Кіріспе

Джон Андреас Видтсо (; 31 қаңтар 1872 – 29 қараша 1952) – норвегиялық-американдық ғалым, жазушы және діни қайраткер. Ол 1921 жылдан 1952 жылы қайтыс болғанға дейін Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің Он Екі Елшілер кеңесінің мүшесі болды.

Ерте өмір

Видцо Норвегияның Сор-Трёнделаг аймағындағы Фройя аралында дүниеге келді. Туғанда оның қолы басына жабысқан еді, бірақ ол операция жасатып, бұл мәселені шешті. Видцо екі жасқа толғанда, оның отбасы Норвегия материгіндегі Намсос қаласына көшіп барды. Оның әкесі, Джон да, 1878 жылдың ақпан айында қайтыс болды. Бұл оның анасы Аннаны екі кішкентай ұлымен жесір қалдырды: алты жасар Джон және оның кіші інісі Осборн Видцо. Отбасы Тронхеймге көшіп барды, онда оларды аяқ шебері ЛДС шіркеуімен таныстырды. 1883 жылы Видцо анасы мен інісімен бірге АҚШ-қа эмиграциялады. Олар қарашаның ортасында Юта аймағына келді. Видцо келесі сәуірде ЛДС шіркеуінің мүшесі болып суға батыру арқылы қабылданды.

Білім

Видцоу Юта штатының Логан қаласындағы Бригам Янг колледжін бітірді. Ол Гарвард университетіне қабылданды және 1894 жылы марапатталған дипломмен бітірді. 1898 жылы Видцоу жетпісшілер қатарына бекітіліп, Еуропада оқып жүрген кезінде миссионерлік қызмет атқаруға жіберілді. Ол Германияның Геттинген университетіне түсіп, 1899 жылы АМ және PhD ғылыми дәрежелерін алды. Видцоу Еуропада болған уақытының бір бөлігін Швейцарияда өткізді. Полиция оның әйелімен үйленгенін растау үшін құжат талап етті, ал олар американдық неке куәлігін әкеп ұмытып қалғандықтан, олар екінші рет неке қиды.

Академиялық мансап

1900 жылдың тамызында Видтсо Юта штатының ауыл шаруашылығы колледжіндегі ауыл шаруашылығы тәжірибелік станциясының директоры болды. Осы қызметінде ол Льюис А. Мерилл және Дж. Эдвард Тейлормен бірге «Дезерт фермерін» құрды. Олардың мақсаты – оны шаруалар оқып, пайдаланатын танымал журнал ету еді. 1905 жылы Видтсо колледждің болашағына қатысты саяси пікірталастар мен университет президенті Уильям Джаспер Керрдің Видтсо оны жеткіліксіз қолдап отыр деген сезімі салдарынан ауыл шаруашылығы колледжінен босатылды. Біраз уақыт Видтсо Бригам Янг университетінде (BYU) ауыл шаруашылығы профессоры болды және БЮУ-дың биология және ауыл шаруашылығы колледжінің негізін қалаушысы деп есептеледі. (Бұрын БЮУ кампусында Джон А. Видтсо ғимараты Биология және ауыл шаруашылығы колледжіне орналасқан еді. 2014 жылы оның орнына жаңа Өмір ғылымдары ғимараты салынды). Бірақ көп ұзамай ол Логанға оралып, Керрдің орнын басып, Юта штатының ауыл шаруашылығы колледжінің президенті болды; ол 1907 жылдан 1916 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Сондай-ақ, ол 1916 жылдан 1921 жылы Құдайдың Иса Массихтің соңғы күнді қауымшылығының Он екі елшісінің мүшесі болып тағайындалғанға дейін Юта университетінің президенті болды. Видтсо 1921 жылдан 1924 жылға дейін Шіркеу білімі бойынша бесінші комиссар, ал 1934 жылдан 1936 жылға дейін жетінші комиссар болды. Апостол ретінде Видтсо Оңтүстік Калифорния университетінде дін сабағын оқытты.

Федералды үкімет жұмысы

1920 жылдары Видтсо екі жыл Вашингтон қаласында тұрып, Федералдық жерді мелиорациялау бюросының қайта ұйымдастырылуын бақылады.

Он екі елшінің алқасында қызмет ету

Видцо тіпті елші болмас бұрын да «Жақсарту дәуірі» журналымен тығыз байланысты болған. Ол 1935 жылдан 1952 жылға дейін журналдың бас редакторының орынбасары болды. «Жақсарту дәуірінің» редакторы ретінде Видцо «негізінен жастарға арналған журналды бүкіл Шіркеудің дауысына айналдырып, оның өсуіне жетекшілік етті». Видцоу сонымен қатар Шіркеудің генеалогия комитетінің мүшесі болды, онда ол Ғибадатхана индексі бюросын құруды және қабылдауды қолғабыс етті.

Еуропаға сапарлар

1923 жылы Видтсо өзінің әріптесі Рид Смутпен бірге Ұлыбритания мен Скандинавия елдеріне сапар жасады. Осы сапар барысында олар миссионерлердің шіркеуге оралуы үшін жағдай жасап, мойындауға қол жеткізді. Видтсо әйелімен және қарындасымен бірлесіп Янгтың өмірбаянын жазды. Видтсо Янгтың маңызды тұжырымдарын қамтитын кітапты да редакциялады. Видтсо сондай-ақ, ЛДС шіркеуінің президенті Джозеф Ф. Смиттің уағыздары мен тұжырымдамаларының жинағы – «Евангелие ілімі» кітабының бас құрастырушысы болды. Видтсо мен оның әйелі «Дұрыс тамақтану туралы нұсқау» кітабын жазды, ол Дұрыс тамақтануға денсаулықты әдеттерді енгізуді қолдайды. Видтсо «Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің үйреткен рационалды теологиясы» атты еңбекті жазды, оны кейін Дж. Рубен Кларк сияқты ЛДС авторлары сілтеме ретінде пайдаланды. Ол сондай-ақ «Дәлелдер мен келісімдер» атты еңбегін жазды, ол сенім мәселелері бойынша жиі қойылатын сұрақтарға жауап беретін «Жақсарту дәуірі» жазбаларының жинағы болды. Бұл еңбекте Видтсо соңғы күнгі қасиеттілердің кейбір мәселелер бойынша әртүрлі түсініктерге ие болуы мүмкін екенін мойындайды. Мысалы, жердің жаратылуына кеткен уақыт туралы түсіндірмесінде ол адал соңғы күнгі қасиеттілер «алты күн», «алты мың жыл» немесе «белгісіз кезең» түсініктерін ұстана алатынын көрсетті. Видтсо «белгісіз кезең» түсінігінің негізін түсіндіруге баса назар берсе де, ол қалған екеуін кемсіртпеді немесе оларды дәстүрден тыс деп санамады. 1939 жылы Видтсо «Қызмет және шіркеудің игілігі» және «Қызмет және шіркеу басқаруы» кітаптарын жариялады. Оның «Діни ілімдер мен келісімдер туралы хабарлама» еңбегін күйеу баласы Г. Гомер Дурхам редакциялап, Видтсоның қайтыс болғаннан кейін жариялады. Видтсо Франклин С. Харрис кішімен бірлесіп «Мормон кітабының жеті талабы: Дәлелдер жинағы» кітабын жазды. Видтсо Джозеф Смит туралы «Шындықты іздеуші, Құдайдың пайғамбары» атты өмірбаян жазды. Ол 1951 жылы жарық көрді және 1957 жылы Bookcraft баспасында қайта басылды. Видтсо сондай-ақ «Джозеф Смит ғалым ретінде: Мормон философиясына үлес» кітабын жазды, ол 1908 жылы «Жас ерлердің өзара жақсарту қауымдастығы» баспасынан шықты. 1944 жылы оның «Джозеф Смиттің құдайлық миссиясы» атты мақаласы Миссури штатының Индипенденс қаласындағы «Сион баспасы және баспа компаниясы» басып шығарған «Қайта орналастыру нұсқаулығы» кітабына енгізілді. Видтсоның діни емес кітаптарының қатарында «Құрғақ шаруашылық: Төмен жауын-шашын жасайтын елдер үшін ауыл шаруашылығы жүйесі» (Нью-Йорк: MacMillan, 1920) және Додждың «Юта географиясы» кітаптары бар. Видтсо екі автобиография жазды. Біріншісі, «Евангелия желісінде», негізінен оның анасының ЛДС шіркеуіне айналуына арналған. Екіншісі, «Күн сәулесінен жарық көрген жерде», оның кейінгі өмірінің тарихын баяндайды және оның білім беру философиясын түсіндіреді.

Әндер

Видтсо 1985 жылғы ӘҚТ ән кітабында 45 және 126 нөмірлермен берілген "Маған мәңгілік өмірге баста" және "Қанша уақыт, Әй, ең қасиетті және адал Раббым?" гимндерінің мәтіндерін жазған.

Өлім

Видтсоу Солт-Лейк-Ситиде зәркерік ауруынан қайтыс болды; ол қайтыс болғанға дейін бірнеше жыл бойы простата қатерлі ісігімен күресті. Ол Солт-Лейк-Сити зиратында жерленді. Адам С. Беннион Видтсоудың қайтысынан кейін Он екі елшілер кеңесіндегі бос орынды иеленді.