Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы, Haloragaceae тұқымдастығына жататын Myriophyllum (судың көп жапырақтысы) – 69 шамасындағы тұщы су өсімдіктерінің туысы, дүние жүзіне тараған. Myriophyllum әртүрлілігінің орталығы – Австралия, онда 43 түрі (37-сі эндемик) анықталған. Бұл су астындағы өсімдіктер көбінесе ауа каналдары бар созылған сабақтарымен және жіңішке, қауырсын тәрізді бөлінген жапырақтарымен танылады, бірақ көптеген ерекшеліктері бар. Мысалы, Солтүстік Американың M. tenellum түрінің жапырақтары тізбектей орналасқан, ал көптеген австралиялық түрлердің кішкентай, кезектесіп немесе қарама-қарсы жапырақтары бөлінудің белгілерін көрсетпейді. Өсімдіктер көбінесе гетерофилді болады, су бетіндегі жапырақтары әдетте сол өсімдіктің су астындағы жапырақтарынан қатаң және кішірек болып келеді, сондай-ақ олар бөлінбеуі мүмкін. Түрлер бір немесе екі жынысты болуы мүмкін. Бір жынысты түрлердегі өсімдіктер екі жынысты, екі жынысты түрлердегі өсімдіктер еркек немесе әйел болады, гүлдері кішкентай, 4(2) бөлікке бөлінеді және көбінесе жапырақ қойнауларында орналасады. "Әйел" гүлдерінде көбінесе жапырақшалар болмайды. Жемісі – шизокарп, піскен кезде төрт (екі) жаңғаққа ажырайды. Жемістер мен жапырақтар су құстары үшін маңызды тамақ көзі болуы мүмкін, олар тұқымдар мен клоналды таралудың маңызды көзі саналады.

Инвазия және бақылау

Үш түрі (M. aquaticum, M. heterophyllum және M. spicatum) Солтүстік Америкадағы көлдерге, табиғи су жолдары мен суару каналдарына агрессивті түрде еніп кірді. Ең көп зардап шеккен АҚШ штаттары бақылау жоспарларын енгізді. Теннесси өзенінің басқару органы 1960 жылдары өз суларында мильфойлды анықтады. Ол мильфойлдың тамақ немесе шикізат ретіндегі құндылығын ескермей, химиялық заттар мен су деңгейін төмендету арқылы күресті. Су лилияларының (Nelumbo lutea) оған күн сәулесін бөгеуі мүмкін екенін ұсынды. Көбінесе дикват дибромиді бар гербицидтермен бақыланатын кең таралған инвазивті еуразиялық су құрты (M. spicatum). Бақылауды "көл кескіші" сияқты мұқият механикалық басқару арқылы да жүзеге асыруға болады, бірақ бұл фрагменттелетін өсімдік, ал фрагменттер қайтадан өсуі мүмкін. Механикалық басқаруға ұзын сапты көл кескіші немесе су арамшөптерін қырқуға арналған құралдардың қолданылуы кіреді. Бұл құралдарды қолдану шабындыны күтуге ұқсас. Бұл құралдар тұқымдар жетілгенге дейін тиімді. Жұқпаның алдын алу үшін шөп дөңгелегі немесе көл тазартқышын қолдануға болады. Бұл автоматтандырылған және қадағаланбайтын машиналар. Кейбір штаттарда рұқсат қажет болуы мүмкін. 2007 жылы Миддлбери колледжінің профессоры Салли Шелдон мильфойлды ғана жейтін сулық (Euhrychiopsis lecontei) оған қарсы тиімді қару екенін хабарлады. 2000 жылдан бері инвазивті мильфойлдар қолмен жинау арқылы басқарылуда. Жаңа Англия штаттарындағы бірнеше ұйымдар көлдік аумақтағы қолмен жинауды басқару бағдарламаларын сәтті жүзеге асырды. Мерзімік күтім қажет; түр бір рет орналасқаннан кейін толығымен жою мүмкін емес, бірақ оны басқаруға болатын деңгейге дейін төмендетуге болады. Тиісті техникамен жақсы оқытылған суға батушылар, мысалы, Солтүстік Нью-Йорктегі Адирондак саябағында химиялық заттар, механикалық жинау машиналары және басқа басқару техникалары бұзушылық тудыратындықтан тыйым салынған көлдерді тиімді түрде бақылап, күтіп ұстады. Пол Смитс колледжінің Адирондак су бассейні институты (AWI) қолмен жинаудың тиімділігін жоғары бағалайды.