Босния және Герцеговинаның мемлекеттік гербі: тарихы, мағынасы, 1998 жылы қабылдануы. Этниқалық топтарды бейнелейтін үшбұрышты қалқан және Фойница гербі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Босния және Герцеговинаның ұлттық елтаңбасы
National coat of arms of Bosnia and Herzegovina
Босния және Герцеговинаның елтаңбасы 1998 жылы қабылданды, бұл Босния және Герцеговина 1992 жылы тәуелсіздік алғаннан бері қолданылып келген бұрынғы үлгіні алмастырды. Ол ұлттық тудың дизайнымен үйлеседі. Үш бұрышты қалқан Боснияның үш негізгі этникалық тобын көрсетеді, сондай-ақ елдің пішініне меңзеу жасайды.
The coat of arms of Bosnia and Herzegovina was adopted in 1998, replacing the previous design that had been in use since 1992 when Bosnia and Herzegovina gained independence. It follows the design of the national flag. The three pointed shield is used to symbolize the three major ethnic groups of Bosnia, as well as allude to the shape of the country.
Тарихи қару
Боснияға жатқызылатын елтаңбалардың алғашқы бейнелерінің бірі 17 ғасырда аяқталған Фойница армориалынан келген. Фойница елтаңбасы алтын қалқанда бейнеленген, екі қара, тіршіліксіз таяқ сольтерде қиылысқан, әр таяқтың үстінде екі мавр басы орналасқан. Жалпы түсі – сегіз қырлы жұлдыз бен ай бейнеленген қызыл қалқан. Өткен ғасырларда еуропалық дереккөздер Боснияға осы суреттемеге жақын немесе толық сәйкес келетін елтаңбаларды жатқызған. 1377 жылдан 1463 жылға дейін қазіргі Босния және Герцеговина, сондай-ақ Далмация аймағын басқарған Босния патшаларының елтаңбасы көк қалқаннан тұрады, алтын жиекте алты алтын лилия айналасында ақ бұрылыс орналасқан; алтын лилия – бұл аймаққа тән Лилиум босниякум. Елтаңбаның төбесі – лилия гүлдерінен жасалған тәждің ішінде орналасқан таусық қауырсыны. Котроманичтер әулеті 1463 жылға дейін билік етті, содан кейін Осман империясы аймақты жаулап алып, Босниядағы патшалық елтаңбаның қолданылуын тоқтатты. Патшалардың геральдикалық бейнесі кейіннен 1992 жылы республика қабылдаған елтаңбаның негізі болды. Лилиум босниякумның Босния символы ретінде 7 ғасырдан бері қолданылғанын көрсететін ежелгі артефакттар бар. 1878 жылы Герцеговина мен Боснияны Австрия-Венгрия империясы басып алғаннан кейін, екі кондоминиум да империядан елтаңба алды. Хрвое Вукчич Хрватиничтің геральдикалық жетістігі шабыт көзі болды, ол 15 ғасырдың ақсүйек адамы, Босния мен Сплит Герцегтігінің Ұлы герцогы ретінде аймақты басқарған. Оның елтаңбасында семсер ұстаған қызыл қарулы қол және ақ қалқанда жүгіріп тұрған қызыл арыстан, сондай-ақ басқа бөлігінен өткен екі қызыл жолақ бейнеленген. Герцеговинаға осыған ұқсас елтаңба ретінде сынған найза ұстаған жалаңаш қолмен қызыл қалқан берілді. Боснияның елтаңбасы алтын түсті болып, бұлттардан шыққан қызыл қарулы қол семсер ұстап тұрды. Екі кондоминиум да Венгрия коронасының құрамына кірсе де, тек Босния ғана Венгрия патшаларының үлкен елтаңбасына енді. 19 ғасырда бұрынғы Осман билігіне және қазіргі Австро-Венгрия оккупациясына қарсы туған ұлтшыл қозғалыс уақытша Фойница елтаңбасынан елтаңбаны қайта жаңғыртты.
One of the early representations of coats of arms attributed to Bosnia come from the Fojnica Armorial, which was completed in 17th century. The Fojnica arms are shown upon a gold shield, two black ragged staffs are crossed in saltire with two Moor's heads surmounting the upper portion of each staff. Overall is a red escutcheon that was charged with an eight pointed star and crescent. In the past centuries, European sources have attributed arms to Bosnia that were close or full analogue to this depiction. The coat of arms of the Kings of Bosnia, who ruled from 1377 until 1463 over the area that is present day Bosnia Herzegovina and Dalmatia, consisted of a blue shield with six golden lilies displayed around a white bend, all within a gold bordure; the golden lily is the Lilium bosniacum, which is a native lily to the area. The crest is a plume of peacock feathers that sit within a coronet of lilies. The House of Kotromanić reigned until 1463 when the Ottomans conquered the region, ceasing then the use of the royal coat of arms in Bosnia. The heraldic display of the kings would later be the basis for the arms adopted by the republic in 1992. There are ancient artifacts that suggest that the Lilium bosniacum has been used as a symbol for Bosnia since the 7th century. After Herzegovina and Bosnia were occupied by the Austrian Hungarian Empire in 1878, both condominia received arms from the Empire. The heraldic achievement of Hrvoje Vukčić Hrvatinić served as inspiration, who was a fifteenth century nobleman that ruled over the region as Grand Duke of Bosnia and Herzeg of Split. His armorial bearings displayed both a red armoured arm brandishing a sword and a red lion rampant upon a white shield, with two red bars running across the chief. Herzegovina would be given a red shield with a bare arm holding a broken lance for its coat of arms in this same fashion. The coat of arms of Bosnia would be gold with a red armoured arm issuing out of clouds, brandishing a sword. Though both condominia fell under the crown of Hungary, only Bosnia would be included in the greater arms of the Hungarian Kings. In the nineteenth century, the nationalist movement that had risen against both the former Ottoman rule and contemporary Austro Hungarian occupation temporarily revived the arms from the Fojnica armorial.
Коммунистік дәуір
Босния және Герцеговина Социалистік Республикасының елтаңбасы мен туы 1946 жылдың 31 желтоқсанында қабылданды. Елтаңбаның сипаттамасы басқа Югославия республикаларының елтаңбаларына ұқсас болды. Онда екі қиылысқан бидай сабағы, алдында екі заводтық түтін шығаратын үйлермен көршілес ауданның схемасы бейнеленген. Декоративті бұтақтар мен бидайдың айналасында спираль тәрізді қызыл жолақ жүреді. Елтаңбаның жоғарғы бөлігінде алтын жалатылған қызыл жұлдыз орналасқан. Қызыл жұлдыз сол кездегі Югославияның социализмі мен коммунизмін символдайды. Бұл бейне Босния және Герцеговинаның сол кездегі индустриялық қуатын көрсетеді. Заводтық түтіндер бірнеше маңызды босниялық, содан кейін югослав қалаларының өнеркәсібін және экономикаға олардың тигізген маңызды әсерін көрсетеді. Югославияның барлық республикаларында ұқсас елтаңбалар болған, бірақ Босния және Герцеговина ғана ұлтшылдық символдарды бейнелемеген, осы арқылы көпұлтты құрамын көрсеткен. Босния және Герцеговина Социалистік Республикасының ұлттық елтаңбасы Босния және Герцеговина Халық Республикасының бұрынғы елтаңбасымен толық сәйкес келіп, Конституциясында белгіленген. Бұл Босния мен Герцеговинаның тарихында бүкіл қазіргі Босния және Герцеговина мемлекетіне тән алғашқы елтаңба болды.
The emblem, along with the flag, of the socialist Republic of Bosnia and Herzegovina was adopted on 31 December 1946. The description of the emblem was similar to the other Yugoslav republics. The device had two crossing stems of wheat in front of scheme of a neighbourhood with two factory chimneys out of which there is smoke. Around the decorative branches and wheat, there is a red track that spirals around. At the top of the emblem is a red star with a golden frame. The red star symbolizes the socialism and communism of Yugoslavia at the time. The device represents the industry Bosnia and Herzegovina had at the time. The factory chimneys show the industry of several important Bosnian, then Yugoslav, towns and their vital influence towards the economy. All of the Yugoslav republics had similar emblems, but Bosnia and Herzegovina was the only that did not portray nationalistic symbols, representing its multiethnic composition. The national emblem of the Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina was exactly the same as was the previous device of the People's Republic of Bosnia and Herzegovina and defined in its Constitution. This was the first emblem ever in the history of both the regions of Herzegovina and Bosnia that was specific to the entire modern country of Bosnia and Herzegovina.
Қазіргі заманғы қару
Босния және Герцеговина Республикасының елтаңбасы 1992 жылдың 4 мамырында қабылданды және эстетикалық тұрғыдан Котроманич әулетінің елтаңбасына ұқсас. Оның көк түсті фоны диагональды ақ сызықпен бөлінген (геральдикада бұл сызық «бұрылыс» немесе «таспа» деп аталады). Диагональды ақ сызық Твертконың қылышын және оның билеуші ретіндегі күшін бейнелейді. Елтаңба үш жылға созылған Босния соғысының басында асығыс түрде жасалды. Соғыс аяқталғаннан кейін босниялық сербтер елтаңба тек босниялықтарды көрсетеді деп наразылық білдірді. Босния және Герцеговинадағы Жоғары өкіл арқылы өкілдік еткен халықаралық қауымдастық осы дауды шешуге көмектесті. 1998 жылдың басында туды өзгерту комиссиясы құрылды және сол жылы елдегі әртүрлі этникалық топтар арасындағы шиеленісті азайту мақсатында қазіргі елтаңба қабылданды.
The coat of arms of the Republic of Bosnia and Herzegovina was adopted on 4 May 1992 and is aesthetically similar to that of the Kotromanić dynasty. It had a blue background divided by a diagonal white line (called bendlet or riband in heraldry). The diagonal white line is supposed to symbolize the sword of Tvrtko and his might as a ruler. The coat of arms was designed in a hurry, right at the beginning of the Bosnian War, which lasted for three years. At the end of the war, there came uproar from the Bosnian Serbs arguing that the coat of arms solely represented Bosniaks. The international community, represented in Bosnia and Herzegovina through the High Representative for Bosnia and Herzegovina, was the instrument to solve the controversy. In early 1998, a commission for the flag change was created and the same year the current coat of arms was adopted in order to help alleviate the tensions among the country's various ethnicities.