Кіріспе
Кернеулі түйін – сыртқы күш түсетін бауларда қолданылатын реттелетін ілмек түйін. Бұл түйін баудың ұзындығын мезгіл-мезгіл өзгерту қажет болғанда, кернеуді сақтап тұру үшін пайдалы. Ол тіреуіш нысанды айналып өткеннен кейін, баудың тік тұрған бөлігіне дөңгелектей оралып байланады. Ілмектің мөлшерін жылжыту арқылы түйінге түсетін күш сақталады, соның арқасында түйінды қайта байламастан баудың ұзындығын өзгертуге болады. Ол көбінесе кемпинг сияқты сыртқы шараларда шатыр бауларын бекіту үшін, ағашқа шығу кезінде, ұшақтарды байлау үшін, жағалау аймақтарында реттелетін бекіткіштер жасау үшін және көлік құралдарына жүк орнату үшін қолданылады. Ыңғайлы түйін болып табылатын бұл түйін, Хаббл ғарыш телескобын жөндеуге арналған екінші ғарыш сапарларының бірі – STS 82 миссиясы кезінде ғарышкерлер тарапынан да қолданылған.
The taut line hitch is an adjustable loop knot for use on lines under tension. It is useful when the length of a line will need to be periodically adjusted in order to maintain tension. It is made by tying a rolling hitch around the standing part after passing around an anchor object. Tension is maintained by sliding the hitch to adjust the size of the loop, thus changing the effective length of the standing part without retying the knot. It is typically used for securing tent lines in outdoor activities involving camping, by arborists when climbing trees, for tying down aircraft, for creating adjustable moorings in tidal areas, and to secure loads on vehicles. A versatile knot, the taut line hitch was even used by astronauts during STS 82, the second Space Shuttle mission to repair the Hubble Space Telescope.
Атау беру
Айналмалы және Магнус түйіндерінің реттелетін нұсқалары, осы екі атаудың бірімен аталумен қатар, кейде тартымды сызық түйіні немесе мичман түйіні деп те аталады.
# 1855 саны
Эшли бұл түрін «мидшипман тірлігі» деп атайды. Бұл нұсқа 1735 нөмірлі дөңгелекті тіреуге негізделген және ең қауіпсіз деп саналады, бірақ ауыр жүктелгеннен кейін реттеу қиын болуы мүмкін. Жұмысшы ұшын нысананың айналасына айналдырыңыз. Оны тік тұрған бөліктің қасына келтіріп, тік тұрған бөліктің үстінен жартылай түйін жасаңыз. Содан кейін жұмысшы ұшын жұмысшы бөлігінен, тік тұрған бөліктен тағы да айналдырып, бірінші қадамда жасалған ілмек арқылы өткізіңіз. Екінші ораманың бірінші орама мен ілмектің ішкі жағындағы жұмысшы бөлігінің арасына тығылып кіргеніне көз жеткізіңіз. Осы ерекшелік осы нұсқаға қосымша қауіпсіздік береді. Ілмектің сыртында, алғашқы екі ораманың бағытында жартылай түйін жасап аяқтаңыз, бұранда түйіні сияқты. Тік тұрған бөлігіне жақын қысып, түйінді бекітіңіз. Жүкті ақырындап салыңыз және қажет болған жағдайда түзетіңіз.
# 1856 саны
Rolling hitch #1734 негізінде жасалған бұл түйін, теңіз саласынан тыс дереккөздерде көбінесе «тар сызықты тіреу» деп аталады. Қазіргі таңда Америка Скауттары осы әдісті үйретеді. «Тар сызықты тіреу» алғаш рет 1948 жылы жарық көрген Бойскауттар нұсқаулығының 5-ші басылымында келтірілген. Дегенмен, онда жоғарыда көрсетілген нұсқа – #1855 суреттелген. Жұмысшы ұшын нысанаға айналдырып өткезіңіз. Оны тік тұрған бөліктің қасына келтіріп, тік тұрған бөліктің үстінен жартылай түйін жасаңыз. Содан кейін, тік тұрған бөліктің ішінде тағы бір орап, оны айналдырыңыз. Бұрылыстың сыртынан жартылай түйінмен аяқтаңыз, бұл түйін алғашқы екі орам сияқты бір бағытта жасалуы керек, дәл бұранда түйіні сияқты. Түйінді тік тұрған бөлікке жақын қысып бекітіңіз. Жүктемені ақырындап салыңыз және қажет болған жағдайда түзетіңіз.
# 1857 саны
Магнус #1736 тіркесінің негізінде, бұл жоғарыда айтылғандай, бірақ соңғы тіркес кері бағытта жасалады. Екі жіп те тіреу нүктесінің бір жағынан шығуына байланысты, оны жақын қылу қиын болуы мүмкін, бірақ жүктеме кезінде бұрылуға бейім емес. Жұмысшы ұшын тіреу нүктесінің айналасына айналдырыңыз. Оны тік тұрған бөліктің қасына келтіріп, тік тұрған бөліктің үстінен жартылай тіркес жасаңыз. Содан кейін тік тұрған бөліктің ішінде тағы бір айналым жасап, оны толық айналдырыңыз. Бірінші екі айналымнан кері бағытта, сиыр тіркесі сияқты, сыртқы жағынан жартылай тіркеспен аяқтаңыз. Тіркесті тік тұрған бөлікке жақын қысып бекітіңіз. Жүктемені ақырындап салыңыз және қажет болса реттеңіз. Бұл әуе кемесін бекіту үшін ең көп қолданылатын түрі. Бір тартылған жіп ұшақтан 15–30 см қашықтықта байланады және кернеуге реттеледі, содан кейін екінші тартылған жіп ұшақтан тағы 5–20 см қашықтықта байланады және жартылай тіркеспен аяқталады. Желдің күшімен туындаған көтерілу түйінді тығыздап тартады, желдің шабуылдарынан туындаған тербелістер басылады, ал жартылай тіркес шешілгеннен кейін төменгі жұмыс жібін жоғары итеру арқылы екі тіркес те, тіпті мұз қатып тұрғанда да оңай босатылады.
Өзгерту
Жайлы да бекітілгеннен кейін, қажет болған жағдайда түйін реттеледі. Тіреу бөлігіне ілінген жүкке қатысты бауды кернеу үшін, қолданушы тіреу бөлігін бір қолымен шеңбердің ішінде ұстап, бекіткіш нүктеге қарай тарта алады. Түйінді екінші қолымен ұстап, шеңберде босаңсығанда, түйін бекіткіш нүктеден алыстатылып, босаңсуды жойып, шеңберді кеңейтуге болады. Босаңсыту үшін, түйін бекіткіш нүктеге қарай жылжытылып, шеңбер кішірейтіліп, тіреу бөлігі ұзартылады.