Кіріспе

Грамматик, мұсылман ғалымы және тарихшы (833 жылы қайтыс болды) Әбу Мұхаммед Абд әл-Малик ибн Хишам ибн Әйюб әл-Химяри (أَبُو مُحَمَّدٌ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنُ هِشَامٍ بْنُ أَيُّوبَ الْحِمْيَرِيِّ; 7 мамыр 833 жылы қайтыс болды), жай ғана Ибн Хишам деп белгілі, 9-ғасырдағы мұсылман тарихшысы және ғалымы. Ол Ибн Исхақтың жазған Ислам пайғамбары Мұхаммедтің өмірбаянын өңдегені үшін танымал. Ол қазіргі Ирактағы Басра қаласында өсті, кейін Мысырға көшті.

Өмір

Ибн Хишам Басрада өсіп, кейін Мысырға көшіп барды. Оның отбасы Басрада туған, бірақ ол өзі Ескі Қаһіреде дүниеге келген. Ол Мысырда грамматика, тіл және тарих саласындағы білімімен танымал болды. Оның отбасы Химиярлық тегінен шыққан және Йеменнің Бану Ма‘афир тайпасына жатады.

Мұхаммедтің өмірбаяны

Сира ан Набауия (السيرة النبوية), "Пайғамбардың өмірі"; Ибн Исхақтың классикалық "Сирату Расули л-Лах" (سيرة رسول الله) "Құдайдың елшісінің өмірі" атты еңбегінің өңделген нұсқасы. Ибн Исхақтың қазір жоғалған туындысы тек Ибн Хишам мен әл-Табаридің нұсқаларында ғана сақталған, бірақ басқа бірнеше авторлардың да үзінділері кездеседі. Ибн Хишам еңбектің кіріспесінде, шәкірті Зияд әл-Баққаи (799 ж. ө.) дәстүрінде Ибн Исхақтың түпнұсқа еңбегінен таңдау жасау критерийлерін түсіндіреді. Осыған сәйкес, Ибн Хишам Мұхаммедті есімдері жоқ оқиғаларды "Аль-Сира"дан алып тастайды, ал әл-Табари Сатаникалық аяттардың даулы эпизодтарын, соның ішінде Мұхаммедтің өзін-өзі өлтіруге тырысқандығы туралы аңызды қамтиды. Ибн Хишам кіргізген өлеңдердің дұрыс нұсқаларын келтіреді және араб тіліндегі қиын терминдер мен тіркестерді түсіндіреді, белгілі бір есімдерге генеалогиялық ақпарат қосады және "Аль-Сира"да аталған жерлердің қысқаша сипаттамасын береді. Ибн Хишам өзінің түсініктемелерін түпнұсқа мәтіннің тиісті бөлімдеріне "қала Ибн Хишам" (Ибн Хишам айтады) деген сөздермен қосады.

Аудармалар мен басылымдар

Кейін Ибн Хишамның "Ас-Сира" кітабын негізінен оның шәкірті Ибн әл-Барқи жеткізген. Неміс шығыстанушысы Гернот Роттер "Пайғамбардың өмірі" кітабының қысқартылған (шамамен үштен бір бөлігі) неміс аудармасын жасады. "Сира Ан Набауия". (Spohr, Kandern in the Black Forest 1999). Британдық шығыстанушы Альфред Гийомның ағылшын тіліне аудармасы: "Мұхаммедтің өмірі". Исақтың "Сират Расул Аллаһ" кітабының аудармасы. (1955); 11-ші басылым. (Оксфорд университетінің баспасы, Карачи 1996).

Басқа шығармалар

Ибн Хишам, Химяр патшалары туралы «Тақтар кітабының» түсіндірмелерін жазған автор ретінде де танымал. Ибн Хишам кітапшаның әңгімесін 'Абд әл-муним Идриснен алғанын хабарлады. Осы кітаптың түсіндірмелерін жазған Ибн Хишам өзінің талдауын да берді: Йемен аймағының аты олардың алғашқы атасы Я'рубтан (Қахтанның ұлы) алынған, ол «Яман» деген есіммен де белгілі.

Ағылшынша

Әл-Фалах қоры. Каир, Мысыр. онлайн сілтемесі

Басқа жұмыстар

Kitab al Tijan li ma'rifati muluk al zamān fi akhbar Qahtān (كتاب التيجان لمعرفة ملوك الزمان في أخبار قحطان) "Таждар кітабы, Қахтанның тарихындағы өткен заманның патшалары туралы" (араб тілінде); исламға дейінгі дәуірдегі оңтүстік арабтар мен олардың ескерткіштері туралы тарихи-аңыздық әңгімелер мен шежірелік зерттеу.