Кіріспе

Геди (Брессия: Ghét) – Италияның Ломбардия аймағындағы Брессия провинциясындағы қала және коммуна. 2001 жылғы 24 қарашадағы президент жарлығымен қала мәртебесі берілді. Геди Италия әуе күштерінің Геди әуе базасымен танымал. Бұрын бұл жерде Орсини сарайы орналасқан, қазір бұл сарай қиратылған, бірақ шамамен 1515 жылы салынған сарай есігі Лондонның Виктория және Альберт мұражайының қорында сақтаулы.

Климат

Геди төрт маусымдық ылғалды субтропиктік климатқа (Köppen: Cfa) ие.

Тарих

Қаланың негізі ерте орта ғасырларда Лонгобардтар салған, қоршаумен қорғалған шағын ауыл ретінде қаланды. Бұл аймақ Гедди қамалы деп аталады, онда ежелгі ерте христиан шіркеуі, бірнеше шағын лашықтар және жоғары орта ғасырлардан бастап қала әкімдігі бой көтерді. 14 ғасырда қабырғалар сыртында құрылыс басталып, төрт шағын елді мекен – Баццина, Гаццоло, Боргонуово және Малборго қалыптасты. Қаланың орналасқан жері мен қамалының арқасында көп ұзамай стратегиялық маңызға ие болды және 1453 жылдың 15 тамызында Венеция Республикасы мен Милан Герцогтығы арасында Гедди шайқасы осы жерде болды. Осы ғасырда қалада францискан монастыры ашылды (1465). 1498 жылы Венеция қаланы Питильяно және Нола графы, сондай-ақ Венеция армиясының қолбасшысы Никколо Орсиниге иелікке берді. Ол Орсини сарайын салуды және монастырь шіркеуіне жерлеу ескерткішін орнатуды бұйырды. Қуатты қару-жарақтардың дамуына байланысты, 16 ғасырда Гедди және оның қамалы стратегиялық маңыздылығын жоғалтты, ал қала төмендеуге бет бұрды. 18 ғасырда Орсини сарайы, тозығы жеткендіктен, құлап жатты; оның кіреберіс порталы Лондонның Виктория және Альберт мұражайы сатып алып, қазірге дейін сол жерде сақталған. Сол ғасырда Никколо Орсинидің жерлеу ескерткіші Санта-Джулия мұражайына сатып алынып, әлі де сол жерде тұр. 20 ғасырда Гедди экономикалық өсімді бастан кешірді, бұған 1893 жылы теміржол станциясының және 1909 жылы Гедди әуе базасының салынуы ықпал етті. Осы кезеңде Cotonificio del Mella мақта фабрикасы шамамен 500 жұмысшымен ашылып, қаладағы ең ірі кәсіпорынға айналды.