Кіріспе

Солт-Лейк-Ситидегі тарихи ғимарат, Юта штаты, АҚШ.

Солт-Лейк-Сити және округтік ғимараты, көбінесе "Сити-Конти-Билдинг" деп аталады, Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласының басқару орталығы болып табылады. Бұл тарихи ескерткіш бұрын Солт-Лейк округінің басқару кеңселерін де қамтыған, содан аталған.

Тарих

Ғимарат бастапқыда 1891 және 1894 жылдар аралығында еркін шеберлермен Салт-Лейк қаласы мен округінің кеңселерін орналастыру және 1860 жылдары салынған Солт-Лейк қалалық кеңес залы мен Солт-Лейк округінің сотын алмастыру үшін салынған. Ғимараттың құрылысы қырқыс дауға толы болды. ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында қалалық және округтік ғимарат мормон емес азаматтардың Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуіне ашық қарсылығының символы болды. Ол қаланың архитектуралық орталығы ретінде Солт-Лейк ғибадатханасымен бәсекелесу үшін жобаланған. Тіпті ғимараттың сағат мұнарасы мен мүсіндері ғибадатхананың мұнаралары мен періште Моронидің мүсінін қайталау үшін жасалған деп есептеледі. Қызығы, ғимараттың идеясы 1880 жылдары шіркеу қолдаған «Халық партиясына» тиесілі болған. Мормон емес «Либералдық партия» қалалық билік үшін күрескен кезде, ұсынылған «бірлескен ғимаратты» шіркеудің ысырапшылдығы мен шалақылығының мысалы деп санады. Либералдар 1890 жылы билікке келгеннен кейін жобаны жалғастыруға шешім қабылдады. Құрылыс ақпан айында 100 Оңтүстік Мемлекеттік көшесінде басталды. Бірақ, түсініксіз себептермен, құрылыс сол жылдың қараша айында, тек негізі құйылғаннан кейін тоқтатылды. Көптеген мормон емес қалалық кеңес мүшелері «Халық партиясы» кезінде аяқталған ғимарат жоспарларын күмәндандырып, қалай әрекет ету керектігін шеше алмады. «Дезерт Ньюс» газеті либералдардың салық төлеушілердің ақшасын ысыраптап жатқанына наразылық білдірді. Соңында, ғимараттың бастапқы жоспарлары мен орны жойылды және жобаның барлығы Вашингтон алаңына көшірілді. «Дезерт Ньюс» газетінің хабарлауынша, бұл шешім қалалық кеңеске пайда келтірді, себебі кеңес осы аймақтағы жерді иеленді және жер құнының өсуінен пайда көретін болды. Бірақ 1891 жылдың соңында жаңа жоспар бойынша құрылыс қайта басталды. Іргетас 1892 жылдың 25 шілдесінде салынды. Мормон президенті Уилфорд Вудраффтың күнделіктерінде оның 1894 жылдың 28 желтоқсанында ғимараттың салтанатты ашылуына қатысқаны жазылған. Монхайм, Бёрд және Праудфут архитектуралық фирмасы Ричардсондық роман стиліндегі ғимаратты жобалады (Ольпин және т.б., 2005). Генри Монхайм (1870 жылдардан бері жергілікті сәулетші), Джордж Вашингтон Бёрд (1854-1950; Уичитадан, Канзас) және Уильям Томас Праудфут (1860-1928; сондай-ақ Уичитадан) ғимаратты жобалау үшін 1891 жылы фирма құрды. Олардың фирмасы ғимарат жобалау конкурсында басқа он төрт ұсыныстан жеңіске жетті. Алайда, LDS-ті қолдаған тағы бір газет – «The Salt Lake Herald» бұл конкурсты «әдемі алаяқтық» деп мәлімдеді. Пруссиядан келген Монхайм құрылыс басталғаннан кейін бір жыл өткен соң қайтыс болды. Бёрд пен Праудфут 1896 жылы Филадельфия мен Чикагоға көшіп кетті, сондықтан қалалық-округтік ғимарат олардың фирмасының жалғыз туындысы болды. Ғимараттың құны бюджеттен әлдеқайда асып кетті. Фирманың бағалауынша 350 000 долларға бағаланған, жеңімпаз мердігер 377 978 доллар ұсынды, бірақ 1894 жылдың 28 желтоқсанында ғимараттың ашылуына қарай құны шамамен 900 000 долларға жетті. 1893 жылғы экономикалық дағдарыс жағдайды ушықтырып, Солт-Лейк қаласы мен округінің кірісін жартысына дейін қысқартты. Осының салдарынан ғимаратқа арналған үлкен әйнек терезелер туралы жоспарлар қабылданбады. Қазіргі уақытта ғимаратты тек Солт-Лейк қаласының әкімшілігі пайдаланса да, бастапқыда ол көптеген функцияларды атқарды. Солт-Лейк округінің кеңселері 1980 жылға дейін осы ғимаратта орналасқан, содан кейін округ 2100 Оңтүстік және Мемлекеттік көшесінде жаңа кешен салуды шешті. Ғимарат 1896 жылы штат мәртебесі берілгеннен бастап 1915 жылы қазіргі Юта штатының Капитолийі аяқталғанға дейін Юта штатының Капитолийі ретінде қызмет етті. Солт-Лейк қаласы мен округінің ғимаратында Солт-Лейктің алғашқы қоғамдық кітапханасы және сот залдары орналасқан, оның ішінде 1914 жылы халықаралық назар аударған кезде ұйымдастырушы Джо Хилл өлім жазасына кесілген зал да болды. Бірнеше жылдық жан-жақты жөндеуден және қайта жаңартудан кейін, тарихи дәлдікті сақтай отырып, ғимарат 1989 жылы қайта ашылды. Бұл сейсмикалық жаңартумен бірге жасалды, ол әлсіз құмтастан жасалған құрылысты темір мен резеңкеден жасалған негізге орналастырып, жер сілкінісінен жақсы қорғауға мүмкіндік берді. 2020 жылдың наурыз айында 5.7 балдық жер сілкінісінен кейін ғимарат жабылды. Бірақ ондаған жылдар бұрын салынған негіздік оқшаулаудың арқасында жөндеу жұмыстары аз болды. Ғимарат 2021 жылдың қараша айында көпшілікке қайта ашылды.

Ерекшеліктері

Солт-Лейк-Сити және округтік ғимараттың орталық сағат мұнарасының үстінде Колумбия мүсіні орналасқан және жерден 256 фут (78 м) биіктікке көтеріледі. Ғимараттың басты осі солтүстік-оңтүстік бағытта, ал үлкен кіреберістер әрбір тарапқа орналасқан. Оңтүстік қанатында (мэрия кеңсесінің үстінде) Әділет құдайының қола мүсіні тұр. Алғашқыда ғимаратта Сауда, Еркіндік, Әділет және Колумбияны бейнелейтін мүсіндер болған, бірақ 1934 жылғы жер сілкінісінен кейін қалғандары алынып тасталды. Колумбия және басқа жоғалған мүсіндер 1989 жылы ғимаратты жөндеу кезінде қайта орнатылды.