Кіріспе
2004 жылғы Австралиядағы федералды сайлау 9 қазан күні өтті. Бұл Ховард үкіметі үшін өкіметтің төртінші мерзімін қамтамасыз ету мүмкіндігі болды. Джон Ховард пен Джон Андерсон басшылық еткен консервативті коалиция – Либералдық партия мен Ұлттық партияға Марк Лэтам мен Еңбек партиясы қарсы шықты. Ховард үкіметі төртінші мерзімге қайта сайланды, ел бойынша маңызды жетістіктерге қол жеткізді. Ол көпшілігін 10 орынға арттырып, 14-тен 24-ке жеткізіп, бұрынғыдан да көп мандаттарды сақтап қалды. Коалиция сайлауды 87 мандатпен аяқтады, ал Еңбек партиясы 60 мандатқа ие болды. Қалған мандаттар тәуелсіз саяхатшыларға бөлді. Сайлаудан кейінгі талдау көрсеткендей, Австралияның Еңбек партиясы, сауалнама жүргізушілер және БАҚ барлығы да қателік жасады. Көптеген сарапшылардың болжамы бойынша, сайлау тартысты болады, тіпті Еңбек партиясы жеңіске де жете алатын еді, бірақ нәтижесінде Коалиция жеңіске жетті, ал Еңбек партиясының бастапқы дауысы төмендеді. Төмендегі кесте 2004 жылғы федералды сайлаудағы Австралия Өкілдер палатасының нәтижелерін көрсетеді: Коалиция – 87, Австралияның Еңбек партиясы – 60, үш тәуелсіз депутат.
Сайлауға дейінгі кезең
2001 жылы Джон Говардтың Коалициялық үкіметі көптеген адамдар үкімет үшін "жеңіске жете алмайтын" сайлау деп санайтын Лейбористік партияны шамалы айырмамен жеңді. 11 қыркүйектегі террористік шабуылдар және Тампадағы босқындар дағдарысы сияқты ұлттық қауіпсіздік мәселелері үкіметке саяси жағдайын өзгертуге және Өкілдер палатасында екі орын қосымша ұтып алуға мүмкіндік берді. 2001 жылдан кейін Австралия АҚШ пен Ұлыбританиямен бірге "Еріктілер коалициясының" құрамында Ирак соғысына қатысты, бұл көптеген адамдар үшін даулы болды. Көптеген адамдар бұл соғысты сәтсіздік деп қарады және соғыстың танымалдылығы төмен болғандықтан Говард үкіметі жеңілуі мүмкін деп болжады. Сол жылдың басында Испаниядағы тағы бір батыс демократиясы Ирак соғысын қолдаған үкімет сайлауда жеңіліске ұшырады, және Австралия үкіметінің де осындай тағдырға ұшырауы мүмкін деген болжамдар тарады. 2004 жылдың 29 тамызында премьер-министр 2004 жылдың 9 қазанында федералды сайлау өтетінін жариялады. Сайлауды жариялаудың бұл уақыты ерекше болды, көптеген адамдар Афинадағы Олимпиада ойындарының көпшіліктің назарын өзіне аударғанын ойлады. Бұл сонымен қатар 6 аптаға созылған, өте ұзақ сайлау науқаны болды. Көптеген сарапшылар тартысты жарыс күтеді, Мишель Граттан бұл науқан "екі лидердің де шешуші артықшылығы болмайтын, екеуінің де жеңіске жеткізе алатын және арасында кез келген нәрсе болуы мүмкін" болатынын мәлімдеді. Дегенмен, үкімет саяси тұрғыдан берік позицияда болды.
Виктория
Дауыс беруге қатысу 94,84% (ТВ) — Жарамсыз 5,16%
Партия дауыстары %
Орын ауысуы
1,302,038 43.24 +4.17 16
105,557 3.51 +0.43 2
Либералды-Ұлттық коалициясы 1,302,038 46.75 +4.60 18
1,217,921 40.45 –1.20 19
224,423 7.45 +1.55
71,735 2.38 +2.38
32,363 1.07 –5.18
14,010 0.47 +0.24
4,119 0.14 –1.14
3,694 0.12 0.12
1,372 0.05 0.05
573 0.02 0.15
Зейнеткерлер, әскери қызметшілер және ветерандар 527 0.02 0.02
459 0.02 0.19
Қарлылар мен мүгедектер зейнеткерлер партиясы 285 0.01 0.01
s 32,073 1.07 0.99
Барлығы 3,139,881 37
Екі партиялық басымдық дауысы
Либералды/Ұлттық коалициясы 1,535,650 51.00 +3.14 18
1,475,519 49.00 –3.14 19
Жарамсыз/бос дауыстар 128,712 4.10 +0.12
Тіркелген дауыс берушілер/қатысу 3,309,800 94.87
Источник: AEC Tally Room
In Victoria, the poor result seen in other states for Labor wasn't reflected. Labor was able to achieve above 40% of the primary vote in this state, its poorest since 1990. The Liberal Party performed strongly in Victoria recording their best results in the state since the election of 1954 with 43.2% of the primary vote. The National's and Green vote held steady in the state, while the Australian Democrat vote fell sharply to 1.1%.<noinclude></includeonly>
Виктория штатында Еңбек партиясының басқа штаттардағы нашар нәтижесі көрінбеді. Еңбек партиясы бұл штатта 40 пайыздан астам бастапқы дауыс жинады, бұл 1990 жылдан бергі ең нашар көрсеткіші. Либералды партия Викторияда күшті жұмыс істеді, 1954 жылғы сайлаудан бері штатта ең жақсы нәтижелерге қол жеткізді, бастапқы дауыс берудің 43,2% -ын алды. Ұлттық және Жасыл партиялардың дауысы штатта тұрақты болды, ал Австралиялық демократтардың дауысы 1,1% -ға дейін күрт төмендеді.
In Victoria, the poor result seen in other states for Labor wasn't reflected. Labor was able to achieve above 40% of the primary vote in this state, its poorest since 1990. The Liberal Party performed strongly in Victoria recording their best results in the state since the election of 1954 with 43.2% of the primary vote. The National's and Green vote held steady in the state, while the Australian Democrat vote fell sharply to 1.1%.<noinclude></includeonly>
Квинсленд штаты
+Қатысу 94.84% (CV) — Ресми емес 5.16% Партиялық дауыс % Орын ауысуы 867,289 39.41 + 2.95 17 1 214,522 9.75 +0.61 4 Либералды/Ұлттық коалициясы 1,081,811 49.15 +3.55 21 1 765,507 34.78 +0.08 6 1 111,314 5.06 +1.57 80,820 3.67 +3.67 43,619 1.98 –5.09 30,255 1.37 –2.94 7,872 0.36 + 0.22 3,990 0.18 +0.18 2,824 0.13 +0.13 1,251 0.06 +0.06 787 0.04 –0.01 Бұрынғы қызметшілер, қызметшілер және ардагерлер 734 0.03 +0.03 70,104 3.18 –1.45 Барлығы 2,320,717 28 Екі партиялық басымдық дауысы Либералды/Ұлттық коалициясы 1,256,533 57.09 +2.23 21 1 944,355 42.91 –2.23 6 1 Жарамсыз/бос дауыстар 119,829 5.16 +0.33 Тіркелген дауыс берушілер/қатысу 2,475,611 93.74 Дереккөзі: AEC Тізім бөлмесі
Еңбек партиясы штат бойынша нашар нәтижелер көрсетті, әсіресе 2004 жылға дейін штат деңгейінде күшті нәтижелерге қол жеткізгенін ескерсек. Шындығында, Еңбек партиясы осы сайлауда партия құрылғаннан бергі бастапқы дауыс санының ең төменгі деңгейін тіркеді, ал Либералды партия ең жоғары деңгейін тіркеді. Квинсленд жасылдар үшін ең нашар сайлау округі болды, ал «Бір Ұлт» партиясы да бастапқы дауысында 5,1% төмендеді.
The Labor Party returned poor polling in the state, especially considering it was enjoying strong results at a state level through to 2004. Indeed, Labor recorded some of its lowest primary vote numbers in this state since the party's foundation in this election, while the Liberal party recorded some of its strongest. Queensland was the poorest state electorally for the Greens, while One Nation also suffered a 5.1% reduction in their primary vote.<noinclude></includeonly>
Батыс Австралия
+Қатысу 92.79% (CV) — Ресми емес 5.32% Партиялық дауыс % Орын ауысуы Үлкен өзгеріс 528,016 48.13 + 6.74 10 2 6,895 0.63 –0.39 Либералды-Ұлттық коалициясы 534,911 48.76 +6.35 10 2 381,200 34.75 –2.39 5 2 84,100 7.67 + 1.68 27,650 2.52 –3.75 24,650 2.25 +1.07 16,298 1.49 –3.17 6,539 0.60 +0.33 2,619 0.24 +0.24 2,625 0.24 +0.25 1,620 0.15 +0.15 s 14,861 1.35 + 0.82 Барлығы 1,158,687 15 Екі партиялық басымдық дауысы Либералды/Ұлттық коалициясы 607,829 55.40 + 3.78 10 2 489,244 44.60 –3.78 5 2 Жарамсыз/бос дауыстар 61,614 5.32 +0.40 Тіркелген дауыс берушілер/қатысу 1,248,732 92.79 Дереккөзі: AEC Тізім бөлмесі
Western Australia saw two seats change hands. The Liberal vote has always been considered strong in this state. It was made stronger in this election due to Kim Beazley's absence as Labor leader. Beazley, a native Western Australian was seen to bolster Labor's poll numbers when he stood in 1998 and 2001. This and the unpopular Labor state Geoff Gallop government of the time saw Labor's polling numbers slide to its lowest since 1977.<noinclude></includeonly>
Батыс Австралияда екі орын ауысты. Либералдық дауыс осы штатта әрқашан күшті деп есептелген. Бұл сайлауда Ким Бизлидің Еңбек партиясының басшысы болмауы оны одан да күшейтті. Батыс Австралияда туған Бизли 1998 және 2001 жылдары сайлауға қатысқанда Еңбек партиясының қолдауын арттырды. Осы және сол кездегі танымал емес Еңбек партиясының штаттық үкіметі Джефф Галлоптың салдарынан Еңбек партиясының қолдауы 1977 жылдан бері ең төменгі деңгейге жетті.
Western Australia saw two seats change hands. The Liberal vote has always been considered strong in this state. It was made stronger in this election due to Kim Beazley's absence as Labor leader. Beazley, a native Western Australian was seen to bolster Labor's poll numbers when he stood in 1998 and 2001. This and the unpopular Labor state Geoff Gallop government of the time saw Labor's polling numbers slide to its lowest since 1977.<noinclude></includeonly>
Оңтүстік Австралия
+Қатысу 94.79% (CV) — Жарамсыз 5.56% Партиялық дауыс % Ықпалды орын өзгерісі 446,372 47.40 + 1.49 8 1 9,611 1.02 +1.02 0 Либералды-Ұлттық коалициясы 455,983 48.42 +2.52 8 1 346,071 36.75 + 3.01 3 51,200 5.44 +1.80 17,682 1.88 –8.66 10,687 1.13 –3.62 40,547 4.31 +4.31 s 19,204 2.04 +1.16 Барлығы 997,102 11 1 Екі партиялық басымдық Либералды/Ұлттық коалициясы 511,845 54.36 +0.28 8 1 429,799 45.64 –0.28 3 Жарамсыз/бос дауыстар 55,458 5.56 +0.22 Тіркелген сайлаушылар/қатысу 1,051,923 94.79 Дереккөзі: AEC Тізімдемесі
The redistribution saw South Australia lose one seat. This election saw four seats change hands; however, there was no net change in party representation. The Liberal vote rose slightly, as did Labor's (3.1% since 2001). While the Greens recorded a result of 5.4%.
Оңтүстік Австралия бір орынды жоғалтты. Бұл сайлауда төрт орын алмасты, бірақ партиялық өкілдікте нақты өзгеріс болған жоқ. Либералдық дауыс аздап өсті, сондай-ақ Лейбористік партияның дауысы (2001 жылдан бері 3,1% өсім). Жасылдар 5,4% нәтиже көрсетті.
The redistribution saw South Australia lose one seat. This election saw four seats change hands; however, there was no net change in party representation. The Liberal vote rose slightly, as did Labor's (3.1% since 2001). While the Greens recorded a result of 5.4%.
Австралиялық астаналық аумақ
+Қатысу 95.85% (CV) — Ресми емес 2.31% Партиялық дауыстар % Айналмалы орындар Өзгерісі 104,836 50.2 +3.3 2 73,508 35.2 +2.8 0 22,440 10.8 +3.7 5,010 2.4 –5.6 2,067 1.0 +1.0 765 0.4 +0.4 Барлығы 208,626 2 Екі партияға басымдық берілген дауыс 61.1 –1.4 2 38.9 +1.4 0
Солтүстік территория
+Қатысу 86.53% (CV) — Рейсми емес 3.85% Партиялық дауыс % Айналмалы орындардың өзгеруі 40,246 44.27 +1.37 1 39,855 43.84 +3.30 1 5,646 6.21 +2.19 2,152 2.37 –2.89 1,000 1.10 +1.10 235 0.26 +0.26 s 1,781 1.96 –1.49 Барлығы 89,972 2 Екі партияға басымдық берілген дауыс 52.15 –0.34 1 47.85 +0.34 0
Нәтижелерді түсіндіру
Джон Говардтың премьер-министр ретіндегі танымалдылығы және Марк Лэтамның оппозиция басшысы ретіндегі тиімсіздігі Коалицияның сайлаудағы сәттілігіне түрткіс болды. Коалициялық үкіметте премьер-министрлікке лайықты баламаның болмауы осыны нығайтты. Говард үкіметінің үшінші мерзімінде экономика жақсы көрсетіп, экономикалық қауіпсіздік артқан деген жалпы пікір қалыптасқан. Бұл экономикалық ахуал Австралия үшін бұрынғы құлдилаған он жылдықтан кейін ерекше жағдай болды, сол кезде рецессия орын алған еді. Бұл Говардтың танымалдығын арттырды, оппозиция Говардтан гөрі кем танымал көшбасшыға қарсы күшті қарсылық көрсетуге мүмкіндік алды. Лэтам кейде партиялық кеңеспен ақылдаспай, саясатты күтпеген уақытта жариялап, шаршатарлық үгіт жүргізді. Говард мұны пайдаланып, оны тәжірибесіз және қауіпті деп көрсетуге сәттілік танытты. Ол сондай-ақ көптеген адамдар қате санаған бизнес және қаржылық көшбасшылармен байланысқа түспеді. Науқанның екі басты бағыты – халықаралық қауіпсіздік (Ирак соғысы, терроризм) және экономикалық қауіпсіздік болды. Олар дауыс беруге әсер етіп, адамдарды екі партиядан да ауытқытты, бірақ оның әсері шамалы болды. Сауалнамалар көрсеткендей, халықтың 82%-ы соғысқа қарсы болса да, тек 4%-ы оны басты мәселесі деп атады. Соғысқа қолдау көрсету ерекше жолмен дамыды. Бастапқыда елдің Ұлыбритания мен АҚШ-пен бірге соғысқа қатысуы қоғамда наразылық тудырды. Бірақ Австралия әскерлерін соғысқа жібергеннен кейін, халық пікірі өзгерді. 2003 жылдың соңында соғысқа қолдау көбінесе оңға қарай бұрылды. Көптеген адамдар моральдық тұрғыдан қарсы болды, бірақ олардың аз ғана бөлігі дауыс беру арқылы өз пікірін білдіруге ниеттенді. Лейбористер коалицияны медициналық қызмет, білім беруді қаржыландыру және әлеуметтік көмек сияқты әлеуметтік қызметтерді жеткілікті деңгейде қамтамасыз етудегі тәжірибесі үшін жиі сынады. Осы мәселелерді шешуге бағытталған саясат жарияланды, бұл сайлаушылардың арасында жақсы қабылданып, резонанс тудырды. Бұқаралық ақпарат құралдары саясатты бұрмалап, жеке мектептерге толыққанды қаржыландыру тоқтатылады деп көрсетті. Бұл шындыққа сай емес, саясат тәуелсіз қаржыландыру сақталатынын, бірақ қаражаты аз табысқа ие мектептерге көбірек бөлінетінін қамтамасыз етті. Дегенмен, Лэтам бұл саясатты қабылдағаны үшін БАҚ-та сыналып, Виктория штатының Herald Sun газеті оған қарсы редакциялық мақала жариялап, «Лэтам мырзаның міндеттемелері балаларын «бай» мектептерге жіберген барлық ата-аналардың өзі бай деген қате, идеологиялық негіздемеге құрылған» деп жазды.