Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаның елтаңбасы
Polish coat of arms
Радван – поляк рыцарьларының тегі (род) және осы тектің ақсүйек отбасылары (шляхта) қолданатын поляк елтаңбасы.
Radwan is a Polish knights' clan (ród) and a Polish coat of arms used by the noble families within the clan (szlachta).
Блезон
Қызыл: Гонфанон немесе соңғы Мальта кресімен тәжді. Қалпақтың үстінде үш өзбек қауырсыны. Қару: қызыл, басында крест белгісі бар және төменгі жағында жиегі бар, барлығы алтын. Гербтен шығатын тәжді қалпақ; герб ретінде үш өзбек қауырсыны.
Gules: a Gonfanon or surmounted by a Maltese Cross of the last. Crest – on a crowned helmet – three ostrich feathers proper. Arms: gules, a gonfannon ensigned of a cross in chief, and fringed in base, all or. Issuant of a helmet ducally crowned; for a crest, three ostrich plumes proper.
Тарих
Радуан – ең көне гербтердің бірі. Оның шығу тегі поляк және неміс дворяндарына байланысты. Ең көне мөр 1443 жылға, ал алғашқы жазба 1409 жылға дейін жетеді. Бұл елтаңба негізінен Краков, Плоцк, Сандомирж, Сиерадж аймақтарында, сондай-ақ Подлясье, Рава, Рутения және Литвада кеңінен таралған. Оның сегіз нұсқасы бар. Дегенмен, Радуан әулетінің көптеген тармақтары орта және кіші дворяндықтан жоғары көтеріле алмаған. "Польшада Радваництер ертерек (1274) – бірнеше онжылдық бұрын белсенді болған Радванның ұрпақтары ретінде танылған. " Каспер Нисецкий С.Ж. (1682–1744) өзінің "Herbarz Polski" (Лейпциг басылымдарында Ян Непомуцен Бобрович [1805–1881] қосымшаларымен және заңдық дәлелдерімен, 1839–1846) еңбегінде былай жазады:
Radwan is among the most ancient coats of arms. Its origin traces to Polish and German nobility. The most ancient seal dates from 1443 and the first record from 1409. This coat of arms was widespread mainly in the regions of Kraków, Płock, Sandomierz, Sieradz, and also in Podlasie, Rawa, Ruthenia, and Lithuania. It exists in eight variants. however, many branches of the Radwans never transcended the status of middle and lesser nobility. "In Poland, the Radwanice were noted relatively early (1274) as the descendants of Radwan, a knight [more properly a "rycerz" (German "ritter")] active a few decades earlier. " Kasper Niesiecki S. J. (1682–1744) in his "Herbarz Polski" (with increased legal proofs and additions by Jan Nepomucen Bobrowicz [1805–1881] in the Leipzig editions, 1839–1846) writes:
"Бұл [Радуан гербі] король Болеслав Смелының (1058–1079) тұсында Рутениямен болған шайқас кезінде табыс етілген; Радван есімді капитан әскердің бір бөлігімен шабуылға жіберілген. Ол жау лагеріне соншалықтай жақын келгендіктен, русиандармен шайқасқа түсуге немесе қорғануға мүмкіндік болмады, себебі олардың саны тым аз болды. Бірақ олардың барлығы қашқанның жауды жігерлендіретініне қарағанда, сол жерде қаза тапқандары дұрыс екеніне келісті. Сондықтан олар русиандарға қарсы бар күштерімен шабуылдады, олардың шабуылынан русиандар қорқып, бірақ олардың аздығын көрген соң, қайта батыл болып, олардың туын тартып алып, шашыратты. Капитан Радван өз әскерін қайта соғысуға шақырғандықтан, жақын шіркеуге жүгіріп, шіркеу туын тартып алды. Ол әскерін жинап, батыл түрде жауға шабуыл жасады. Русиандар бұл жағдайды жаңа әскердің қосылғаны деп қабылдап, шегіне бастады. Осылайша Радванның туы жеңіске жетті, ал ол шіркеу туын қалқаны ретінде және басқа да сыйлықтармен алды. Алайда Папроцкий бұл оқиғаны король Болеслав Храбрдың (992–1025) тұсында 1021 жылы болған деп көрсетеді. Ол Радванның патшалық канцеляриясының басшысы болғанын, бұл ақпаратты ежелгі патшалық құжаттардан алғанын жазады. Менің ойымша, бұл әулеттік белгі Болеслав Смелыдан (1058–1079) бұрын пайда болған және Болеслав Кривоустый (1102–1138) тұсында берілген болуы мүмкін, оған кейбір авторлар осы Радванға оның табыс етілуін жатқызады; немесе Болеслав Смелы тұсынан бұрын Радвандар өздерінің мөрлерінде басқа белгілерді қолданған, мысалы, Папроцкий 1138 жылы Познань епископы болған Радван. Длугош "Vitae Episcop. Posnan." [Познань епископтарының өмірі] еңбегінде оны Радван емес, Сренява әулетіне жатқызады, мен де осы туралы айтамын. Бірақ король Казимир Ұлы (1310–1370) оларды Кіші Польшада қолдаған. Познань епискобы Радван 1187 жылы немесе 6 мамыр 1170 жылы Познаньдегі Святой Иоанн рыцарларының алғашқы командалығын құруға көмектескен. Бұл қайырымдылықты Миешко III Старый (1121? – 1202), Польшаның жоғары герцогы жасаған."
<blockquote>"It [Radwan coat of arms] was awarded during the reign of King Bolesław Smialy (1058–1079) on the occasion of a battle with Ruthenia; a captain named Radwan had been sent out on a foray with part of the army. He happened upon the enemy camp in such close quarters that they could neither protect themselves from a skirmish with the Ruthenians, nor fight with them, inasmuch as their numbers were so much smaller. But they all agreed it was better to fall dead on the spot than to encourage the enemy by fleeing. So with all their heart they sprang toward the Ruthenians, whose knights were daunted by this attack; but when they saw the small numbers against them, the Ruthenians grew bold, and not only took away their banner, but dispersed them as well. Captain Radwan, wishing to encourage his men to fight once more, rushed to a nearby church, where he seized the church's banner; he then gathered his men and courageously attacked the enemy. The Ruthenians took this to mean a new army with fresh troops had joined the battle, and began to retreat and flee. So Radwan's banner carried the day, and for this he received that church's banner for his shield, as well as other gifts. Paprocki, however, gives this as occurring during the rule of Bolesław Chrobry [992–1025] in 1021. He writes that Radwan was a royal chancellor, which information he is supposed to have taken from ancient royal grants. I conclude from this that either this clan sign is more ancient than the time of Bolesław Śmiały [1058–1079] and originated in the time of Bolesław Krzywousty [1102–1138], to whom some authors ascribe its conferment on that aforementioned Radwan; or else that before the time of Bolesław Śmiały [1058–1079] the Radwans used some other arms in their seal: for instance, that Radwan whom Paprocki gives as Bishop of Poznań in 1138. Długosz, in 'Vitae Episcop. Posnan. [Lives of the Bishops of Poznań]' does not include him under Radwan arms, but Sreniawa; there I, too, will speak of him." however, King Kazimierz the Great (1310–1370) supported them in Little Poland. Radwan, Bishop of Poznań, assisted with the establishment of the first Commandery of the Knights of Saint John in Poznań circa 1187 or possibly May 6, 1170. The donation was made by Mieszko III Stary (1121? – 1202), High Duke of all Poland.
Ежелгі атаулар мен олардың пайда болу себебі
Қараңыз: Szlachta: szlachta тегінің шығу тегі. Польша мемлекеті Рим империясына ұқсас болды, өйткені толық азаматтық құқықтар тек ақсүйектерге/шляхтаға ғана берілді. Латын тілі кеңінен қолданылған Польшадағы поляк ақсүйектері/шляхтасы, поляк азаматтарын/ақсүйектерін/шляхтаны шаруалар мен шетелдіктерден ажырату үшін римдік атау жүйесін – tria nomina (praenomen, nomen және cognomen) пайдаланды, сондықтан көптеген тегі Радван елтаңбасымен байланысты. Nomen (nomen gentile) – Czcikowski, Dostojewski, Górski, Nicki, Zebrzydowski сияқты рулардың атауы.
See: Szlachta: Origins of szlachta surnames. The Polish state paralleled the Roman Empire in that full rights of citizenship were limited to the nobility/szlachta. The Polish nobility/szlachta in Poland, where Latin was written and spoken far and wide, used the Roman naming convention of the tria nomina (praenomen, nomen, and cognomen) to distinguish Polish citizens/nobles/szlachta from the peasantry and foreigners, hence why so many surnames are associated with the Radwan coat of arms. Nomen (nomen gentile—name of the gens Czcikowski, Dostojewski, Górski, Nicki, Zebrzydowski, etc.