Кіріспе

Корольдік теңіз флотының құрылуы, 1654 жылдан 1967 жылға дейін белсенді болды. Басқа елдердің Жерорта теңізі флоты.

Британдық Жерорта теңіз флоты, сондай-ақ Жерорта теңіз станциясы деп те аталады, Корольдік теңіз флотының құрамындағы бірлестік болды. Флот өзінің тарихының көп бөлігінде теңіз флотының ең беделді басқару орындарының бірі саналды, Ұлыбритания мен Шығыс жарты шарындағы Британ империясының көп бөлігі арасындағы маңызды теңіз жолын қорғады. Жерорта теңізі флотының алғашқы Бас қолбасшысы 1654 жылдың қыркүйегінде теңіз генералы Роберт Блейк болып тағайындалды (Жерорта теңізінің қолбасшысы атағымен). Флот 1967 жылға дейін өміршең болды.

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезең

Корольдік флот Жерорта теңізінде бекініп, 1704 жылы Испания мұрагерлік соғысы кезінде Гибралтарды британдықтар басып алғаннан кейін және 1713 жылғы Утрехт шартымен Ұлыбританияға ресми түрде берілгеннен кейін нығайды. Британдықтар бұрыннан Жерорта теңізінде теңіз күштерін ұстап келгенімен, Гибралтарды басып алу оларға онда алғашқы теңіз базасын құруға мүмкіндік берді. Британдықтар Менорка аралындағы Порт-Махонды да теңіз базасы ретінде пайдаланды. Алайда, британдық бақылау уақытша болды; Менорка көп рет қолы ауысты, және 1802 жылы Амиен шарты бойынша Испанияға берілді. 1800 жылы британдықтар Мальтаны алды, ол Амиен шарты бойынша Мальта рыцарьдарына берілуі тиіс еді. 1803 жылы Наполеон соғыстары қайта басталғанда, британдықтар Мальтаны теңіз базасы ретінде пайдалану үшін өздерінде қалдырды. Наполеон жеңілгеннен кейін британдықтар Мальтада қалуын жалғастырып, оны Жерорта теңізі флотының негізгі базасына айналдырды. 1860-1900 жылдар аралығында британдықтар порттарды және кемежайларды жақсарту үшін бірқатар жобалар жүргізді, ал Мальта порттары бүкіл флотты қауіпсіз орналастыруға жеткілікті болды. 19 ғасырдың соңғы онжылдығында Жерорта теңізі флоты Корольдік флоттың ең ірі эскадрильясы болды, онда он бірінші класс линкорлар – Канал флотындағыдан екі есе көп – және көптеген кішкентай соғыс кемелері болды. 1893 жылдың 22 маусымында флоттың басым бөлігі, сегіз линкор және үш ірі крейсер Ливанның Триполи қаласының жанында жылдық жазғы оқуларын өткізіп жатқанда, флоттың флагманы, линкор, Виктория линкорымен соқтығысып, он бес минут ішінде батып, 358 экипажбен бірге суға кетті. Жерорта теңізі флотының қолбасшысы вице-адмирал сэр Джордж Трайон қаза тапқандардың арасында болды. 1908 жылдың бірінші жартысында пайдалануға берілген үш түпкіліктің екеуі (және) 1914 жылы Жерорта теңізі флотына қосылды. Олар және Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда британдық күштері неміс кемелері Гобен мен Бреслауды қуғанда флоттың ядросын құрады. Жақында модернизацияланған кеме 1926 жылы Жерорта теңізі флотының Бас қолбасшысы және екінші қолбасшысының флагманы болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1814 жылдан бастап Ұлыбритания империясының құрамына кірген Мальта, кемелер тоқтау орны болды және 1930 жылдардың ортасына дейін Жерорта теңізі флотының бас штабы қызметін атқарды. Италия материгінен әуе шабуылының күшті қаупіне байланысты, екінші дүниежүзілік соғыс басталмас бұрын флот Александрияға, Египетке көшірілді. Сэр Эндрю Каннингэм 1939 жылдың 3 қыркүйегінде флоттың басшылығын өз қолына алды, оның жетекшілігімен флоттың негізгі құрамына 1-ші шайқас эскадрильясы (, , және ), 1-ші крейсер эскадрильясы (, , және ), 3-ші крейсер эскадрильясы (, , ), контр-адмирал Джон Тови 1-ші, 2-ші, 3-ші және 4-ші эсминецтер флотилияларымен және авианосец кірді. 1940 жылы Жерорта теңізі флоты Тарантодағы итальян флотына әуе шабуылы арқылы сәтті шабуыл жасады. Басқа да маңызды шайқастарға Матапан түяғы мен Крит шайқасы кірді. Флот Солтүстік Африка кампаниясына итальяндық, ал кейіннен неміс күштері мен жабдықтауларын тоқтатуға міндетті болды.

Соғыстан кейінгі кезең

1946 жылдың қазан айында Корфу каналында минаға соқтығысып, Корфу каналы оқиғасы деп аталатын оқиғалар тізбегі басталды. Келесі айда "Кері қайтару операциясы" аясында канал тазартылды, онда 11 мина тазартушы кеме, екі крейсер, үш эсминец және үш фрегат қатысты. 1948 жылдың мамырында сэр Артур Пауэр Жерорта теңізінің Бас қолбасшысы болып тағайындалды және оның алғашқы әрекеті еврей босқындарының Палестинаға өтуін тоқтату үшін күш көрсетуді ұйымдастыру болды. Сол жылы Ұлыбритания Палестинадан шыққанда, "Оушен", төрт эсминец және екі фрегат кемелері Жоғарғы комиссарды, крейсерде ертіп жүрді. 1952 жылдан 1967 жылға дейін Жерорта теңізі флотының Бас қолбасшысы лауазымы екі қызметті біріктірді. Ол сонымен қатар НАТО-ның Жерорта теңізіндегі Одақтас күштерінің Бас қолбасшысы болып, Жерорта теңізі аймағында НАТО-ға бағынған барлық күштерге жауапты болды. Британдықтар НАТО-дағы Жерорта теңізінің командалық құрылымын дамыту мәселелерінде НАТО-ның теңіз командалық құрылымын Жерорта теңізі арқылы Жерорта теңізі мен Таяу Шығысқа, сондай-ақ Алыс Шығысқа бағытталған байланыс жолдарын қорғау үшін өз бақылауында ұстауды қалады. НАТО-ның теңіз күштерінің командирі, адмирал Роберт Б. Карни, Оңтүстік Еуропаның Одақтас күштерінің Бас қолбасшысы тағайындалғанда, бұрынғы британдық Бас қолбасшы, адмирал сэр Джон Эдельстенмен қарым-қатынас кері болды. Эдельстен Карниге, бастапқыда қауіпсіз байланыс құралдары болмағандықтан, байланыс құралдарын пайдалану туралы сыпайы ұсыныс жасағанда, "Мен саған байланыс құралдары арқылы Фауст рөлін ойнамаймын!" деген жауап алды. 1956 жылы флоттың кемелері француз флотымен бірге Мысырға қарсы Суэц соғысына қатысты. 1957 жылдан 1959 жылға дейін контр-адмирал Чарльз Мэдден Мальтадағы Флаг-офицер лауазымын атқарды, ол үш мина тазартушы эскадрильясы, десанттық операциялар эскадрильясы және Валлетта порты маңындағы базаларда орналасқан су асты кемелерінің флотилиясына жауапты болды. Осы қызметінде ол Мальтаның ұлтшыл премьер-министрі Дом Минтоффпен жақсы қарым-қатынас орнату үшін айтарлықтай дипломатиялық шеберлік танытуға тиіс болды. 1960 жылдары Ұлыбритания мен британдық территориялар арасындағы байланысты сақтау маңыздылығы азайды, өйткені Империя таратылды және Суық соғыс кезеңіндегі теңіз күштерінің жауапкершілігі Солтүстік Атлантқа көшті. Жерорта теңізі флоты біртіндеп қысқартылып, 1967 жылдың маусымында таратылды. Эрик Гроув "Авангардтан Тридентке" еңбегінде 1960 жылдардың ортасына қарай флоттың тұрақты құрамы "бір ғана шағын эскорт эскадрильясына [30-шы эскорт эскадрильясы, оның құрамында , , және тағы бір кеме] және жағалаудағы мина тазартушы эскадрильясына дейін азайды" деп жазады. Бейра патруліне және басқа да орындарға жіберілген кемелердің саны 1966 жылы төрттен екіге, содан кейін фрегаттар мүлдем болмады. Флоттың активтері мен жауапкершілік аймағы жаңа Батыс флотына қосылды. Осы өзгерістің нәтижесінде Ұлыбритания НАТО-ның Жерорта теңізіндегі Одақтас күштерінің Бас қолбасшысы лауазымынан бас тартып, ол лауазым жойылды.

Жерорта теңізі бас қолбасшысы

Ескерту: Бұл тізім толық емес. Тізімделген офицерлердің көпшілігі Жерорта теңізінде Бас қолбасшы болып тағайындалды, ал кейбіреулері бұрын Жерорта теңізінде орналасқан флоттарға/эскадрильяларға басшылық етуге тағайындалған. Олардың тағайындалуларына қатысты ескертулерді тізімдерінің жанында қараңыз.

Бас қолбасшы | Мерзімі | Флагман | Ескерту
---|---|---|---
Теңіз генералы Роберт Блейк | 1654 жылдың қыркүйегі – 1657 жылдың тамызы | Swiftsure, Naseby, George | Жерорта теңізі үшін Флот қолбасшысы және Жерорта теңізі флотының қолбасшысы ретінде тағайындалды. George кемесінде қайтыс болды.
Адмирал сэр Томас Аллин | 1668 жылдың тамызы – 1670 жылдың қыркүйегі | Monmouth, Resolution |
Вице-адмирал сэр Эдвард Спрагг | 1670 жылдың қыркүйегі – 1672 жылдың наурызы | Revenge, Rupert |
Адмирал сэр Джон Нарборо | 1674 жылдың қазаны – 1679 жылдың сәуірі | Henrietta, Plymouth |
Адмирал Артур Герберт | 1679 жылдың сәуірі – 1683 жылдың маусымы | Rupert, Bristol, Tiger |
Адмирал лорд Дартмут | 1683 жылдың тамызы – 1684 жылдың ақпаны | Captain |
Капитан Клаудсли Шоуэлл | 1684 жылдың ақпаны – 1686 жыл | James Galley |
Вице-адмирал Генри Киллигрю | 1686 жылдың маусымы – 1690 жыл | Dragon |
Керші адмирал сэр Фрэнсис Уилер | 1693 жылдың қарашасы – 1694 жылдың ақпаны | Sussex | Гибралтар шығанағында кеме апатында қаза тапты.
Флот адмиралы Эдвард Рассел | 1694 жылдың маусымы – 1695 жылдың тамызы | |
Адмирал сэр Джордж Рук | 1695 жылдың тамызы – 1696 жылдың сәуірі | Queen |
Вице-адмирал Джон Невилл | 1696 жылдың қазаны – 1697 жылдың тамызы | Cambridge | Cambridge кемесінде қайтыс болды.
Вице-адмирал Мэтью Айлмер | 1698 жылдың қыркүйегі – 1699 жылдың қарашасы | Boyne |
Адмирал сэр Клаудсли Шоуэлл | 1703 жылдың наурызы – 1703 жылдың қыркүйегі | Triumph |
Флот адмиралы сэр Джордж Рук | 1704 жылдың ақпаны – 1704 жылдың қыркүйегі | Royal Katharine |
Вице-адмирал сэр Джон Лик | 1704 жылдың қыркүйегі – 1705 жылдың мамыры | Prince George |
Адмирал лорд Питерборо | 1705 жылдың мамыры – 1707 жылдың наурызы | | Сэр Клаудсли Шоуэллмен бірлескен адмирал.
Флот адмиралы сэр Клаудсли Шоуэлл | 1705 жылдың мамыры – 1707 жылдың қазаны | | Лорд Питерборомен бірлескен адмирал. 1707 жылы Силли аралдарындағы теңіз апатында қаза тапты.
Керші адмирал сэр Томас Дилкс | 1707 жылдың қазаны – 1707 жылдың желтоқсаны | | Легхорнда салқындап қайтыс болды.
Адмирал сэр Джон Лик | 1708 жылдың қаңтары – 1708 жылдың қыркүйегі | Albemarle |
Адмирал Джордж Бинг | 1708 жылдың желтоқсаны – 1709 жылдың күзі | | Жерорта теңізі эскадрильясының бас қолбасшысы.
Адмирал сэр Джон Норрис | 1709 жылдың желтоқсаны – 1710 жылдың қарашасы | |
Адмирал сэр Джон Дженнингс | 1710 жылдың қарашасы – 1713 жылдың желтоқсаны | Blenheim |
Адмирал сэр Джеймс Вишарт | 1713 жылдың желтоқсаны – 1715 жыл | Rippon |
Вице-адмирал Джон Бейкер | 1715 жылдың мамыры – 1716 жылдың қазаны | Lion |
Вице-адмирал Чарльз Корнуолл | 1716 жылдың қазаны – 1718 жылдың наурызы | |
Флот адмиралы Джордж Бинг | 1718 жылдың наурызы – 1720 жылдың қазаны | Barfleur | Британдық Жерорта теңіз флотының қолбасшысы.
Вице-адмирал сэр Чарльз Уэйджер | 1727 жылдың қаңтары – 1728 жылдың сәуірі | |
Адмирал сэр Чарльз Уэйджер | 1731 жылдың тамызы – 1731 жылдың желтоқсаны | Namur |
Комодор Джордж Клинтон | 1736 – 1738 | |
Вице-адмирал Николас Хаддок | 1738 жылдың мамыры – 1742 жылдың ақпаны | |
Керші адмирал Ричард Лесток | 1742 жылдың ақпаны – 1742 жылдың наурызы | Neptune |
Адмирал Томас Мэтьюс | 1744 жылдың тамызы – 1745 жылдың шілдесі | Neptune |
Вице-адмирал Генри Медли | 1745 жылдың шілдесі – 1747 жылдың тамызы | Russell | Вадода қызбадан қайтыс болды.
Вице-адмирал Джон Бинг | 1747 жылдың тамызы – 1748 жылдың тамызы | Princess |
Керші адмирал Джон Форбс | 1748 жылдың тамызы – 1748 жылдың қазаны | | Жерорта теңізіндегі бас қолбасшы ретінде.
Комодор Августус Кеппел | 1749 жылдың наурызы – 1751 жылдың шілдесі | Centurion |
Комодор Джордж Эджкамб | 1751 – 1756 жылдың сәуірі | Monmouth, Deptford |
Адмирал Джон Бинг | 1756 жылдың сәуірі – 1756 жылдың шілдесі | |
Вице-адмирал сэр Эдвард Хоук | 1756 жылдың шілдесі – 1757 жылдың қаңтары | Ramillies |
Керші адмирал Чарльз Соундерс | 1757 жылдың қаңтары – 1757 жылдың мамыры | |

Жерорта теңізінің бас қолбасшысы

Жерорта теңізінің алғашқы бас қолбасшысы 1665 жылы тағайындалған болуы мүмкін. Бас қолбасшылар:

Бас қолбасшы | Мерзімі | Туы | Ескермелер
---|---|---|---
Адмирал Генри Осборн | 1757 мамыр – 1758 наурыз | |
Вице-адмирал Сэр Чарльз Соундерс | 1760 сәуір – 1763 сәуір | |
Коммодор Ричард Спри | 1766 мамыр – 1769 қараша | |
Реар-адмирал Ричард Хоу | 1770 қараша – 1774 маусым | |
Вице-адмирал Роберт Ман | 1774 маусым – 1777 қыркүйек | |
Вице-адмирал Роберт Даф | 1803 мамыр – 1805 қазан | Victory | Трафалгар шайқасында қаза тапты
Вице-адмирал Лорд Коллингуд | 1805 – 1810 | |
Вице-адмирал Сэр Чарльз Коттон | 1810 – 1811 | |
Вице-адмирал Сэр Эдвард Пеллоу | 1811 – 1814 | |
Вице-адмирал Сэр Чарльз Пенроуз | 1814 – 1815 | |
Вице-адмирал Лорд Эксмоут | 1815 – 1816 | |
Вице-адмирал Сэр Чарльз Пенроуз | 1816 – 1818 | |
Вице-адмирал Томас Фрейм | 1818 – 1820 | |
Вице-адмирал Сэр Гарри Клартон | 1820 – 1823 | |
Вице-адмирал Сэр Эдвард Кодрингтон | 1823 – 1826 | |
Вице-адмирал Сэр Пултеней Малькольм | 1826 – 1828 | |
Вице-адмирал Сэр Генри Хотам | 1828 – 1831 | |
Вице-адмирал Сэр Уильям Паркер | 24 шілде 1846 – 17 қаңтар 1852 | |
Реар-адмирал Сэр Джеймс Дандас | 17 қаңтар 1852 – 1854 | |
Вице-адмирал | 17 желтоқсан 1852 | |
Реар-адмирал Сэр Эдмунд Лайонс | 1854 – 22 ақпан 1858 | |
Вице-адмирал | 19 наурыз 1857 | |
Вице-адмирал Сэр Артур Фаншоу | 22 ақпан 1858 – 19 сәуір 1860 | |
Вице-адмирал Сэр Уильям Мартин | 19 сәуір 1860 – 20 сәуір 1863 | Marlborough |
Вице-адмирал Сэр Роберт Смарт | 20 сәуір 1863 – 28 сәуір 1866 | Marlborough |
Вице-адмирал Лорд Кларенс Пейджет | 28 сәуір 1866 – 28 сәуір 1869 | Victoria |
Вице-адмирал Сэр Александр Мильн | 28 сәуір 1869 – 25 қазан 1870 | |
Адмирал | 1 сәуір 1870 | |
Вице-адмирал Сэр Гастингс Йелвертон | 25 қазан 1870 – 13 қаңтар 1874 | Lord Warden |
Вице-адмирал Сэр Джеймс Драммонд | 13 қаңтар 1874 – 15 қаңтар 1877 | Lord Warden |
Вице-адмирал Сэр Джеффри Хорнби | 5 қаңтар 1877 – 5 ақпан 1880 | |
Адмирал | 15 маусым 1879 | |
Вице-адмирал Сэр Бошамп Сеймур | 5 ақпан 1880 – 7 ақпан 1883 | |
Адмирал | 6 мамыр 1882 | |
Вице-адмирал Лорд Джон Хэй | 7 ақпан 1883 – 5 ақпан 1886 | |
Адмирал | 8 шілде 1884 | |
Вице-адмирал Г.Р.Н. Герцог Эдинбургский | 5 ақпан 1886 – 11 наурыз 1889 | |
Адмирал | 18 қазан 1887 | |
Вице-адмирал Сэр Энтони Хоскинс | 11 наурыз 1889 – 20 тамыз 1891 | |
Адмирал | 20 маусым 1891 | |
Вице-адмирал Сэр Джордж Трайон | 20 тамыз 1891 – 22 маусым 1893 | | Victoria кемесінде қаза тапты
Адмирал Сэр Майкл Калм Сеймур | 29 маусым 1893 – 10 қараша 1896 | |
Адмирал Сэр Джон Хопкинс | 10 қараша 1896 – 1 шілде 1899 | |
Адмирал Сэр Джон Фишер | 1 шілде 1899 – 4 маусым 1902 | |
Адмирал Сэр Комптон Домвиль | 4 маусым 1902 – маусым 1905 | | 1 мамыр 1905 тағайындалды, 6 маусым 1905 қолбасшылықты қабылдады
Адмирал Сэр Чарльз Дрюри | 5 наурыз 1907 – 1908 | | 27 наурыз 1907 қолбасшылықты қабылдады
Адмирал Сэр Ашетон Курзон Хоу | 20 қараша 1908 – 1910 | | 20 қараша 1908 қолбасшылықты қабылдады
Адмирал Сэр Эдмунд Поэ | 30 сәуір 1910 – қараша 1912 | | 30 сәуір 1910 қолбасшылықты қабылдады
Адмирал | 1 маусым 1912 | | 12 маусым 1912 қолбасшылықты қабылдады
27 тамыз 1914 | |
Бірінші дүниелік соғыс кезінде Жерорта теңізінің жауапкершілік аймақтарына бөліну жоспарлары жасалды. 1917 жылдың тамызында Гибралтар, Мальта, Египет жағалауы және Эгей теңізіне жауапкершілік британдықтарға жүктелді. Вице-адмирал Сомерсет Гоф Калторп Жерорта теңізіндегі барлық британдық күштерге қолбасшылық ететін CinC, MF болды. Жалпы одақтас командалық француз теңіз флотының басшысы болған одақтас бас қолбасшының бақылауында болады. Вице-адмирал Сомерсет Гоф Калторп сонымен қатар Жерорта теңізіндегі басқа одақтас күштерді үйлестіру үшін жауапты болды. Британдық күштер бірнеше қосалқы командаларға бөлінді, атап айтқанда Гибралтар, Мальта, Британдық Адриатика эскадрильясы, Британдық Эгей эскадрильясы, Египет дивизиясы және Қызыл теңіз және Қара теңіз және Мармора күші. Посттардың атаулары жазбалар бағанында қалың әріппен берілген.

Адмирал Сэр Сомерсет Гоуф Калторп | 26 тамыз 1917 – 25 шілде 1919 | Жерорта теңізінің бас қолбасшысы |
Вице-адмирал Сэр Джон де Робек | 26 шілде 1919 – 14 мамыр 1922 | |
Вице-адмирал Сэр Осмонд Брок | 15 мамыр 1922 – 7 маусым 1925 | |
Адмирал | 31 шілде 1924 | |
Адмирал Сэр Роджер Кейс | 8 маусым 1925 – 7 маусым 1928 | |
Адмирал Сэр Фредерик Филд | 8 маусым 1928 – 28 мамыр 1930 | |
Адмирал Сэр Эрнл Чатфилд | 27 мамыр 1930 – 31 қазан 1932 | |
Адмирал | 31 қазан 1932 – 19 наурыз 1936 | |
Адмирал Сэр Дадли Пунд | 20 наурыз 1936 – 31 мамыр 1939 | |
Адмирал | 1 маусым 1939 – 6 маусым 1939 | | 1942 наурызында қолбасшылықты қабылдады
HMS St Angelo (база, Мальта) | 1939 тамыз – 1940 сәуір | |
Адмирал | 1940 ақпан – 1941 ақпан | | Жерорта теңізінің бас қолбасшысы
Вице-адмирал Каннингэм | 1 маусым 1940 – 3 қаңтар 1941 | | 1 маусым 1940 күні адмирал дәрежесі берілді, 3 қаңтар 1941 күні адмирал дәрежесіне көтерілді
Адмирал Сэр Генри Харвуд | | |
1944 жылдың қаңтар айында екі бөлек командалық Флаг Офицері, Левант және Шығыс Жерорта теңізі (FOLEM) Жерорта теңізі бойынша C-ге есеп беретін болып қайта біріктірілді.

Адмирал Флот Сэр Эндрю Каннингэм | 1946 – 1948 | (база, Мальта) |
Адмирал | 10 желтоқсан 1954 – 10 сәуір 1957 | HMS St Angelo (база, Мальта) |
Вице-адмирал Командалық, Жеңіл күштер және екінші командалық Жерорта теңіз флоты | 1940–1942 | |
Контр-адмирал (D) Командалық, Жерорта теңіз флоты эсминдері | 1922 – 1965 | |
Комодор (D) Командалық, Жерорта теңіз флоты эсминдері | 1922 – 1965 | |
Комодор, Алжир | желтоқсан 1942 – ақпан 1943 | |
Комодор Командалық, Британдық Адриатика күштері | 1917 – 1919 | |
Комодор Командалық, Қызыл теңіз дивизиясы | 1884 – 1885 | |
Флаг офицері Командалық күш H | 1940 – 1941 | |
Контр-адмирал Командалық, Британдық Адриатика эскадриласы | 1915 – 1917 | |
Контр-адмирал Командалық, Британдық Эгей эскадриласы | 1917 – 1918 | |
Контр-адмирал Командалық, Жерорта теңіз флоты Круарманды | 1912 | |
Контр-адмирал Командалық, Екінші командалық, Шығыс Жерорта теңіз флоты | 1915 – 1918 | |
Аға британдық теңіз офицері, Суэц каналы аймағы | 1939 – 1942 | |
Аға теңіз офицері, Мудрос | 1915 – 1918 | |
Вице-адмирал Командалық 1-ші шайқас эскадрильясы | 1939 – 1941 | |
Бас көліктік теңіз офицері, Салоника | 20 қаңтар 1916 – маусым 1916 | |
Комодор Командалық | | |