Сицилияның ежелгі тұрғындарының өмірі мен мәдениеті

Кіріспе

Сицилия тұрғындары (немесе жергілікті халқы) Барлық үш тайпа да отырықшы мал шаруашылығы және бау-бақша шаруашылығымен, сондай-ақ жартылай көшпелі балық аулау, мал өсіру және аралас шаруашылықпен айналысты. Неолит революциясына дейін палеолиттік сицилиялықтар неолитке дейінгі адамдар сияқты аңшы-жинақшы өмір салтын ұстанды. Сальсу өзені сицилиялықтар мен сикандықтардың арасындағы шекара болды. Олар жүннен, өсімдік талшықтарынан, папирустан, эспарто шөбінен, жануар терісінен, пальма жапырақтарынан, былғарыдан және жүннен жасалған қарапайым киім киіп, металл өңдеу, ағаш өңдеу және керамика жасау арқылы күнделікті тұтыну заттары мен қару-жарақ жасады. Олар көбінесе ядролық отбасымен, сондай-ақ кейбір туыстарымен бірге құрғақ тастан салынған үйлерде, неолиттік ұзын үйлерде немесе саздан, тастан, ағаштан, пальма жапырақтарынан немесе шөптен жасалған қарапайым шатырларда тұрды. Көлік құралдарының негізгі түрлері – жылқы, есектер және соғыс арбалары болды. Археологиялық қазбалар барысында, әсіресе зираттарда, жабайы мысықтардың, сирнеко итінің және балалар ойыншықтарының іздері табылды. Олардың тамақтануы орта теңіздік диетаға тән болды, оның ішінде Гаглиоппо, Ацитана және Диаманте лимоны сияқты ерекше тағам түрлері кірді. Ал қазіргі уақытта Сицилияда да өндірілетін Калабрия саламисы, кейде дәмді 'Ндужа' пастасын жасау үшін қолданылады, Бразилияда және Англосаксон елдерінде сатылатын танымал салам түрі. Барлық үш тайпа мегалиттік бір камералы дольмен қабірлерін салуға маманданған, бұл дәстүр неолит дәуірінен басталады. "Сицилияның оңтүстік-шығысында орналасқан маңызды археологиялық орын – Панталика некрополі, жартастан ойылған камералы қабірлерден тұратын зираттар жиынтығы. Б.з.б. 13-7 ғасырларға жататын, соңғы бағалауларға сәйкес, онда 4000-қа жуық қабір бар. Олар Сиракузадан солтүстік-батысқа қарай 23 шақырымдай жерде Анапо өзенінің Кальцинара саласымен тоғысқан жерде орналасқан үлкен төбелердің етегіне созылып жатыр. 2005 жылы Сиракуза қаласымен бірге Панталика ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді. Бұл орынды негізінен 1895-1910 жылдар аралығында итальяндық археолог Паоло Орси қазып зерттеді, бірақ көптеген қабірлер оның кезінен бұрын тоналған еді. Панталика қабірлерінен табылған заттардың кейбіреулері қазір Сиракузадағы археологиялық мұражайда қойылған, олардың ішінде қызыл күйдірілген керамикалық ыдыстар мен металл бұйымдары, соның ішінде қару-жарақ (кішкентай пышақтар мен қанжарлар), қола фибулалар (брошкалар) және сақиналар бар, олар қайтыс болғандармен бірге қабірлерге қойылған. Қабірлердің көпшілігінде әртүрлі жастағы және екі жыныстың бірден жеті адамға дейін болды. Көптеген қабірлер кезең-кезеңімен қайта ашылып, қосымша жерлеу жұмыстары жүргізілген. Бұл кездегі адамның орташа өмір сүру ұзақтығы шамамен 30 жасқа жуық болған, бірақ қолда бар мәліметтер бойынша тарихқа дейінгі халықтың санын бағалау қиын, бірақ ол шамамен 1000 адамды құрастырған болуы мүмкін". Сардиниядан келген нурагикалық керамика қалдықтары, б.з.б. 13 ғасырға көміртекпен сәйкес келеді, Липариде табылған. Сикани тайпасымен байланысты Тапсос мәдениеті Микен Грециясынан айқын әсерлерді көрсетеді. Тапсос мәдениетінің некрополінде табылған жерлеу түрі тастан кесілген үлкен камералы қабірлермен сипатталады, көбінесе толос түрінде, кейбір ғалымдар оның микендік шығу тегі бар деп санайды, ал басқалары оны дәстүрлі үй пішіні деп есептейді. Тұрғын үйлер көбінесе тас қабырғалармен шектелген дөңгелек шатырлардан тұрады, көбінесе аз санда. Кейбір шатырлар төртбұрышты пішінге ие, әсіресе шатырлары. Экономика ауыл шаруашылығына, мал шаруашылығына, аңшылыққа және балық аулауға негізделген. Мыс және нурагикалық (сардиниялық) өндірістің қола ыдыстары мен қару-жарағының сауда желілерінің көптеген дәлелдері бар. Эол аралдарының Милаццо мәдениетімен және Италияның оңтүстік материгінің Апеннин мәдениетімен тығыз сауда байланыстары құрылды. Сицилияның ерте тарихында Тунисіден келген Капсия және Иберомаурус мезолиттік мәдениеттерімен сауда жасағаны туралы да мәліметтер бар, аралдың кейбір бөліктерінде литтік тас орындары расталған. Тағы бір археологиялық орын, бастапқыда Паоло Орси белгілі бір керамикалық стиль негізінде анықтаған, Кастелуччо мәдениеті б.з.б. 2000 жылға жуық ежелгі қола дәуіріне жатады және "тарихқа дейінгі протоцивилизация" ретінде қарастырылады, ол Ното мен Сиракуза арасында орналасқан. Кастелуччо ди Нотодағы тарихқа дейінгі ауылдың табылуы, тарихқа дейінгі дөңгелек шатырлардың қалдықтарының жанында, сары-қызыл түсті қоңыр сызықтармен әшекейленген керамикалық шыны мен ақ түсті үш түсті керамикалық бұйымдарды табуға әкелді. Кастелуччо мәдениетінің кезінде қолданылған қарулар жасыл тас және базальт балталар, ал ең соңғы қоныстарда қола балталар және жиі кесілген сүйектер, Мальта, Трой II және III-тің сияқты құдайлар саналды. Жерлеулер тасқа қашалған дөңгелек қабірлерде жасалды, спиральдық белгілер мен жыныстық актіні еске түсіретін ою-өрнектермен есіктердегі бедерлермен. Кастелуччо мәдениеті б.з.б. 2200-1800 жылдар аралығында дауірленген, бірақ кейбір ғалымдар оның орта ғиппедтік кезеңмен (б.з.б. 1800/1400) бірдей кезеңде болғанын айтады". "Кастелуччо мәдениетімен байланысты орындар Сицилияның оңтүстік-шығысындағы ауылдарда, соның ішінде Монте Касале, Кава/Испика карьері, Пачино, Нишеми, Кава/Латцаро карьері (Ното маңында), Розолини, Палагониядағы жартасты Византиялық ауданда, Куддару д'Красту (Торнабе Меркато д'Арриго) Пьетраперция маңында, жартасқа қашалған бекініс қалдықтары бар және – әртүрлі керамикалық формаларымен – Агридженто маңындағы Монте Грандеде де кездеседі. Комизо ауданында табылған 'Этна' түсінің ыдысы, жергілікті керамикалық бұйымдардың арасында Патерно, Адрано және Бьянкавилланың Кастелуччо орындарымен сауда жасағанын көрсетті, олардың қабірлері қиын базальтты жердің және камералық қабірлер ретінде лава үңгірлерін пайдаланудың салдарынан жасалуында ерекшеленеді. Рагуза ауданында Кастелуччо тайпасының ежелгі тұрғындары арасында кен өндірудің іздері табылды; базальт сомырларының көмегімен қазылған туннельдер қажетті шақырдың өндірілуіне және жасалуына мүмкіндік берді. Осы кезеңге жататын кейбір дольмендер, тек жерлеу функциясымен, Сицилияның әртүрлі бөліктерінде табылды және Кастелуччо мәдениетіне жатпайтын халыққа тиесілі. Сицилиялықдардың ежелгі және туған жергілікті жер асты құдайларына, гейзерлермен байланысты Паликиге, сондай-ақ Адранос деп аталатын жанартау отының құдайына сыйынды. Олардың (Палики) құлшынып тұру орталығы бастапқыда Палагония жазықтарында күкіртті бу шығаратын үш кішкентай көлде орналасқан, нәтижесінде осы егіз ағалар гейзерлермен және әлемнен тыс әлеммен байланысты болды. Палацияда Паликиге де құлшынып тұрды, онда адамдар немесе басқалардың сенімділігін сынауға ұшырады; сынақтың сәтті аяқталуы серттес болуға мүмкіндік берді. Паликидің мифологиялық тегі белгісіз. Макробийдің сөзіне сәйкес, нимфа Талия жер астында тұрғанда құдай егіздерді дүниеге келтірген. Олар, ең болмаса, туған от құдайы Адраностың ұлдары болған, немесе, поляк тарихшысы "Кшиштоф Томаш Витчак" ұсынғандай, Палики ежелгі протоиндоевропалық мифтің құдай егіздерінен шыққан болуы мүмкін. Этна тауы мифологиялық сицилиялық нимфа Атнаның құрметіне аталған, ол Палики егіздерінің анасы болуы мүмкін. Этна тауы классикалық мифологияда Зевстің жылан алып Таифонды және адам тәрізді алып Энкеладты жерлеген орын деп есептелді. Классикалық грек-рим мифологиясындағы бір көзді алып адамдар, Циклоптар, Зевстің найзаларын жасаушы ретінде белгілі болды, олар дәстүрлі түрде Сицилиямен және Эол аралдарымен байланысты болды. Циклоптар айтылды...".

People from (or residents of) Sicily

All three tribes lived both a sedentary pastoral and orchard farming lifestyle, and a semi nomadic fishing, transhumance and mixed farming lifestyle. Prior to the Neolithic Revolution, Paleolithic Sicilians would have lived a hunter gatherer lifestyle, just like most human cultures before the Neolithic. The river Salsu was the territorial boundary between the Sicels and Sicanians. They wore basic clothing made of wool, plant fibre, papyrus, esparto grass, animal skins, palm leaves, leather and fur, and created everyday tools, as well as weapons, using metal forging, woodworking and pottery. They typically lived in a nuclear family unit, with some extended family members as well, usually within a drystone hut, a neolithic long house or a simple hut made of mud, stones, wood, palm leaves or grass. Their main methods of transportation were horseback, donkeys and chariots. Evidence of pet wildcats, cirneco dogs and children's toys have been discovered in archaeological digs, especially in cemetery tombs. Their diet was a typical Mediterranean diet, including unique food varieties such as Gaglioppo, Acitana and Diamante citron, while in modern times the Calabrian Salami, which is also produced in Sicily, and sometimes used to make spicy 'Nduja spreadable paste/sauce, is a popular type of salami sold in Brazil and the Anglosphere. All 3 tribes also specialised in building megalithic single chambered dolmen tombs, a tradition which dates back to the Neolithic. "An important archaeological site, located in Southeast Sicily, is the Necropolis of Pantalica, a collection of cemeteries with rock cut chamber tombs. Dating from the 13th to the 7th centuries BC., recent estimates suggest a figure of just under 4,000 tombs. They extend around the flanks of a large promontory located at the junction of the Anapo river with its tributary, the Calcinara, about 23 km (14 mi) northwest of Syracuse. Together with the city of Syracuse, Pantalica was listed as a UNESCO World Heritage Site in 2005. The site was mainly excavated between 1895 and 1910 by the Italian archeologist, Paolo Orsi, although most of the tombs had already been looted long before his time. Items found within the tombs of Pantalica, some now on display at the Archaeology Museum in Syracuse, were the characteristic red burnished pottery vessels, and metal objects, including weaponry (small knives and daggers) and clothing, such as bronze fibulae (brooches) and rings, which were placed with the deceased in the tombs. Most of the tombs contained between one and seven individuals of all ages and both sexes. Many tombs were evidently re opened periodically for more burials. The average human life span at this time was probably around 30 years of age, although the size of the prehistoric population is hard to estimate from the available data, but might have been around 1000 people." Nuragic ceramic remains, (from Sardinia), carbon dated to the 13th century BC, have been found in Lipari. The prehistoric Thapsos culture, associated with the Sicani, shows noticeable influences from Mycenaean Greece. The type of burial found in the necropolis of the Thapsos culture, is characterized by large rock cut chamber tombs, and often of tholos type that some scholars believe to be of Mycenaean derivation, while others believe it to be the traditional shape of the hut. The housing are made up of mostly circular huts bounded by stone walls, mainly in small numbers. Some huts have rectangular shape, particularly the roof. The economy was based on farming, herding, hunting and fishing. There are numerous evidences of trading networks, in particular of bronze vessels and weapons of Mycenaean and Nuragic (Sardinian) production. There were close trading relationships/networks established with the Milazzo Culture of the Aeolian Islands, and with the Apennine culture of mainland southern Italy. In Sicily's earlier prehistory, there is also evidence of trade with the Capsian and Iberomaurusian mesolithic cultures from Tunisia, with some lithic stone sites attested in certain parts of the island. Another archaeological site, originally identified by Paolo Orsi on the basis of a particular ceramic style, is the Castelluccio culture which dates back to the Ancient Bronze Age (2000 B. C. approximately), and is seen as sort of a "prehistoric proto civilization", located between Noto and Siracusa. The discovery of a prehistoric village in Castelluccio di Noto, next to the remains of prehistoric circular huts, led to finds of Ceramic glass decorated with brown lines on a yellow reddish background, and tri color with the use of white. The weapons used in the days of Castelluccio culture were green stone and basalt axes and, in the most recent settlements, bronze axes, and frequently carved bones, considered idols similar to those of Malta, and of Troy II and III. Burials were made in rounded tombs carved into the rock, with doors with relief carving of spiral symbols and motifs that evoke the sexual act. The Castelluccio culture is dated to a period between 2200 BC and 1800 BC, although some believe it to be contemporary to the Middle Late Helladic period (1800/1400 BC)." "Sites related to the Castelluccio culture were present in the villages of south east Sicily, including Monte Casale, Cava/Quarry d'Ispica, Pachino, Niscemi, Cava/Quarry Lazzaro, near Noto, of Rosolini, in the rocky Byzantine district of coastal Santa Febronia in Palagonia, in Cuddaru d' Crastu (Tornabé Mercato d'Arrigo) near Pietraperzia, where there are remains of a fortress partly carved in stone, and – with different ceramic forms – also near Agrigento in Monte Grande. The discovery of a cup of 'Etna type' in the area of Comiso, among local ceramic objects led to the discovery of commercial trades with the Castelluccio sites of Paternò, Adrano and Biancavilla, whose graves differ in making due to the hard basaltic terrain and also for the utilization of the lava caves as chamber tombs. In the area around Ragusa, there have been found evidences of mining among the ancient residents of Castelluccio; tunnels excavated by the use of basalt bats allowed the extraction and production of highly sought flints. Some dolmens, dated back to this same period, with sole funeral function, are found in different parts of Sicily and attributable to a people not belonging to the Castelluccio Culture." The Sicelian polytheistic worship of the ancient and native chthonic, animistic cult deities associated with geysers known as the Palici, as well as the worship of the volcano fire god by the name of Adranos, were also worshiped throughout Sicily by the Elymians and Sicanians. Their (Palici) centre of worship was originally based on three small lakes that emitted sulphurous vapors in the Palagonian plains, and as a result these twin brothers were associated with geysers and the underworld. There was also a shrine to the Palici in Palacia, where people could subject themselves or others to tests of reliability through divine judgement; passing meant that an oath could be trusted. The mythological lineage of the Palici is uncertain. According to Macrobius, the nymph Thalia gave birth to the divine twins while living underneath the Earth. They were most likely either the sons of the native fire god Adranos, or, as Polish historian "Krzysztof Tomasz Witczak" suggests, the Palici may derive from the old Proto Indo European mytheme of the divine twins. Mount Etna is named after the mythological Sicilian nymph called Aetna, who might have been the possible mother to the Palici twins. Mount Etna was also believed to have been the region where Zeus buried the Serpentine giant Typhon, and the humanoid giant Enceladus in classical mythology. The Cyclopes, giant one eyed humanoid creatures in classical Greco Roman mythology, known as the maker of Zeus' thunderbolts, were traditionally associated with Sicily and the Aeolian Islands. The Cyclopes were said to have been assistants to the Greek blacksmith God Hephaestus, at his forge in Sicily, underneath Mount Etna, or perhaps on one of the nearby Aeolian Islands. The Aeolian Islands, off the coast of Northwestern Sicily, were themselves named after the mythological king and "keeper of the heavy winds" known as Aeolus. In his Hymn to Artemis, Cyrene poet Callimachus states that the Cyclopes on the Aeolian island of Lipari, working "at the anvils of Hephaestus", make the bows and arrows used by Apollo and Artemis. The Hesiodic Latin poet Ovid names three Cyclopes "Brontes, Steropes and Acmonides" working as forgers inside Sicilian caves. Besides Demeter (the Greek goddess of agriculture and law), and Persephone (the Greek personified goddess of vegetation), The Phoenician bull god Moloch (a significant deity also mentioned in the Hebrew Bible), the Phoenician moon goddess of fertility and prosperity Astarte (with her Roman equivalent being Venus), the Punic goddess Tanit, and the weather & war god Baal (which later evolved into the Carthaginian god Baal Hammon), as well as the Carthaginian chief god Baal Hammon, also had centres of cultic worship throughout Sicily. The river Anapus was viewed as the personification of the river god Anapus in Greek Sicilian mythology. The Elymians inhabited the western parts of Sicily, while the Sicanians inhabited the central parts, and the Sicels inhabited the eastern parts.

Ежелгі тарих

Біздің заманымыздан бұрынғы 11 ғасырдан бастап финикиялықтар батыс Сицилияда қоныстанды, солтүстік Африка мен Мальтаның жақын маңдағы бөліктерінде отарларын құрды. Сицилия кейіннен гректермен отарланды және б.з.д. 8 ғасырдан бастап гректермен қоныстанды. Бастапқыда бұл аралдың шығыс және оңтүстік бөліктерімен шектелді. Грек және финикиялық қауымдастықтардың халық саны мен күші артып, сицилиялықтар мен сикандықтар аралдың ортасына қарай ығыстырылды. Тәуелсіз финикиялық отарлар 6 ғасырда Карфагенге қосылды. Б.з.д. 3 ғасырға қарай Сиракуза әлемдегі ең көп халқы бар грек қаласы болды. Сицилия саясаты Грекия саясатымен тығыз байланысты болды, мысалы, Афина Пелопоннес соғысы кезінде 415-413 жылдары Сиракузаға қарсы сәтсіз Сицилиялық экспедицияға ұшырады, бұл келесі жылдары жеңілген Афинаға саяси және экономикалық жағынан ауыр соққы болды. Сиракуза қатысқан тағы бір шайқас – Сиракуза тираны Иеро I басшылығымен өткен Кума шайқасы, онда Сиракуза мен Куманың біріккен флоты этрускілерді жеңіп, этрускілер үшін аумақтық шығындарға әкелді. Ежелгі Карфаген мен грек қалалары арасындағы үздірмейтін соғыс үшінші күштің пайда болуына жағдай жасады. Б.з.д. III ғасырда Мессанн дағдарысы, Кампаниядан келген мамертин жалдамалыларының салдарынан, Мессина (карфагендіктерге тиесілі) және Сиракуза (дорийлерге тиесілі) қалаларын мамертиндер үнемі шабуылдап, тонап жатқан кезде, Орталық, Батыс және Солтүстік-Шығыс Сицилия Карфаген билігіне өткен кезеңде (б.з.д. 282-240 жж.) Рим Республикасының Сицилия ісіне араласуына себеп болды және Рим мен Карфаген арасындағы Бірінші Пуникалық соғысқа әкелді. 242 жылы соғыс аяқталғаннан кейін және Иеро II қайтыс болғаннан кейін, Сицилияның Сиракузадан басқа бөлігі Римнің қолына өтті, бұл Римнің Италия түбегінен тыс алғашқы провинциясы болды. Келесі 600 жыл бойы Сицилия Рим Республикасының, кейіннен Империяның провинциясы болды. Рим билігінен бұрын Сегеста, Эрикс және Энтелла аттарымен үш жергілікті элим қаласы, сондай-ақ Агирион, Кале Акте (Сицилия басшысы Дукеций құрған), Энна және Панталика сияқты бірнеше сикулиялық қалалар, және Тапсос атты бір сикан қаласы болды. (Грекше: Θάψος)

From the 11th century BC, Phoenicians began to settle in western Sicily, having already started colonies on the nearby parts of North Africa and Malta. Sicily was later colonized and heavily settled by Greeks, beginning in the 8th century BC. Initially, this was restricted to the eastern and southern parts of the island. As the Greek and Phoenician communities grew more populous and more powerful, the Sicels and Sicanians were pushed further into the centre of the island. The independent Phoenician colonial settlements were eventually absorbed by Carthage during the 6th century BC. By the 3rd century BC, Syracuse was the most populous Greek city state in the world. Sicilian politics was intertwined with politics in Greece itself, leading Athens, for example, to mount the disastrous Sicilian Expedition against Syracuse in 415–413 BC during the Peloponnesian War, which ended up severely affecting a defeated Athens, both politically and economically, in the following years to come. Another battle which Syracuse took part in, this time under the Tyrant Hiero I of Syracuse, was the Battle of Cumae, where the combined navies of Syracuse and Cumae defeated an Etruscan force, resulting in significant territorial loses for the Etruscans. The constant warfare between Ancient Carthage and the Greek city states eventually opened the door to an emerging third power. In the 3rd century BC, the Messanan Crisis, caused by Mamertine mercenaries from Campania, when the city states of Messina (Carthaginian owned) and Syracuse (Dorian owned) were being constantly raided and pillaged by Mamertines, during the period (282–240 BC) when Central, Western and Northeast Sicily were put under Carthaginian rule, motivated the intervention of the Roman Republic into Sicilian affairs, and led to the First Punic War between Rome and Carthage. By the end of the war in 242 BC, and with the death of Hiero II, all of Sicily except Syracuse was in Roman hands, becoming Rome's first province outside of the Italian peninsula. For the next 600 years, Sicily would be a province of the Roman Republic and later Empire. Prior to Roman rule, there were three native Elymian towns by the names of Segesta, Eryx and Entella, as well as several Siculian towns called Agyrion, Kale Akte (founded by the Sicel leader Ducetius), Enna and Pantalica, and one Sicanian town known as Thapsos. (Greek: Θάψος)

Карфаген Сицилияның көп бөлігін басып алғаннан кейін, оңтүстік-шығыс Сицилия Сиракузаның бақылауында қалды, Эпирдің молоссиан патшасы Пирр б.з.д. 278 жылдан 275 жылға дейін Сицилияның патшасы/тираны болып тағайындалды, тіпті бұрын Карфагеннің қорғауында болған Эрикс тау қаласын басып алды. Пирр пуниктерден Лилибаумды басып алуға тырысты, бірақ сәттілікке жетпеді. Бірнеше жылдан кейін (б.з.д. 275) Оңтүстік Италиядан келген елшілер оған Италиядағы барлық грек қалаларының тек Тарантум ғана римдіктерге түспегенін хабарлады. Осыны естігеннен кейін, Сицилия қалалары оған қарсылық көрсетуге бастағандықтан, ол Сицилияны әскери мемлекетке айналдыруға тырысты, Пирр аралдан кетуге және өзін тақтан түсіруге шешім қабылдады, Сиракуза мен Карфагенді аралды қайта басқаруға қалдырды. Кемесі аралдан кетіп бара жатқанда, ол артына бұрылып, Пуникалық соғыстарды болжап, серіктеріне: "Достарым, біз Карфаген мен Рим үшін қандай күрес алаңын қалдырып жатырмыз", - деді. Пирр әскерін Италияға кемемен тасымалдай отырып, Карфаген флоты Мессина бұғазындағы шайқаста оның флотын жойды, 110 кемесінің 98-і батып немесе жарамсыз болды. Пирр Эпирден Италияға қонғаннан кейін, оның римдік қарсыластары әлі де Сицилияның тираны болған кезде, Рим консулы Маний Курий Дентат басшылығымен үлкен әскер жинады. Римдіктер Пиррді б.з.д. 275 жылы Беневентум шайқасында жеңгеннен кейін, ол Оңтүстік Италияға қарсы жорықтарын тоқтатып, Эпирге қайтуға шешім қабылдады, нәтижесінде Италиядағы барлық аумақтық жетістіктерінен айырылды. Алайда Тарантум қаласы әлі де Эпироттардың бақылауында болды. Ежелгі тарихшы Диодор Сицилий, монументалды әмбебап тарихын жазған және жазған Bibliotheca historica, және ежелгі дорий грек революционері ғалым, өнертапқыш және математик Архимед, қазіргі заманғы есептеуді алдын ала болжаған, геометриялық теоремалардың ауқымын қатаң түрде алу және дәлелдеу үшін шексіз және тозу әдістерін қолданып талдау жасаған, сондай-ақ инновациялық Архимед бұрандасын, құрама шкильдерді және өзінің туған қаласы Сиракузаны шабуылдардан қорғау үшін қорғаныс соғыс машиналарын ойлап тапқан еді.

Sometime after Carthage conquered most of Sicily except for the Southeast which was still controlled by Syracuse, Pyrrhus of Epirus, the Molossian king of Epirus, was installed as King/Tyrant of Sicily from 278 to 275 BC, even capturing the native Elymian mountain city of Eryx, which was previously under Carthaginian fortification & protection before he captured it. Pyrrhus even attempted to capture Lilybaeum (Siege of Lilybaeum) from the Punics, which didn't succeed. A couple years later (275 BC), Envoys from Southern Italy had notified him that of all the Greek cities in Italy, only Tarentum hadn't fallen to the Romans. Upon hearing this, coinciding with the fact that the Sicilian city states had started becoming hostile towards him, due to him trying to force Sicily into becoming a martial state, Pyrrhus made his decision to depart from the island and dethrone himself, leaving Syracuse and Carthage in charge of the island again. As his ship left the island, he turned and, foreshadowing the Punic Wars, said to his companions: "What a wrestling ground we are leaving, my friends, for the Carthaginians and the Romans." While his army was being transported by ship to mainland Italy, Pyrrhus' navy was destroyed by the Carthaginians at the Battle of the Strait of Messina, with 98 warships sunk or disabled out of 110. After Pyrrhus of Epirus landed on Mainland Italy, his Roman opponents had mastered up a large army under Roman consul Manius Curius Dentatus, while he was still Tyrant of Sicily. After Pyrrhus was defeated at the Battle of Beneventum (275 BC) by the Romans, he decided to end his campaigns against Southern Italy, and return to Epirus, resulting in the loss of all his territorial gains in Italy. The city of Tarentum however still remained under Epirote control. The ancient historian Diodorus Siculus who wrote and recorded the monumental universal history Bibliotheca historica, and the ancient Doric Greek revolutionary scientist, inventor and mathematician Archimedes who anticipated modern calculus, and analysis by applying methods of infinitesimals and exhaustion to rigorously derive and prove the range of geometric theorems, and invented the innovative Archimedean screw, compound pulleys, and defensive war machines to protect his native town of Syracuse from invasions, were both born, grew up in, lived and died in Sicily.

Орта ғасырлар

Рим империясы құлдыраған кезде, вандалдар деп аталатын герман тайпасы мен аландар деп аталатын иран тайпасы 440 жылдан бастап, патшалары Гейзерихтің басшылығымен Сицилияны қысқа мерзімге басып алып, Вандалдар патшалығын құрды. Вандалдар мен аландар монархиялық билік кезінде Жерорта теңізіндегі астық саудасына монополия құрды, барлық астық салығын олар қадағалады. Батыс Рим империясы Галлиядағы соғысқа тым көп мән бергендіктен, вандалдар мен аландар 440 жылы Сицилияға шабуыл жасағанда, римдіктер жауап бере алмады. Шығыс Рим императоры Феодосий II 441 жылы олармен күресу үшін сәтсіз әскери экспедиция жіберді, ол вандалдар мен аландардың қарсы жеңісімен аяқталды. Алайда, олар көп ұзамай осы жаңадан басып алған жерлерін, Лилибаумдағы бір бекініс болмаса, 476 жылы Одоакрға (арий христиандық варвар мемлекет қайраткері және шығыс германдық және хунндық тегі болуы мүмкін, сондай-ақ Италияда патшалық құрған Зенонның клиенті, оның билігі Батыс Рим империясының құлауына әкелді) және 488 жылы Теодорих Ұлы бастаған Остготтардың Сицилияны басып алуына толыққанды берді; готтар германдық болғанымен, Теодорих Рим мәдениеті мен үкіметін қайта жаңғыртуға тырысты және дін бостандығын қамтамасыз етті. Карфаген, Сиракуза (дорийлік) және Рим империялары бұрын Сицилияны басқарғаннан өзгеше, Сицилия германиялықтардың билігінде жеке провинция немесе әкімшілік аймақ болған жоқ, бірақ ол белгілі бір автономияны сақтап қалды. Готика соғысы Остготтар мен Византия империясы арасында (астанасы Константинополь, қазіргі Стамбул) өтті, ал Юстиниан I билік еткен кезде Сицилия Византия генералдары Флавий Белисарий мен Нарсестің әскери экспедициялары арқылы Греко-Рим билігіне қайтадан көшті, нәтижесінде Византия грек тілі мен дінін халықтың көп бөлігі қабылдады. Византия императоры Констанс II 663 жылы астанасын Сиракузаға көшіруді қалаған, бұл шешім ақырында оның өліміне әкелді. Сицилия бірнеше ғасыр бойы бейбіт өмір сүрді, бірақ 9 ғасырда араб мұсылмандары (Бану Тамим тайпасынан Аглабидтер) басып алғанға дейін, Сицилия Темасы / Сицилия провинциясы ретінде автономды және тұрақты Византия билігінде болды. Сицилиядан басқа, Сицилия Темасы немесе провинциясы Италия материгіндегі Калабрияның көршілес аймағын да қамтыды. Византиялық Сицилияның астанасы Сиракуза болды. Провинция императорлық губернатордың басшылығында болды, ол претор деп аталды, және Дукс атағы бар генералдың басшылығымен әскери қорғаныста болды. Сицилияның өзі Турма деп аталатын көптеген округтерге бөлінді. 702 және 709 жылдар аралығында Италиядағы Равеннаның Византиялық экзархы Теофилакт, бастапқыда Сицилиядан шыққан. Экзархатқа көтерілгеннен кейін Теофилакт Сицилиядан Римге белгісіз себептермен сапар шекті, бұл шешім сол жерде тұратын жергілікті римдік сарбаздарды ашуландырды, бірақ жаңадан сайланған Папа Иоанн VI оларды тыныштады. Теофилакт әлі де экзарх болған кезде Византия императоры Юстиниан II Равеннаның барлық жетекші азаматтары мен лауазымды тұлғаларын жергілікті банкет кезінде тұтқындап, оларды Константинопольге кемемен сүйреп әкетті. Ол Равенна тұтқындарының барлығын өлім жазасына кесті, тек архиепископ Феликс ғана мәңгілік соқыр қалды. Бұл Равеннаның 695 жылы қатысқан көтерілісіне байланысты болды. Кейінірек Юстиниан II Равеннаны тонады, оны басқаратын Экзархатты әлсіретті. Теофилакт апаттың құрбаны болған жоқ, бірақ ол Равеннаның әлсірегенін көрген алғашқы экзарх болды. Теофилакт 709 жылы Экзархаттан зейнетке шыққаннан кейін Сицилияға оралған болуы мүмкін. Теофилакт 700-710 жылдар аралығында Сицилияның Стратегосы болған болуы мүмкін. Сицилияның Стратегосы сол кездегі жергілікті саяси жағдайға немесе фракцияға байланысты Неаполь, Гаета және Амальфи автономды герцогтіктеріне де белгілі бір бақылау жасай алды. Аглабидтердің шабуылдарына 826 жылы Сицилияның императорлық губернаторына қарсы көтеріліске қатысуға шақырған Византияның сицилиялық әскери қолбасшысы Евфемий де себепші болды. Осыған ұқсас жағдай бір ғасыр бұрын болған, Сицилияның императорлық губернаторы (Сергиос) Константинополдан шыққан Византиялық Базиль Ономагулос (қаламгер аты Тиберий) деген лауазымды адамды қарсыласы император деп жариялағанда, Сицилияға Константинополь Омейялардың қолына түскендігі туралы жалған хабар жеткен. Император Лео Сириялық Пауль деген әкімшілік қызметкерді Сицилияға жібергенде, Сиракуза халқы мен армиясы Базиль мен оның көтерілісшілерін оған тапсырды, нәтижесінде Базильдің басы кесілді, ал бұрынғы губернатор Сергиос Ломбардтар бақылаған Италия материгінің бөліктеріне қашуға үлкерді. Тағы бір көтеріліс 781-793 жылдар аралығында болды, Сицилияның аристократ губернаторы Эльпидий императрица Иренаға қарсы құлық жасады деген айып тағылды. Эльпидийдің күштері Сицилияға жіберілген императрица Иренаның үлкен флотымен жеңіліске ұшырағаннан кейін, ол және оның лейтенанты, Калабрияның дуксы Никефор Аббасид халифатына қашып кетті, онда ол қайтыс болғаннан кейін қарсыласы император ретінде танылды. Тағы бір әскери экспедициядан кейін, осы жолы Аббасидтердің көмегімен Азия Минорына қарсы, ол Аббасид Месопотамиясының әмірі Абд әл Малик ибн Салихқа "жібегін тастап, қаруын киюге" кеңес берді, оны Никефор I-нің агрессивті билігінен сақындырды. Мұсылман басып алуы бірнеше рет ауысып отырды; жергілікті халық қарсылық көрсетті және арабтар осы процесте өздерінің араларында үлкен келіспеушіліктерге ұшырады. 965 жылға дейін ғана Фатима халифаты аралды толыққанды басып алды, Сиракуза әсіресе соңғы демге дейін қарсылық көрсетті (Сиракуза қоршауы (877-878)). Египетті басып алған Фатима генералы, құл тегінен шыққан Жаухар Сицилиялық, халиф әл Муизз ли Диналлахтың бұйрығымен Рагузада дүниеге келді және өсті. Жаухар 973 жылға дейін Египеттің вице-патшасы қызметін атқарды, Солтүстік Африкадағы Фатима билігін консолидациялады және Каир қаласының негізін қалады. Мұсылман билігінің бірінші кезеңі Ифрикияның үшінші Аглабид әмірі Зиядат Аллах I-нің басып алуларымен басталды және Ифрикияның тоғызыншы әмірі Ибрахим II-нің Таорминаны басып алуымен бекітілді. Сиракузаны басып алуға жасалған бірінші әрекет генерал Асад ибн әл Фураттың басшылығымен жүзеге асты, бірақ ол Византия жеңісімен аяқталды. 830-831 жылдар аралығында Ифрикиялық, парсы және Андалусиялық әскерлердің күшті үйлесімі аралды басып алуға көмектесті. Көтеріліс басып алынғаннан кейін Фатима халифі Әл Мансур Биллаһ Сицилияның бірінші әмірі ретінде Калбид әулетінің мүшесі Әл Хасан ибн Әли әл Калбиді тағайындады. Калбидтер 948-1053 жылдар аралығында Сицилияны басқарды. Солтүстік Африкадағы Зирид Санхажа әулетінің төртінші билеушісі Әл Муизз ибн Бадис аралды Зиридтерге қосып алуға тырысты, бірақ оның әрекеттері сәтсіз аяқталды. Жаңа араб билеушілері революциялық жер реформаларын бастады, бұл өнімділікті арттырды және шағын шаруашылықтардың өсуіне ықпал етті, жер иелерінің үстемдігіне нұқсан келтірді. Арабтар Сицилияға қыналар, лимон, фисташка және қызыл құраны енгізіп, суару жүйелерін жетілдірді. 950 жылы Сицилияға келген Бағдат саудагері Ибн Хауқал Палермоның орталығы қамалмен қоршалған қалашық екенін, ал үлкен жұма мешіті кейінгі католик соборының орнында орналасқандығын айтты. Ал Халиса (Kalsa) қалашығында әмірдің сарайы, моншалары, мешіт, үкіметтік кеңселер және жеке түрме болды. Ибн Хауқал 150 дүкенде 7000 нан сатушы бар екенін есептеді. 1050 жылға қарай Палермоның халқы 350 000-ға жетті, бұл оны Еуропадағы ең ірі қалалардың біріне айналдырды, Кордова (Мор таспасының астанасы) және Константинополь (қазіргі Стамбул) қалаларынан кейін (450-500 000 халқы бар). Нормандар билігінде Палермоның халқы 150 000-ға дейін азайды. 1330 жылға қарай Палермоның халқы 51 000-ға дейін азайды.

As the Roman Empire was falling apart, a Germanic tribe known as the Vandals along with an Iranian tribe known as the Alans took over Sicily for a relatively brief period beginning in 440 AD under the rule of their king Geiseric, forming the Kingdom of the Vandals. The Vandals and Alans gained a monopoly on the Mediterranean grain trade during their monarchical reign, with all grain taxes being monitored by them. Due to the Western Roman Empire being too preoccupied with war in Gaul, when the Vandals & Alans started invading Sicily in 440, the Romans could not respond. Eastern Roman Emperor Theodosius II sent a failed expeditionary force to deal with them in 441, which ended in a Vandal Alan counter victory. However, they soon lost these newly acquired possessions, except for one toehold in Lilybaeum, to Odoacer (an Arian Christian Barbarian statesman & general of possible East Germanic & Hunnic descent, and client king under Zeno whose reign over Italy marked the Fall of the Western Roman Empire) in 476 and completely to the Ostrogothic conquest of Sicily by Theodoric the Great which began in 488; although the Goths were Germanic, Theodoric sought to revive Roman culture and government and allowed freedom of religion. In contrast to the prior Carthaginian, Syracusan (Dorian) and Roman Empires which ruled Sicily in the past, Sicily did not serve as a distinct province or administrative region under Germanic control, although it did retain a certain amount of autonomy. The Gothic War took place between the Ostrogoths and the Byzantine Empire (with its capital city based at Constantinople, modern Istanbul), and during the reign of Justinian I, Sicily was brought back under Greco Roman rule under the military expeditions of Byzantine generals Flavius Belisarius and Narses, resulting in Byzantine Greek language and religion being embraced by the majority of the population. It was Syracuse where the Byzantine Emperor Constans II desired to move his capital in 663 AD, a decision which eventually led to his assassination. Sicily remained under autonomous stable Byzantine rule as the Theme/Province of Sicily (Theme (Byzantine district)) for several peaceful centuries, until an invasion by Arab Muslims (Aghlabids from the Banu Tamim Clan) in the 9th century. Besides Sicily, the Theme or Province of Sicily also included the adjacent region of Calabria in Mainland Italy. The capital city of Byzantine Sicily was Syracuse. The province was looked after by the imperial governor known as a Praetor, and was militarily protected under a general by the title of Dux. Sicily itself was divided into many districts known as a Turma. The Byzantine Exarch of Ravennan Italy named Theophylact, between 702 and 709, originally came from Sicily. After he got promoted into the Exarchate, Theophylact marched from Sicily to Rome for unknown reasons, a decision which angered the local Roman soldiers living there, however the newly elected Pope John VI, was able to calm them down. While Theophylact was still Exarch, Byzantine Emperor Justinian II seized all the leading citizens and officials of Ravenna at a local banquet, and dragged them abroad a ship to Constantinople. He sentenced all but one of the Ravennan captives to death, the exception being Archbishop Felix, who was permanently blinded instead. This was due to a recent rebellion which Ravenna took part in, in 695. Justinian II later sacked Ravenna, weakening the Exarchate in charge of it. Theophylact was not a victim of the catastrophe, but was the first Exarch to experience a weakened Ravenna. Theophylact possibly moved back to Sicily after he retired from the Exarchate in 709. Theophylact might have also been the Strategos of Sicily from 700 to 710. The Strategos of Sicily was also able to exercise some control over the autonomous duchies of Naples, Gaeta and Amalfi, depending on the local political situation or faction at the time. The Aghlabid invasions were in part caused by the Byzantine Sicilian military commander Euphemius, who invited the Aghlabids to aid him in his rebellion against the imperial governor of Sicily in 826 AD. A similar situation happened a century prior, when the imperial governor of Sicily (Sergios), had declared a Byzantine official from Constantinople by the name of Basil Onomagoulos (regnal name Tiberius) as rival emperor, when false news reached Sicily that Constantinople had fallen to the Umayyads. When Emperor Leo the Syrian sent an administrative official named Paul to Sicily, the people and army of Syracuse surrendered Basil and his rebels up to him, leading to the beheading of Basil, while the former governor Sergios was able to escape to the parts of Mainland Italy controlled by the Lombards. Another rebellion took place between the years 781–793, when the aristocratic governor of Sicily, Elpidius, was accused of conspiring against Empress Irene in favour of Nikephoros. After Elpidius's forces were militarily defeated by Empress Irene's large fleet dispatched in Sicily, he, along with his lieutenant, the dux of Calabria named Nikephoros, defected to the Abbasid Caliphate, where he was posthumously acknowledged as rival emperor. After losing another military expedition, this time against Asia Minor with the help of the Abbasids, he advised the Abbasid Emir of Mesopotamia, Abd al Malik ibn Salih, to "throw away his silk and put on his armour", warning him against the aggressive new reign of Nikephoros I. The Muslim conquest was a see saw affair; the local population resisted fiercely and the Arabs suffered considerable dissension and infighting among themselves during this process. Not until 965 was the island's conquest successfully completed by the Fatimid Caliphate, with Syracuse in particular resisting almost to the end (Siege of Syracuse (877 878)). Jawhar the Sicilian, the Fatimid general of Slavic origins that led the conquest of Egypt, under Caliph Al Mu'izz li Din Allah, was born and grew up in Ragusa, Sicily. Jawhar served as viceroy of Egypt until 973, consolidating Fatimid control over North Africa, and laying the foundations for Cairo. The first phase of Muslim rule began with the conquests of the third Aghlabid Emir Ziyadat Allah I of Ifriqiya, and consolidated with the reign of the ninth Emir Ibrahim II of Ifriqiya after the conquest of Taormina. The first attempt to capture Syracuse was under general Asad ibn al Furat, although it ended in a Byzantine victory. A strong combination of Ifriqiyan, Persian and Andalusian troops helped to capture the Island between 830 and 831. After a revolt was suppressed, the Fatimid Caliph Al Mansur Billah appointed a member of the Kalbid dynasty, Al Hasan ibn Ali al Kalbi, as First Emir of Sicily. The Kalbids ruled Sicily from 948 to 1053. Al Mu'izz ibn Badis, fourth ruler of the Zirid Sanhaja dynasty in North Africa, attempted to annex the island for the Zirids, but his attempts failed. The new Arab rulers initiated revolutionary land reforms, which in turn increased productivity and encouraged the growth of smallholdings, a dent to the dominance of the landed estates. The Arabs further improved irrigation systems through Qanats, introducing oranges, lemons, pistachio, and sugarcane to Sicily. Ibn Hawqal, a Baghdadi merchant who visited Sicily in 950, commented that a walled suburb called the Kasr (the palace) was the center of Palermo, with the great Friday mosque on the site of the later Roman Catholic cathedral. The suburb of Al Khalisa (Kalsa) contained the Sultan's palace, baths, a mosque, government offices, and a private prison. Ibn Hawqual reckoned there were 7,000 individual butchers trading in 150 shops. By 1050, Palermo had a population of 350,000, making it one of the largest cities in Europe, behind Moorish Spain's capital Córdoba and the Byzantine capital of Constantinople, which had populations over 450–500,000. Palermo's population dropped to 150,000 under Norman rule. By 1330 Palermo's population had declined to 51,000, possibly due to the inhabitants of the region being deported to other regions of Norman Sicily, or to the Norman County of Apulia and Calabria. The local population conquered by the Muslims were Greek speaking Byzantine Christians, but there were also a significant number of Jews. Christians and Jews were tolerated in Muslim Sicily as dhimmis, and had to pay the Jizya poll tax, and Kharaj land tax, but were exempt from the Zakat alms giving tax Muslims had to pay. Many Jews immigrated to Sicily during Muslim rule, but left after the Normans arrived. In the 11th century, the mainland southern Italian powers were hiring Norman mercenaries, who were Christian descendants of the Vikings; it was the Normans under Roger I (of the Hauteville dynasty) who conquered Sicily from the Muslims over a period of thirty years until finally controlling the entire island by 1091 as the County of Sicily. In 1130, Roger II founded the Norman Kingdom of Sicily as an independent state with its own Parliament, language, schooling, army and currency, while the Sicilian culture evolved distinct traditions, clothing, linguistic changes, cuisine and customs not found in mainland Italy. A great number of families from northern Italy began settling in Sicily during this time, with some of their descendants forming distinct communities that survive to the present day, such as the Lombards of Sicily. Other migrants arrived from southern Italy, as well as Normandy, southern France, England and other part of North Europe. The Siculo Norman rule of the Hauteville dynasty continued until 1198, when Frederick II of Sicily, the son of a Siculo Norman queen and a Swabian German emperor ascended the throne. In fact, it was during the reign of this Hohenstaufen king Frederick II, that the poetic form known as a sonnet was invented by Giacomo da Lentini, the head Poet, Teacher and Notary of the Sicilian School for Poetry. Frederick II was also responsible for the Muslim settlement of Lucera. His descendants governed Sicily until the Papacy invited a French prince to take the throne, which led to a decade and a half of French rule under Charles I of Sicily; he was later deposed in the War of the Sicilian Vespers against French rule, which put the daughter of Manfred of Sicily – Constance II and her husband Peter III of Aragon, a member of the House of Barcelona, on the throne. Their descendants ruled the Kingdom of Sicily until 1401. Following the Compromise of Caspe in 1412 the Sicilian throne passed to the Iberian monarchs from Aragon and Castile.

Қазіргі және қазіргі заманғы тарих

1735 жылы Бурбон әулетінен Чарльз V патша таққа отырғанда испан дәуірі аяқталды. Келесі бір жарым ғасыр бойы Сицилия Бурбон әулеті тұсында Неапольде орналасқан ресми резиденциясы бар, Оңтүстік Италияның Неаполь Корольдігімен жеке одақта болды. Наполеон соғыстарынан кейін, 1815 жылы Оңтүстік Италия тағына қайта келген король Фердинанд I екі жеке Неаполь және Сицилия Корольдіктерін әкімшілік және саяси тұрғыдан біріктіруге шешім қабылдады, нәтижесінде 1816 жылы Екі Сицилия Корольдігі құрылды. Бірақ 1861 жылы Сицилия Рисорджиментоның нәтижесінде Италия Корольдігінің құрамына енді. Рисорджиментодан бұрын, 1860 жылы Мыңдық экспедициясы (генерал Джузеппе Гарибальди басқарған) кезінде Екі Сицилия Сардиния Корольдігі тарапынан басып алынды және одан кейін Сардиния монархиясының құрамына қосылды. Италияның бірігуінен және фашистік кезеңнен кейін, сицилиялық ұлтшылдықтың күшеюі Сицилияның Статутын қабылдауға алып келді, оның арқасында арал автономиялы аймаққа айналды. 1946 жылдан бері арал барлық автономиялық аймақтардың ішінде ең жоғары дамыған ерекше мәртебеге ие.

Демография

Сицилия өзінің ұзақ тарихында түрлі мәдениеттер мен этностардың көптеген түрлерін бастан өткерді, соның ішінде әртүрлі этнолингвистикалық текті аборигендер (Сикани, Сикули және Элимдер), Брутиандар, Моргеттер, Оенотриандар, Финикиялықтар мен Карфагендіктер, Ежелгі гректер (Магна Греция), Мамертиндер, Римдіктер және ежелгі және классикалық кезеңдердегі еврейлер. Ерте орта ғасырларда Сицилияда германдық вандалдар мен ирандық аландардың Вандалдар мен Аландар Корольдігі кезіндегі қысқа мерзімді билігі болды, ал Византия, Сарацин және Норман билігі кезінде византиялық гректер, арабтар және нормандықтар болды. Орта ғасырдың соңынан бастап қазіргі заманға дейін арагондықтар, испандықтар және француздықтар аралды биледі және аралда аз із қалдырды, албандықтар қоныстанды және бүгінгі күні әлі де бар қауымдастықтар құрды, олар Арбереше деп белгілі. Сицилияда шамамен бес миллион адам тұрады, бұл оны Италиядағы халық саны бойынша төртінші аймаққа айналдырады. Алайда, Италияның бірігуінен кейінгі бірінші ғасырда Сицилия Италия аймақтары арасындағы ең теріс таза көші-қон көрсеткіштерінің бірін көрсетті, себебі миллиондаған адамдар Италия материгіне, сондай-ақ Германия, Швеция, Бельгия, АҚШ, Канада, Австралия, Бразилия, Аргентина, Ұлыбритания, Франция, Жаңа Зеландия, Сингапур және Оңтүстік Африка сияқты елдерге қоныс аударды. Сицилиялықтардың көптеген қауымдастықтары, соның ішінде сицилиялық эмигранттардың ұрпақтары құрған қауымдастықтар бүкіл әлемде кездеседі. Әлемде сицилиялық текті адамдардың саны алты миллионнан аспайды деп есептеледі. Ең танымал қауымдастық – сицилиялық американдықтар. Оңтүстік Италияның басқа бөліктері сияқты, аралға көшіп келу Италияның басқа аймақтарымен салыстырғанда салыстырмалы түрде төмен, себебі жұмысшылар жақсы жұмыс орындары мен өндірістік мүмкіндіктерді іздеу үшін Солтүстік Италияға бет бұрады. ISTAT-тың соңғы деректері бойынша, 5,1 миллионға жуық халқы бар аралда шамамен 175 мың иммигрант бар (халықтың шамамен 3,5% құрайды). 50 мыңнан астам румындар иммигранттардың ең көп бөлігін құрайды, одан кейін тунистіктер, марокколықтар, шри-ланкалықтар, албандықтар және көбінесе Шығыс Еуропадан келгендер. Италияның қалған бөлігіндегідей, басты дін – римдік католицизм (латын және византиялық обрядтарының біріктірілген түрінде), ал ресми тіл – итальян тілі; сицилия тілі қазіргі уақытта Италияда мойындалмаған.

Sicily has experienced the presence of a number of different cultures and ethnicities in its vast history, including the aboriginal peoples of differing ethnolinguistic origins (Sicani, Siculi and Elymians), Bruttians, Morgetes, Oenotrians, Phoenicians and Carthaginians, Ancient Greeks (Magna Graecia), Mamertines, Romans and Jews during the ancient and classical periods. In the early medieval era, Sicily experienced the brief rule of Germanic Vandals and Iranic Alans during the Kingdom of the Vandals and Alans, while under Byzantine, Saracen and Norman rule, there were Byzantine Greeks, Arabs and Normans. From the late medieval period into the modern era, Aragonese, Spaniards and French ruled over and left a minor impact on the island, while Albanians settled and formed communities which still exist today known as the Arbereshe. About five million people live in Sicily, making it the fourth most populated region in Italy. However, in the first century after the Italian unification, Sicily had one of the most negative net migration rates among the regions of Italy because of millions of people moving to the Italian mainland and countries like Germany, Sweden, Belgium, the United States, Canada, Australia, Brazil, Argentina, the United Kingdom, France, New Zealand, Singapore and South Africa. Many Sicilian communities, including those formed by the descendants of the Sicilian migrants, are all over the world. It is estimated that the number of people of Sicilian descent in the world is more than six million. The most famous community is represented by the Sicilian Americans. Like the other parts of Southern Italy, immigration to the island is relatively low compared to other regions of Italy because workers tend to head to Northern Italy instead, in search of better employment and industrial opportunities. The most recent ISTAT figures show around 175,000 immigrants out of the total of almost 5.1 million population (nearly 3.5% of the population); Romanians with more than 50,000 make up the most immigrants, followed by Tunisians, Moroccans, Sri Lankans, Albanians, and others mostly from Eastern Europe. As in the rest of Italy, the primary religion is Roman Catholicism (but with combined Latin & Byzantine Rites) and the official language is Italian; Sicilian is currently not a recognised language in Italy.

Диаспора

2008 жылы шетелде тұратын сицилиялықтардың саны 1 миллионнан асты. Олардың осы күні ең көп саны табылған елдер: АҚШ, Германия, Бельгия, Швейцария, Аргентина, Уругвай, Бразилия, Франция және Канада. АҚШ-тағыларды есептемегенде, диаспораның халқы 629 114 адамды құрайды. Америка Құрама Штаттарында сицилиялық американдықтар – ата-тегі Сицилиядан келген американдықтардың ірі тобы. Бұл топ, мүмкін, сицилиялық диаспораның ең ірі бөлігі болып табылады. Мальтаның туған жерінің барлық халқы сицилиялық текті, бірақ мальтяндықтар ғасырлар бойындағы мәдени және географиялық ажыратылу, сондай-ақ олардың ана тілі қазіргі сицилия тілі сияқты итало-далматин тілінен емес, сицилиялық-араб тілінен дамығандықтан, өздерін сицилиялық деп санамайды.

Автосомдық зерттеулер

Италия мен Сицилияның геномдық талдауларын қамтитын бірнеше зерттеулер Солтүстік Италия, Оңтүстік Италия және Сицилиядан алынған үлгілердің әрқайсысының өзіндік, бөлек кластерлерге жататынын көрсетті. Генетикалық айырмашылық орталық Италиядан алынған үлгілердің кластерімен толтырылып, географиялық орналасуды шағылыстыратын үздіксіз өзгеріс тізбегін құрайды. Генетикалық тұрғыдан алғанда, сицилиялықтар басқа оңтүстік итальяндықтарға, әсіресе калабриялықтарға ең жақын. Басқа зерттеулер Сицилия халқының генетикалық жағынан Мальта халқына, сондай-ақ Иония аралдары, Эгей аралдары, Крит және Пелопоннес аймақтарындағы грек тілінде сөйлейтін топтарға өте ұқсас екенін де көрсетті. Ал Грекияның қалған бөлігі Албания/Косово және Арбереш халқының Оңтүстік Балқан халықтарымен кластерленіп, сәл ерекшеленеді.

Палеогенетика

Фернандес және басқалар. (2019), «Батыс Жерорта теңізінің аралдарына далалық және ирандық туысқандық ата-тегінің келуі» деген зертмесінде Сицилияда Батыс далалық малшылардың ата-тегі шамамен 2200 ж.б.э. келгенін және кем дегенде бір бөлігі Испаниядан келгенін анықтады. 5 ерте қола дәуірі сицилиялық еркегінің 4-інде далалық Y гаплогруппасы R1b1a1a2a1a2 (R P312) анықталды. Олардың екеуі Y гаплогруппасы R1b1a1a2a1a2a1 (Z195) болды, бұл гаплогруппа қазіргі таңда негізінен Ибериямен шектелген және 2500–2000 ж.б.э. сол аймақта пайда болған деп есептеледі.

Тілдер

Бүгінде Сицилиядағы адамдардың көпшілігі екі тілді, итальян және сицилия тілдерін меңгереді, соңғысы – ерекше роман тілі. Сицилия тіліндегі көптеген сөздер грек тілінен шыққан, ал қалған қарыз сөздері норман, араб, каталон, окситан, испан және басқа тілдерден алынған. Сицилия тілінің басқа диалектілері немесе оған өте жақын тілдер Оңтүстік Калабрия, Саленто және Салерно аймақтарында да қолданылады. Сицилия тілі стандартты итальян тілінің қалыптасуына ерте ықпал еткенімен, оның қолданылуы зиялы элитамен шектелді. Бұл тіл Сицилияда Фредерик II және оның нотариустар кеңесі – Магна Курияның қолдауымен құрылған әдеби тіл еді. Оның төрағасы Джакомо да Лентини болды, және осы кеңес трубадур әдебиетінен үлкен шабыт алған Сицилия мектебін дүниеге әкелді. Алғашқы сонет осы тілде пайда болды, және оның авторы ретінде Джакомо да Лентини аталды. Сицилия тілі 1300 жылдан 1543 жылға дейін Сицилия Корольдігінің ресми тілі болды. 20-ғасырға дейін көптеген сицилиялықтар тек сицилия тілінде сөйлеген, итальян тілін білуі шектеулі болған. Бүгінде, Италия Республикасы бұл тілді ресми мойындамаса да, Ethnologue сицилия тілін "Италияның тұрақты жергілікті тілі" деп сипаттайды. Дегенмен, итальян тілі Италия Республикасының мойындаған жалғыз ресми тілі болып қала береді және көптеген сицилиялықтардың күнделікті өмірінде, қоғамдық өрендерде басымдыққа ие. Сикуло-араб диалектісі – Сицилия мен көрші Мальтада 9-ғасырдың соңынан 13-ғасырдың ортасына дейін қолданылған араб тілінің жергілікті түрі. Бұл тіл Сицилияда жойылды, бірақ Мальтада ол қазіргі мальтий тіліне айналды. Сикулиш диалектісі – 20-ғасырдың басында Сицилиядан АҚШ-қа көшіп келген иммигранттардың ағылшын тіліндегі сөздер мен тіркестерді макарондық стильде "сицилиялықтандыруы". Сикулиштің түрлері ағылшын тілді елдердегі, атап айтқанда Канада мен Австралиядағы сицилиялық иммигранттар қауымдастықтарында да кездеседі. Бұл формалардың арасында, кейде кездейсоқтық, сицилиялық иммигранттардың халықаралық қозғалысы немесе, көбінесе, сицилия тілінің тілдік нормаларын қолдана отырып, ағылшын тілінің логикалық бейімделуі арқасында таңғажайып ұқсастықтарды кездестіруге болады.

Today in Sicily most people are bilingual and speak both Italian and Sicilian, a distinct Romance language. Many Sicilian words are of Greek origin, while smaller numbers of other loan words are from Norman, Arabic, Catalan, Occitan, Spanish and other languages. Other dialects of Sicilian, or those very closely related to it, are also spoken in southern Calabria, Salento and Salerno. Sicilian was an early influence in the development of standard Italian, although its use remained confined to an intellectual elite. This was a literary language in Sicily created under the auspices of Frederick II and his court of notaries or Magna Curia which, headed by Giacomo da Lentini, also gave birth to the Sicilian School, widely inspired by troubadour literature. It is in this language that appeared the first sonnet, whose invention is attributed to Giacomo da Lentini himself. Sicilian was also the official language of the Kingdom of Sicily from 1300 to 1543. Prior to the 20th century, large numbers of Sicilian people spoke only Sicilian as their mother tongue, with little or no fluent knowledge of Italian. Today, although not officially recognized by the Italian Republic, the Sicilian language is described as "a stable indigenous language of Italy" by Ethnologue Even so, Italian continues to be the sole official language recognized by the Italian Republic and predominates in the public arena, being used as everyday language in the daily lives of many Sicilians. The Siculo Arabic dialect was a vernacular variety of Arabic once spoken in Sicily and neighbouring Malta between the end of the ninth century and the mid to late thirteenth century. The language became extinct in Sicily, but in Malta it eventually evolved into what is now the Maltese language. The Siculish dialect is the macaronic "Sicilianization" of English language words and phrases by immigrants from Sicily to the United States in the early 20th century. Forms of Siculish are also to be found in other Sicilian immigrant communities of English speaking countries, namely Canada and Australia. A surprising similarity can often be found between these forms, through either coincidence, trans national movements of Sicilian immigrants, or more likely, through the logical adaptation of English using linguistic norms from the Sicilian language.