Жаңа Зеландия саяхатшысы: Панси Ю Фонг Вонгтың өмірі мен саяси жолы
Pansy Wong
Панси Вонг – жаңазеландиялық саяхатшы, парламент мүшесі (1996-2011). Азия тегіндегі бірінші министр, этникалық мәселелер мен әйелдер ісі жөніндегі министр болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия саясаткері
New Zealand politician
Панси Ю Фонг Вонг (; 1955 жылы туған) – Жаңа Зеландияның бұрынғы саясаткері. Вонг 1996 жылдан 2011 жылға дейін Жаңа Зеландия Парламентінің депутаты, Ұлттық партиясының мүшесі болды. Ол Жаңа Зеландиядағы азиялық тегі бар алғашқы депутат және алғашқы министр болды. Бесінші Ұлттық үкіметте Ұлтаралық қатынастар министрі және Әйелдер істері министрі қызметтерін атқарды. Вонг 2011 жылдың қаңтар айында парламенттік сапар шығыстарын дұрыс пайдаланбаған деген күдіктен кейін Парламенттен кетті.
Pansy Yu Fong Wong (; born 1955) is a New Zealand former politician. Wong was a National Party Member of Parliament in the New Zealand House of Representatives from 1996 to 2011. She was New Zealand's first MP and first Cabinet minister of Asian ethnicity and served as Minister for Ethnic Affairs and Minister of Women's Affairs in the Fifth National Government. Wong resigned from Parliament in January 2011 after allegations of misusing parliamentary travel allowances.
Жас шағы мен отбасы
Вонг Шанхайда дүниеге келді және ата-анасы Маоизмдік Қытайдан кетуді шешкеннен кейін анасы Пуй Чинг Чуймен және екі ағасымен бірге Гонконгтағы бір бөлмелі пәтерде өсті. Оның әкесі Хун Шунь Цуи теңізші болғандықтан, көбінесе жұмыста болып, үйде сирек болды. Гонконгта Вонг Пэнси деген ағылшынша есімді қабылдап, Королева Елизавета мектебінде оқыды. 1974 жылы Вонг 19 жасқа толғанда отбасы Жаңа Зеландияның Крайстчерч қаласына көшіп кетті. Ата-анасының балық пен картоп фри сататын дүкенінде жұмыс істеп жүріп, ол Кентербери университетінде коммерция мамандығын оқыды және коммерция магистрі дәрежесін алды. Оның білім беру, көлік және басқа да салалардағы компаниялардың акцияларына қатысты түрлі бизнес мүдделері болды. Вонг ағылшын, кантон және мандарин тілдерін біледі.
Wong was born in Shanghai and raised in a one room Hong Kong apartment by her mother, Pui Ching Chui, with her two brothers after her parents chose to leave Maoist China. Her father, Hung Shun Tsui, a seaman, was away most of the time for work. In Hong Kong, Wong took the English name Pansy and attended the Queen Elizabeth School. The family emigrated to Christchurch, New Zealand in 1974, when Wong was aged 19. While working in her parents' fish and chip shop, she studied commerce at University of Canterbury and graduated with a Master of Commerce. and had diverse business interests, including shareholder interests in the education, education, and transport industries. Wong speaks English, Cantonese and Mandarin Chinese.
Мансап
Вонгтың мансабының бастапқы кезеңі бизнес және есеп саласында өтті, оның ішінде ол Smiths City компаниясында бас қаржылық бақылаушы болып жұмыс істеді. Сол жылы ол Крайстчерч Акция командасы тізімі бойынша Фицджеральд сайлау округінен Кантербери аймақтық кеңесіне кандидат болды. Сол жылы сайлауға түскен он Крайстчерч Акция командасының өкілдерінің ішінде Вонг жалғыз сайланған адам болды. Кеңесші ретінде өткен жеті жылында ол қаржы комитетінің төрағасы болды және осы сомадағы бюджетті қысқартуды басқарғаны үшін "6 миллион долларлық әйел" деп танылды. 1991 жылы Вонг Төртінші Ұлттық үкімет тарапынан Линкольн университетінің басқару кеңесіне тағайындалды. Ол екінші мерзімге қайта тағайындалды, мерзімі 1997 жылдың ақпан айында аяқталуға тиіс еді, бірақ Парламентке сайланғаннан кейін ерте зейнетке шықты. 1995 жылы ол сондай-ақ Жаңа Зеландия туризм басқармасына тағайындалды.
Wong's early career was in business and accounting, including a period as chief financial controller at Smiths City. The same year, she contested the Canterbury Regional Council, in the five member Fitzgerald constituency, on the Christchurch Action team ticket. Of the ten Christchurch Action regional council candidates that year, Wong was the only one to be elected. During her seven years as a councillor, she chaired the finance committee and became known as the "$6 million woman" for overseeing budget cuts of that amount. By 1991 Wong had been appointed by the Fourth National Government to the governing council of Lincoln University. She was reappointed to a second term, scheduled to end in February 1997, but she retired early upon her election to Parliament. In 1995, she was also appointed to the New Zealand Tourism Board.
Парламент мүшесі
Вонгты Фендальтоннан сайланган Ұлттық партияның депутаты Филипп Бердон парламентке сайлануға ынталандырды. Вонг 1996 жылғы 14 қазанда Жаңа Зеландияның тұңғыш азиялық тегіндес депутаты болып сайланды. Сайлануын тойлау үшін Вонг парламент сатысынан 130 шар ұшырды, бұл Жаңа Зеландияға алғашқы қытай қоныс аударушылары келгеніне 130 жыл толуын символдайды. Алғашқы мерзімінде ол сауда комитеті мен әділет және заң реформасы комитетіне мүше болып тағайындалды. 1997 жылғы 19 наурыздағы бірінші мәлімдемесі «Доминион» газетінде «иммигранттарға қарсы расизмге қарсы күрес» деп сипатталды. Ол «азиялық иммигранттарды әділетсіз нысанаға алуды» сынады, оның бір бөлігі Ұлттық партияның үкіметтегі жаңа серігі «Жаңа Зеландия бірінші» партиясының ықпалынан туды, бірақ Жаңа Зеландияның көпмәдениеттілігіне қатысты үміттерді де атап өтті. Вонг Азия қауымдастығының «символдық» өкілі екені туралы ұсыныстарды, соның ішінде Уинстон Петерстің пікірлерін қабылдамады және кейін бұл оқиғалар сайлау округінің депутаты болуға деген ниетін күшейтті, осы арқылы оның өкілдігі күшейеді деп ойлады. Ол 1997 жылы Жаңа Зеландия Ұлттық партиясының басшылығына сайлауда Дженни Шиплиді қолдады және одан кейін тұтынушылар ісі жөніндегі көлеңкелік портфельге тағайындалды. Вонг Пассивті қарсылық спрейлерін реформалау туралы заң жобасын демеушілік етті, бастапқыда Гейл МакИнтош пен Джой МакЛокланның есімдерімен тіркелген, бұл заң азаматтарға жеке қорғану үшін мац сияқты заттарды алып жүруге рұқсат беретін еді; заң жобасы 1998 жылдың желтоқсанында 52-68 дауыспен жеңіліске ұшырады. Ол 1999 жылғы жалпы сайлауда Крайстчерч орталық сайлау округінен үміткер болды, бірақ сәттілікке жете алмады. Сайлаудан кейін, Вонг Ұлттық партияның тізімі бойынша қайта сайланғаннан кейін, ол сауда комитетінің мүшесі болып қалды және Шиплидің көлеңкелі кабинетінде энергетика және этникалық мәселелер жөніндегі бас хатшы, сауда жөніндегі қауымдасқан бас хатшы болып тағайындалды. 2002 жылғы жалпы сайлауға дейін Вонг Оклендке көшіп, Окленд орталық сайлау округінен үміткер болды. Ол бұрынғы депутат Джудит Тизардтан кейін екінші орынды иеленді. Үшінші мерзімінде Вонг басқаруды басқару комитетінің төрағасының орынбасары болды. Ол 2003 жылға дейін ағылшын тіліндегі көлеңкелі кабинетінде этникалық мәселелер және туризм жөніндегі бас өкіл болды. Билл Инглиштің ізбасары Дон Браш басқаруымен этникалық мәселелер портфелі таратылды және Вонг Ұлттық партияның Азия қауымдастығымен байланыс жасаушысы болып тағайындалды, сондай-ақ білім беру, иммиграция және табысқа қатысты қауымдасқан өкіл рөлдері берілді. Ол 2005 жылғы жалпы сайлауда төртінші рет тізім бойынша депутат болып қайта сайланды және жаңа көшбасшы Джон Кей оған этникалық мәселелер және жазатайым оқиғалар бойынша бас өкіл портфелін берді. Ұлттық партияның этникалық мәселелер жөніндегі өкілі ретінде Вонг азиялық қауымдастықтардың мүддесін қорғады. Ол Жаңа Зеландияға азиялық иммигранттардың санын арттыру үшін иммиграциялық ережелерді жеңілдетуді, мысалы, тілдік тесттерді жеңілдетуді ұсынды. Ол Лейбористік үкіметтің 2002 жылы қытай қауымдастығына тарихи салық салынуы үшін кешірім сұрағанын формалды және әкесілдік деп сынады, бірақ кешірім алуға күш салған зардап шеккендердің ұрпақтарын ренжіткені үшін де сынға ұшырады. Жаңа Зеландиядағы азиялық интеграцияны қолдаған Вонг этникалық мәселелер жөніндегі жеке министрлік болуы керек деп ойламады және оның этникалық тегі мен акцентіне байланысты саяси шабуылдарға ұшырауын жалғастырды. Вонг 2008 жылғы жалпы сайлауда Ботания сайлау округін жеңіп алды. Вонгтың Ботанияға ауысуына себеп, Ботания сайлау округінің 33% азиялықтардан тұратыны болды. Ол 2011 жылдың басында парламенттен кетті.
Wong was encouraged to stand for Parliament by National MP for Fendalton Philip Burdon. Wong was elected as a list MP on 14 October 1996, becoming New Zealand's first ethnically Asian MP. To mark her election, Wong released 130 balloons from the steps of Parliament, symbolising the 130 years since the first Chinese settlers arrived in New Zealand. In her first term, she was appointed a member of the commerce committee and the justice and law reform committee. Her maiden statement, delivered on 19 March 1997, was described in The Dominion as "a feisty attack on racism against migrants." She criticised the "unfair targeting of Asian immigrants," some of which was instigated by National's new partner in government, the New Zealand First party, but praised what she saw as the increasing acceptance of New Zealand's multiculturalism. Wong rejected suggestions, including from Winston Peters, that she was a "token" representative for the Asian community and later said these events set her ambition of becoming an electorate representative to get a stronger mandate. She supported Jenny Shipley in the 1997 New Zealand National Party leadership election and was thereafter appointed to shadow the consumer affairs portfolio. Wong took over the sponsorship of the Passive Resistance Sprays Reform Bill, originally in the names of Gail McIntosh and Joy McLauchlan, which would have enabled members of the public to carry items like mace for personal protection; the bill was defeated 52–68 in December 1998. She sought the Christchurch Central candidacy at the 1999 general election, but was unsuccessful. After the election, in which Wong was re elected as a National Party list MP, she continued as a member of the commerce committee and was appointed spokesperson for energy and ethnic affairs, and associate spokesperson for commerce, in the Shipley shadow cabinet. Ahead of the 2002 general election, Wong relocated to Auckland to contest the electorate of Auckland Central. She finished second to the incumbent, Judith Tizard. In her third term, Wong became deputy chair of the governance administration committee. She was spokesperson for ethnic affairs and tourism in the English shadow cabinet until 2003. The ethnic affairs portfolio was disestablished under Bill English's successor Don Brash and Wong was made National's liaison with the Asian community and allocated associate spokesperson roles related to education, immigration and revenue. She was returned as a list MP for the fourth time at the 2005 general election and was assigned the spokesperson portfolios in ethnic affairs and accident compensation by new leader John Key. As National's ethnic affairs spokesperson, Wong was outspoken for Asian communities. She advocated for more lenient immigration rules, like easier language tests, to support a greater number of Asian migrants into New Zealand. She dismissed the Labour government's 2002 apology to the Chinese community for the historic poll tax as staged and paternalistic, although was criticised for upsetting the descendants of those affected who had worked to secure the apology. Wong, who was a proponent of Asian integration within New Zealand and did not believe there should be a stand alone ethnic affairs ministry, continued to face political attacks on the basis of her ethnicity and accent. Wong won the new electorate of Botany in the 2008 general election. Wong's decision to change to Botany was based partly on the fact that 33% of the Botany electorate is Asian. She left Parliament in early 2011.
Бесінші Ұлттық үкіметтегі министр
2008 жылғы жалпы сайлаудан кейін Вонг Бесінші Ұлттық үкіметте Этностық істер министрі, Әйелдер істері министрі, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы басқарманың (АХК) қауымдастырылған министрі және Энергетика және ресурстар жөніндегі қауымдастырылған министр болып тағайындалды. Ол өзінің Жаңа Зеландияның алғашқы азиялық текті Кабинет министрі болып тағайындалуы «Жаңа Зеландия төзімді ел, онда кез келген адам қабылданып, табысқа жете алады» екенін көрсетті деді. Министр қызметін атқару кезінде Вонг министрлік міндеттермен байланысты он рет шетелге сапар шекті. Вонгтың министрлік мансабы Қытайға саяхат жасағанда күйеуінің бизнес мүдделеріне көмектесу үшін өкіметтік лауазымын тиісінше пайдаланбады деген айыптамаларға байланысты дауға ұшырады. Ол күйеуі Сэмми Вонгтың министрлік сапарларына қатысып, бизнес қызметін жүргізгенін және өзінің сайлау кеңсесінің мекенжайын өз бизнесін тіркеу үшін пайдаланғанын білгеннен кейін лауазымынан кетті. Жүргізілген тергеуде депутаттардың сапар шығындарының жүйелі түрде теріс пайдаланылғаны анықталмады, бірақ Вонгтардың кейбір шығындарын өтеуі талап етілді. Осы оқиғалар құқықтарды қайта қарауға және өзгертуге әкелді. Бас аудитор тергеу жүргізуді қарастырды, бірақ бастапқыда бас тартты. Дегенмен, 2011 жылы Вонгтарға қатысты аудиттік тергеу басталды, ол қосымша өтеулерді, сондай-ақ депутаттардың шығындары мен құқықтарына қатысты заңнамаға өзгерістер енгізуді ұсынды. 2010 жылдың 14 желтоқсанында Вонг қаңтардың ортасынан бастап Парламенттен де отставкаға кететінін хабарлады. 2011 жылы Ботаникадағы қосымша сайлауда оның орнын Джейми Ли Росс басты. Оның министрлік лауазымдарына Хекия Парата тағайындалды.
After the 2008 general election, Wong was appointed Minister for Ethnic Affairs, Minister of Women's Affairs, Associate Minister for ACC, and Associate Minister for Energy and Resources in the Fifth National Government. She said her appointment as New Zealand's first Asian Cabinet minister showed "New Zealand is a tolerant country where anyone can be accepted and succeed." While minister, Wong took ten overseas trips on ministerial business. Wong's ministerial career ended in scandal when it was claimed she improperly used her status to help her husband's business interests while travelling in China. She resigned her positions when it emerged her husband, Sammy Wong, had accompanied her on ministerial visits overseas to conduct his business activities and used the address of her electoral office as the registered address for his businesses. An investigation concluded there was no systemic abuse of MPs' travel entitlements but ordered some costs to be repaid by the Wongs. The events led to a review and change to the entitlements. The Auditor General considered investigating, but initially declined. However, an audit investigation into the Wongs was launched in 2011 which recommended further repayments, as well as law changes regarding MPs' expenses and entitlements, be made. On 14 December 2010, Wong announced she would also resign from Parliament, effective from mid January. Jami Lee Ross replaced her in the 2011 Botany by election. She was succeeded in her ministerial portfolios by Hekia Parata.
Марапаттар мен құрметтер
1993 жылы Вонг Жаңа Зеландияның сайлау құқығының жүз жылдығына арналған медалімен марапатталды. 2011 жылдың 15 қыркүйегінде Вонгқа өмір бойына "Құрметті" атағын сақтап қалу құқығы берілді, бұл оның Атқару кеңесінің мүшесі қызметін атқарғанының танылуы болды.
In 1993, Wong was awarded the New Zealand Suffrage Centennial Medal. On 15 September 2011 Wong was granted the right to retain the title of "the Honourable" for her lifetime in recognition of her term as a member of the Executive Council.