204 aircraft by final delivery in 1978. Most original JetStars have been retired, but many 731 JetStars and JetStar IIs are still flying in various roles, mainly as corporate and private jets.
Дизайн
JetStar ұшағының дизайны дәстүрлі бизнес-джеттерге тән, қанаты кең және крест тәрізді құйрығы бар. Қанаттың 30 градусқа артқа қарай бұрылуы бар, және қанаттың шамамен жартысының ұзындығында, алдыңғы және артқы бөліктеріне созылатын үлкен отын бактері орналасқан. Қанаттар 10 000 фунт отынға, ал әрбір қосымша бак 4 000 фунт отынға арналған, жалпы отын жүгі 18 000 фунтқа жетеді. Қанаттың алғы жағында, бактардың сыртында, қанат алды жақтаулары (қанаттың алдыңғы жиегіндегі жақтаулар, қанаттың сыртында емес) орналасқан (бұл жақтаулар ұшу жылдамдығын тағы үш түйінге дейін төмендетеді), ал қос жарықты артқы жақтаулар аэронның барлық артқы бетін, аэронның ішкі жағын қамтиды. Қанатта, ұшу кезінде жиналған мұзды кетіру үшін пневматикалық резеңкеден жасалған мұзсырғыш құрылғылар орналасқан. Көлденең тұрақтандырғыш, қозғалтқыштардың газ ағынынан сақтау үшін, құйрық қанатының жартысына жуық биіктікте орнатылған. Бір ерекшелігі – көлденең тұрақтандырғышты тұтас құйрық қанаты мен тұрақтандырғыш жиынтығын айналдыру арқылы реттеуге болады, бұл құйрық қанатының түбіндегі ерекше боялмаған бөлігін көптеген суреттерде көруге болады. JetStar-да құйрықты мұздан тазарту мүмкіндігі жоқ, және сертификаттау үшін де қажеттілік болған жоқ. Қону үшін жылдамдықты төмендетуге көмектесетін жылдамдық тежегіші, фюзеляждың астыңғы жағында орналасқан. Алғашқы прототиптерде үш дөңгелекті қону шассисі қолданылған, бірақ 1962 жылы болған апаттан кейін алдыңғы шасси екі дөңгелекпен жаңартылды. Терезелер салыстырмалы түрде үлкен.
The JetStar has a fairly typical business jet design layout, with a swept wing and a cruciform tail. The wing has a 30° sweepback and features large fuel tanks at about half span, extending some distance in front and behind the wing. The wings hold 10,000 pounds of fuel, and each slipper tank holds 4,000 pounds of fuel for a total fuel load of 18,000 pounds. The wing also includes leading edge flaps (not slats) along the front of the wing outboard of the tanks (these leading edge flaps reduce the stalling speed by an additional three knots), while double slotted trailing edge flaps span the entire rear surface inboard of the ailerons. The wing incorporates inflatable rubber deicing boots for the removal of ice accumulated in flight. The horizontal stabilizer is mounted nearly halfway up the fin to keep it clear of the engines' jet blast. One feature is that the horizontal stabilizer is trimmable by pivoting the entire tail fin and stabilizer assembly, which has a distinctive unpainted area at the base of the fin that is noticeable in most pictures. The JetStar does not have any tail deicing capability, nor was it required for certification. A speed brake is located on the underside of the fuselage to aid deceleration for landing. The original prototypes used a tricycle landing gear with one wheel per leg, but after an accident in 1962 the nose gear was modified with two tires. The windows are relatively large.
Пайдалану тарихы
Бірінші прототип Lockheed компаниясының Advanced Development Projects вице-президенті Келли Джонсонның жеке көлігі ретінде біраз уақыт қызмет етті. Элвис Преслиге екі JetStar әртүрлі уақытта тиесілі болды; екіншісі Hound Dog II деп аталды және Грейслендте көрсетілуде. Фрэнк Синатра да біреуіне ие болған. Сонымен қатар, бір JetStar АҚШ президенті Ричард Никсонға, содан кейін Иран шахына және соңында Пуэрто-Риконың "Менудо" тобына тиесілі болды. АҚШ Әуе күштері үшін 16 JetStars өндірілді; бесеуі C 140A – Әуе күштерінің байланыс қызметі үшін ұшу инспекциясы ұшақтары болды және 1962 жылдан бастап әуежай навигациялық құралдарының (навигаторлардың) әуедегі сынақтарын жүргізуге пайдаланылды. Олар Вьетнам соғысы кезінде пайдалануға түсті және 1990 жылдардың басына дейін қызметте болды. "Flight Check" C 140A ұшақтары VIP көлігінен ерекше бояу схемасымен және соғыс кодтарымен ерекшеленді. C 140A Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік-Шығыс Азияға жөнелтілді, онда олар әдеттегі сынақтардан өзге, жағалауда күтіп тұрып, Пентагон мен майдан арасында байланыс релесі ретінде жұмыс істеді. Соңғы C 140A зейнеткерлікке шығарылып, Иллинойс штатындағы Скотт әуе базасында тұрақты экспонат ретінде қойылды. Тағы 11 ұшақ C 140B деп белгіленді, бірақ олардың алғашқысы 1961 жылы C 140A-дан бұрын жеткізілді. C 140B ұшақтары Әскери Әуе Көлігі Командирі үшін пайдаланылды. Алты ұшақ (құйрық нөмірлері 61 2488, 61 2489, 61 2490, 61 2491, 61 2492 және 61 2493) Эндрюс әуе базасындағы 89-шы Әскери Әуе Көлігі қанатымен VIP көлігі ретінде жұмыс істеді. Бұл VIP ұшақтары VC 140B деп аталды. Джимми Картер президенттігі кезінде ол қысқа сапарлар үшін арнайы VC 140B-ді жиі пайдаланды және ол Арнайы Әуе Миссиялары қанатында "Peanut One" деп танылды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін бір ұшақ (#89001) Андрюс әуеайлағының алдындағы тұрақты тұғырға орнатылды. VIP көлігі паркінің мүшелері 1970 және 1980 жылдары кейде Air Force One ретінде қызмет етті. Германия мен Канада сияқты бірнеше елдер әскери JetStar-ларды мемлекет басшылары, үкімет басшылары және басқа да VIP-терді тасымалдау үшін пайдаланды. Соңғы жұмыс істеген JetStar (N313JS) 2019 жылдың желтоқсан айында зейнеткерлікке шығарылып, Мариеттада сақталды. Алайда, 2020 жылдың қарашасында Техастан Орегонға Jetstar II (N700RM) ұшырылды. Бұл ұшақ Кламат Фолс қаласында бөлшектелді. 2020 жылдың желтоқсан айында тағы бір Jetstar II (N710RM) Техастың Конроу қаласынан Орегон штатының Кламат Фолс қаласына жеткізілді.
The first prototype served as the personal transport of Lockheed's Vice President of Advanced Development Projects Kelly Johnson for some time. Elvis Presley owned two JetStars at different times; the second was named Hound Dog II and is on display at Graceland. Frank Sinatra also owned one. Additionally, one JetStar belonged to U. S. President Richard Nixon, then to the Shah of Iran and finally, to Puerto Rican boy band Menudo. Sixteen JetStars were produced for the USAF; five C 140As were flight inspection aircraft for the Air Force Communications Service and were used to perform airborne testing of airport navigational aids (navaids) from 1962 onwards. They began service during the Vietnam War and remained in service until the early 1990s. The "Flight Check" C 140As were combat coded aircraft that could be distinguished from the VIP transport version by their distinctive paint scheme. The C 140As were deployed to southeast Asia during the Vietnam War, where, in addition to their more usual navaid testing, they would loiter off the coast and act as communications relays between the Pentagon and the battlefield. The last C 140A to be retired was placed on static display at Scott AFB, Illinois. An additional eleven airframes were designated C 140B, although the first of these predated the C 140As when it was delivered in 1961. The C 140Bs were used to transport personnel by the Military Airlift Command. Six of the aircraft (tail numbers 61 2488, 61 2489, 61 2490, 61 2491, 61 2492 and 61 2493) were operated as VIP transports by the 89th Military Airlift Wing at Andrews Air Force Base. These VIP aircraft were designated as VC 140Bs. During the presidency of Jimmy Carter, he used a dedicated VC 140B extensively for short trips and it was known within the Special Air Missions Wing as "Peanut One." Upon retirement, one airframe (#89001) was placed on a static pedestal in front of the Joint Base Andrews air terminal. Members of the VIP transport fleet occasionally served as Air Force One during the 1970s and 1980s. Several other countries, such as Germany and Canada, have used military JetStars as transports for their heads of state, heads of government, and other VIPs. The last operational JetStar (N313JS) was retired in December 2019 and preserved in Marietta. However, in November 2020, a Jetstar II (N700RM) was flown from Texas to Oregon. That particular aircraft will be disassembled in Klamath Falls. In December 2020, another Jetstar II (N710RM) was also ferried from Conroe, Texas to Klamath Falls, Oregon.