Кіріспе

Лиссабон конвенциясы, ресми атауы – Еуропа аймағындағы жоғары білім туралы біліктіліктерді тану конвенциясы, – ЮНЕСКО-мен бірлесіп Еуропа Кеңесі әзірлеген халықаралық конвенция. Бұл Еуропадағы біліктілікті бағалау жөніндегі басты құқықтық келісім. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, Грекия мен Монакодан басқа, Страсбургтегі Еуропа Кеңесінің 47 мүше мемлекетінің барлығы конвенцияны ратификациялаған. Одан бөлек, Австралия, Беларусь, Канада, Ватикан, Израиль, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Жаңа Зеландия сияқты Еуропа Кеңесіне мүше емес мемлекеттер де конвенцияны ратификациялаған. АҚШ конвенцияға қол қойған, бірақ оны ратификацияламаған.

Мақсаттары

Конвенцияда білім дәрежелері мен оқу мерзімдері мойындалуға тиіс, егер мойындауды жүзеге асыратын мекеме маңызды айырмашылықтарды дәлелдей алмаса. Конвенция студенттер мен түлектерге әділ процедуралардың кепілдігін береді. Ол 1997 жылы Португалияның Лиссабон қаласында қол қойылған және 1999 жылдың 1 ақпанында күшіне енді (кейбір елдерде ратификация күніне байланысты кейінірек).

Болон процесі

Лиссабон конвенциясы – академиялық дәрежелер мен білім сапасын қамтамасыз ету стандарттарын Еуропа бойынша салыстырып, үйлесімді ету арқылы «Еуропалық жоғары білім беру кеңістігін» құруды мақсат ететін Болон процесінің маңызды құралы.

Тарихи негіздер

Студенттердің шетелде оқу мүмкіндігі 1949 жылы Еуропа Кеңесі құрылғаннан бері еуропалық интеграцияның қажетті элементі ретінде мойындалды. Еуропа Кеңесі шеңберінде осы салада бірнеше халықаралық шарттар жасалды: 1952 жылғы Еуропалық конвенцияның бірінші хаттамасының 2-бабында қарастырылған білім алу құқығынан бастап, 1953 жылы университеттерге қабылдануға мүмкіндік беретін дипломдардың теңестірілуі туралы Еуропалық конвенция қол қоюға ашылды, 1956 жылы университет оқу кезеңдерінің теңестірілуі туралы Еуропалық конвенция, 1959 жылы университет білімі туралы академиялық мойындау туралы Еуропалық конвенция, 1969 жылы шетелде оқитын студенттерге стипендия төлеуді жалғастыру туралы Еуропалық келісім және 1990 жылы университет оқу кезеңдерінің жалпы теңестірілуі туралы Еуропалық конвенция. Бұдан өзге, Еуропа Кеңесінің 1954 жылғы Еуропалық мәдени конвенциясының 2-бабына сәйкес, әрбір қатысушы мемлекет мүмкіндігі шегінде: өз азаматтарын басқа қатысушы мемлекеттердің тілдерін, тарихын және мәдениетін оқуға ынталандыруға және осы мемлекеттерге өз аумағында мұндай оқуды қолдауға мүмкіндік беруге; сондай-ақ, басқа қатысушы мемлекеттердің аумағында өз тілдерін, тарихын және мәдениетін оқуға көмектесуге және осы мемлекеттердің азаматтарына өз аумағында мұндай оқуды жүргізуге мүмкіндік беруге тырысуға міндетті.