Кіріспе

Америкалық діни көшбасшы (1870-1963)

Ричард Розуэлл Лайман (23 қараша 1870 – 31 желтоқсан 1963) – американдық инженер және діни көшбасшы, 1918 жылдан 1943 жылға дейін Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (LDS Church) апостолы болды. Лайман көбінесе LDS шіркеуінің қауымнан шығарылған соңғы апостолы ретінде белгілі. 1943 жылы Дж. Рубен Кларк, LDS шіркеуінің Бірінші Президентігінің бірінші кеңесшісі және шіркеу президенті Хебер Дж. Гранттың денсаулығының нашарлауына байланысты де-факто жетекшісі, Лайманның бірнеше жыл бойы бұрын кеңесшілік етуге тағайындалған әйелмен тығыз қарым-қатынаста болғанын білді. Он екі апостолдың кворумы осы мәселені және Лайманның түсіндірмесін тыңдау үшін тәртіптік кеңес ұйымдастырды, содан кейін ол дереу қауымнан шығарылды. Лайман 1954 жылы 83 жасында қайтадан шомылдырылды, ал оның толық діни құдіреттері 1970 жылы қайтыс болғаннан кейін қалпына келтірілді.

Жас шағы мен отбасы

Лайман Юта аймағындағы Филлмор қаласында дүниеге келді және ЛДС шіркеуінің көптеген ертедегі басшыларымен тығыз байланыста болды. Оның әкесі Фрэнсис М. Лайман, екеуі де ЛДС шіркеуінің елшілері болған Амаса М. Лайманның ұлы еді. Оның анасы Клара Кэролайн Каллистер, оның әкесі Джон Смит, шіркеу негізін қалаушы Джозеф Смиттың інісі және шіркеудің Бас Патриархы болды. Клараның анасы Каролина Смит Каллистер, Бірінші президенттіктеп Бригам Янгпен бірге кеңесші болып қызмет еткен елші Джордж А. Смиттың жалғыз қарындасы еді. Лайман 1891 жылғы 29 тамызда Джозеф Ф. Смитпен ЛДС шіркеуінің қариясы етіп тағайындалды.

Білім беру және неке

Лайман 1891 жылы Юта штатының Прово қаласындағы Бригам Янг академиясын (BYA) бітіріп, Нормальдық сертификат алды, Юта штатының Логан қаласындағы Бригам Янг колледжінде оқыды, кейін Мичиган университетінде білім алып, 1895 жылы бакалавр (BS) дәрежесін қолына алды. Одан кейін азаматтық инженерлік мамандығы бойынша аспирантураны бітіріп, 1903 жылы Чикаго университетінен магистр, ал 1905 жылы Корнелл университетінен докторлық дәрежесін алды. Лайман БИА-да студент кезінде танысқан Эми Браунға үйленуді жоспарлаған, бірақ Мичиган университетінде оқыған кезінде оны кейінге шегерді. Лайман мұғалім және азаматтық инженер болды, сонымен қатар Юта штатының Жол комиссиясындағы жұмысымен танымал еді. Лайман Эми Браунға 1896 жылдың 9 қыркүйегінде үйленді, үйлену рәсімін Солтүстік Лейк ғибадатханасында Джозеф Ф. Смит орындады. 1895 жылдан 1896 жылға дейін Лайман БИА-да сабақ берді. Лайманның әйелі 1940 жылдан 1945 жылға дейін Қамқорлық қоғамының сегізінші басқарушысы қызметін атқарды.

Елшілік

Лайман 1918 жылдың 7 сәуірінде апостол етіп изделінді. Апостол ретінде ол 1935 жылға дейін Жастардың Өзара Жақсарту Қоғамының басқарушы кеңесінің мүшесі қызметін атқарды.

Қауымнан шығару

1943 жылы Бірінші Президенттік Лиманның заңды әйелінен басқа бір әйелмен ұзақ уақыт бірге тұрғанын анықтады. 1925 жылы Лиман Анна Якобсен Хегстедпен қарым-қатынасын бастады, оны көп әйелділікке (көп неке) теңеді. Шіркеудің бұл практиканы тыйым салғандықтан, ешкімге сеніп үйлену рәсімін өткізе алмады, сондықтан Лиман мен Хегстед жасырын түрде уәде берісті. 1943 жылы екеуінің жасы жетпістен асып кеткен еді. Лиман 1943 жылдың 12 қарашасында 72 жасында шіркеуден қуылды; сол кезде оның заңды әйелі Эми Б. Лиман Қамқорлық Қоғамының бас президенті болып қызмет етіп жатқан еді. Он екі елшінің кворумы газеттерге бір ғана сөйлемді хабарлады, онда қуудың себебі – пәктік заңын бұзу екені, бұл 1904 жылғы Екінші манифестен бері жасалған көп әйелділік некелердің қалыпты түсіндірілуі еді. (1890 жылғы Бірінші манифест пен 1904 жылғы Екінші манифест арасында жасалған көп әйелділік некелерге шіркеу төзімділік танытқан.) Лиман қуылғаннан кейін, Дж. Рубен Кларк Лиманның мүрдешілдер қозғалысына қосылуы мүмкін деп алаңдады. Лиман мен Якобсен өздерінің қарым-қатынасын келесі өмірге жасалған келісім ретінде қарастырғанмен, олардың өзін шын мәнінде үйленген деп санаған сәттері болды ма, әзірге белгісіз. 1938 жылға дейін Лиман олардың қарым-қатынасы жыныстық сипатта емес екенін мәлімдеді. Кейін Лиман 1954 жылдың 27 қазанында қайтадан шомылдырылып, ЛСД шіркеуіне оралды, бірақ ол елші қызметіне қайта тағайындалмады. Ол Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында қайтыс болды.