Кіріспе

Гарвард университетінің Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы дінтану мектебі.

Гарвард университетінің дінтану мектебі (HDS) Гарвард университетінің құрамына кіретін мектептердің бірі. Мектептің миссиясы – студенттерді дін туралы академиялық зерттеулермен немесе дін, үкімет және қоғамдық қызмет салаларындағы жетекшілік рөлдерге даярлау. Сондай-ақ, бұл салаға қызығушылық танытқан Гарвардтың басқа мектептерінің студенттеріне де қызмет көрсетеді. HDS АҚШ-тағы университеттердегі бейдіншіл дінтану мектептерінің аз санды тобының ішінде.

Тарих

Гарвард колледжі 1636 жылы пуритандық/конгрегационалистік мекеме ретінде құрылды және көптеген жылдар бойы дін қызметкерлерін даярлады. Дивините мектебі жеке мекеме ретінде 1816 жылы құрылды, ол АҚШ-тағы алғашқы конфессиялық емес діни мектеп болды. (Принстон теологиялық семинариясы 1812 жылы пресвитериандық мекеме ретінде құрылған. Andover Theological Seminary 1807 жылы Гарвард колледжі Генри Уэрді Холис құдайшылық профессоры етіп тағайындағаннан кейін, одан қашқан ортодоксалды кальвинистермен құрылды.) Гарвард діни мектебі алғашқы ғасырында американдық унитаризмімен бейресми байланыста болды. Сонымен қатар, ол Америка конгрегационализмінің мұрагерлерінің бірі - Біріккен шіркеумен тарихи байланысын сақтайды.

Гарвард діни мектебі және унитаризм

XVIII ғасыр бойы ағартушылық идеялар – ақыл-ойдың күші мен ерік бостандығы – конгрегационалистік дін қызметкерлері арасында кеңінен таралып, олардың қауымдастарын дәстүрлі кальвинистік топтармен шиеленіс тудырды. Холлис құдайтану профессоры Дэвид Таппан 1803 жылы, ал Гарвард университетінің президенті Джозеф Виллард бір жылдан кейін, 1804 жылы қайтыс болған соң, колледждің мүшесі Джедидиа Морс ортодоксалды адамдарды сайлауды талап етті. Бірақ көп күрес пен тартысқа соң, 1805 жылы унитарий Генри Уэр сайланды, бұл Гарвардтағы дәстүрлі кальвинистік идеялардың басымдығынан либералды арминиандық идеяларға (дәстүршілдер унитарийлік деп атаған) өтуді білдірді. Уэрдің тағайындалуы және екі жылдан кейін либерал Сэмюэл Уэббердің Гарвард президенті болып сайлануы Джедидиа Морс пен басқа консерваторларды Гарвард діни мектебіне ортодоксалды балама ретінде Андовер діни семинариясын құруға итермеледі. Бұл Гарвард ауласынан тыс салынған алғашқы ғимарат болды. Онда оқу залдары, профессорлар мен қызметкерлердің кеңселерi және Дивинити капелласы, сонымен қатар Эмерсон капелласы орналасқан, онда Ральф Уолдо Эмерсон 1838 жылы Дивинити мектебіне арналған сөз сөйлеген.

Шварц залы (бұрынғы Андовер залы)

1911 жылы 300 000 долларға салынған Андовер залы негізінен нео-ортағасырлық және шіркеу архитектурасына бағытталған Аллен мен Коллинс фирмасымен жобаланған. Гарвардта Колледждік готика стилінде салынған жалғыз ғимарат осы залдай. Андовер залын Андовер теологиялық семинариясы тапсырыс еткен, ол 1906 жылға қарай студенттер санының азайып қалғанын байқады және 1908 жылы Дивинология мектебімен бірікті. Залда ғибадатхана, кітапхана, жатақхана, семинарлар мен лекциялық залдар болды. Бүгінде ғимаратта әлі де ғибадатхана мен бірнеше сыныптар бар, сонымен қатар көптеген әкімшілік және оқытушылар кеңселер орналасқан.

Джуетт үйі

1913 жылы салынған Джуетт үйі, алғашқы тұрғыны, 1914-1933 жылдар аралығында Гарвард университетінде араб тілінен сабақ берген профессор Джеймс Ричард Джуетттың есімімен аталады. Джуетттің ұлы бұл үйді Гарвард діни мектебінің пайдалануына Гарвардқа сыйлаған, бірақ оны Гарвард университетінің баспаханасы пайдаланды. 1956 жылы үй Гарвард діни мектебінің деканының резиденциясы ретінде пайдалану үшін жаңартылды. 2001 жылдың қыркүйегінде кітапхана 11,5 миллион долларлық жөндеу жұмыстарын аяқтады, нәтижесінде екі қабат қосылып, технологиялық жабдықтары мен оқу залдары жақсартылды, сондай-ақ ақпараттық жүйелері күшейтілді.

Әлемдік діндерді зерттеу орталығы ғимараты

1960 жылы салынған Дүниежүзілік діндерді зерттеу орталығының ғимараты Каталониялық сәулетші Жозеп Луис Серт, сол кезде Гарвардтың Дизайн мектебінің деканы, Гарвардта алғаш рет тапсырыс алғанда жобалаған.

Рокфеллер залы

1970 жылы Эдвард Ларраби Барнстың жобасы бойынша салынған Рокфеллер залының бірінші қабатында семинар залдары мен асхана орналасқан, ал жоғарғы қабаттары студенттерге арналған жатақхана болып табылды. 2008 жылы VSBA/Venturi, Scott Brown and Associates, Inc. компаниясы жүргізген жаңғырту жұмыстары арқасында жоғарғы қабаттар қызметкерлердің кеңселерiне айналдырылды, кіру жолдары жаңартылды және Гарвардтағы төртінші LEED Gold сертификатына ие болған ғимарат пайда болды.

Гарвард діни мектебінің кітапханасы (бұрынғы Andover-Harvard Theological Library)

Гарвардта дін тануды зерттеуге кітапханалық қолдау, Дивинити мектебінің құрылуына дейін басталды; Джон Гарвардтың 1638 жылы Гарвард колледжіне сыйлаған 400 томның шамамен үштен екі бөлігі діни мазмұндағы еңбектерден тұрды. 1816 жылы Дивинити мектебі ашылғанға дейін, колледждің кітап қорының үштен бірінен жартысына дейін дінге қатысты кітаптарды құрады. Мектеп кітапханасының дубликаттары жаңа сатып алынған кітаптармен біріктіріліп, мектеп үшін мамандандырылған кітапхананың негізін қалады. 1911 жылы Гарвард Дивинити мектебі мен Андовер теологиялық семинариясы серіктестікке келісіп, жинақтарын бірлескен кітапханада орналастыруға мәміле жасады. 1926 жылы екі мектептің білім берудегі серіктестігі тоқтатылғанда, Андовер семинариясының салымдары қолданыстағы келісім шарттарына сәйкес кітапханада қалды. 2021 жылы кітапхананың атауы «Андовер Гарвард теологиялық кітапханасынан» «Гарвард Дивинити мектебінің кітапханасына» өзгертілді. Кітапхананың жинақтарында Гарвард Дивинити мектебіндегі дін танудың алуан түрлі тәсілдерін қолдау мақсатында барлық діни дәстүрлер қамтылған. Оның тарихи жинақтарының ерекшеліктері – протестанттық христиандық, унитариандық универсализм және библиялық зерттеулер. ХХ ғасырдың екінші жартысынан бері жинақтауға басымдық берілген салаларға діндегі әйелдерді зерттеу, діннің этникалық және ЛГБТҚ зерттеулерімен байланысы, экуменикалық қозғалыс, дінаралық байланыс және дін мен бейбітшілік орнату кіреді. Сондай-ақ, сирек кітаптар жинағы ерте протестанттық христиандық, унитариандық универсализм және осымен байланысты «бағынбаушылық» дәстүрлері мен библиялық зерттеулерде бай. Ерекше коллекцияларға унитариандық уағызшы және теолог Уильям Эллери Ченнингтің, теологтар Пол Тиллих пен Х. Ричард Нибухрдың және Жаңа өсиет ғалымы Каспар Рене Грегоридің қолжазбалары кіреді. Гарвард Дивинити мектебінің кітапханасы Гарвард кітапханасының бір бөлігі болып табылады, оның ресурстары HDS-тің барлық профессорлары, қызметкерлері мен студенттеріне қолжетімді. Гарвард кітапханасының қорында алты миллионнан астам цифрлық нысандар, 20 миллион баспа кітап, 400 миллион қолжазба, бір миллион карта, ондаған миллион цифрлық кескіндер және сирек кездесетін ерекше коллекциялар бар. Гарвард кітапханасы әріптес мекемелермен бірлесіп жинақтап, халықаралық ашық қолжетімділікті жеңілдетеді, зерттеушілердің материалдарға қолжетімділігін арттырады. HDS кітапханасы Бостон теологиялық дінаралық консорциумының (BTI) кітапхана бағдарламасына да қатысады, ол HDS студенттері мен профессорларына басқа BTI мектептерінің кітапханаларынан кітап алу мүмкіндігін ұсынады.

Әлемдік діндерді зерттеу орталығы

1960 жылы 1957 жылы анонимді сыйлықтан кейін құрылған Гарвард діни мектебіндегі Әлемдік діндерді зерттеу орталығы – әртүрлі әлемдік діни дәстүрлердің академиялық қызметкерлері, аспиранттары және қонақ профессорларының тұрақты қауымдастығы. Орталық зерттеулері, жарияланымдары, қаржыландыруы және қоғамдық бағдарламалары арқылы діндерді жаһандық деңгейде түсінуге бағытталған. Орталық ғалымдар мен дін өкілдерін қабылдайды және діни диалогтың интеллектуалдық және тарихи өлшемдерін ерекше атап көрсетеді. Орталық қоғамдық лекциялар, коллоквиумдар мен оқу топтары, студенттердің бастамаларымен жасалған жобалар және қоғамдық қызығушылық тудыратын тақырыптардағы «жаңалықтарда дін» талқылаулары сияқты алуан түрлі білім беру бағдарламаларын ұйымдастырады. Орталықтың медитация бөлмесі Гарвард қауымдастығының барлық мүшелеріне ашық. CSWR директорларының қатарында Роберт Х. Л. Слейтер (1958–64), Уилфред Кантуэлл Смит (1954–73), Джон Б. Карман (1973–89), Лоуренс Э. Салливан (1990–2003), Дональд К. Суэрр (2004–10) және Фрэнсис Х. Клуни (2010–17) болды. 2017 жылдан бастап оның директоры – ежелгі христиандықты зерттейтін Чарльз Стэнг, ол әсіресе кейінгі антикалық христиандықтың шығыс түрлеріне ерекше назар аударады.

Дін саласындағы әйелдер зерттеу бағдарламасы

Гарвард діни мектебіндегі Діндерді зерттеудегі әйелдер бағдарламасы (WSRP) 1973 жылы студенттердің HDS оқу бағдарламасының деректеріне, әдістеріне және тақырыптарына әйелдердің перспективасын қосу туралы өтініштеріне жауап ретінде құрылды. Бағдарлама жыл сайын HDS-ке бес докторантты қонақ оқытушы ретінде шақырады. Әрбір ғылыми қызметкер дін мен гендерге қатысты кітаптай зерттеу жобасымен айналысады және өз зерттеулеріне байланысты курс оқытады. Құрылғаннан бері бағдарлама АҚШ және әлемнің жоғары оқу орындарынан келген 200-ден астам ғалымды қолдады. Діндерді зерттеудегі әйелдер бағдарламасының директорлары: Бринтон Лайкс (1973–77), Констанс Бьюкенен (1977–97) және Энн Д. Брауд (1998–қазіргі уақытқа дейін).

Дін және орта білім беру бағдарламасы

Дін және орта білім беру бағдарламасы (ДДББ) – мемлекеттік мектептерде дін туралы бейтарап көзқараспен оқытуға студенттерді дайындаған мұғалімдерді даярлау бағдарламасы. Ол 1972 жылы «Орта мектептегі оқыту сертификаты» деген атпен екі жылдық тәжірибелік жоба ретінде басталды, ал 1983 жылы Гарвард дінтану мектебі мен Гарвард білім беру мектебі арасындағы ынтымақтастыққа айналды. Теология магистрі немесе діни білім магистрі бағдарламаларының студенттері дін туралы білімдерін білім беру және мемлекеттік саясат курстарымен үйлестіріп, дін мен білім беру арасындағы байланысты түсініп, өздерінің мамандықтарында діни сауаттылықты арттырды. Бағдарлама 2009–2010 оқу жылында жаңа студенттерді қабылдауды тоқтатты, алайда ДДББ-де оқыған студенттер өз білімдерін әдеттегідей аяқтауға мүмкіндік алды.

Жазғы көшбасшылық институты

Жазғы көшбасшылық институты (SLI) – қоғамдық және экономикалық дамумен айналысатын адамдарға теологиялық білім мен негіздерді қалыптастыруға бағытталған екі апталық оқу бағдарламасы болды. Оны 1998 жылдан 2008 жылға дейін Гарвард діни мектебі ұсынды. Оқу бағдарламасы төрт модульге бөлінді: Теология, Этика және Мемлекеттік саясат; Ұйымдастыру және басқару дамуы; Тұрғын үй және қоғамдық даму; Қаржы және экономикалық даму. Қатысушылар сонымен қатар өздерінің қауымдастықтарындағы жергілікті жұмыстарға қолданылатын жағдайлық үлгідегі жеке іс-қимыл жоспарларын жасады. Бұл аптасына бес күн сабақ өткізілетін, тұрақты түрде орналасатын, корпорациялар мен қауымдастықтардың діни негіздегі жағдайларын зерттеуге баса назар аударатын толық уақытты бағдарлама болды. 450-ден астам қатысушы бағдарламаны аяқтады. Жыл сайын АҚШ-тан және халықаралық деңгейден 50-ге жуық адам Гарвард университетінің профессорлары мен басқа да танымал сарапшылармен лекцияларға, семинарларға және өңірлік сапарларға қатысу үшін таңдалып алынды. Бағдарлама директорлары – Престон Н. Уильямс (1998–2008) және Чарльз Гилкрист Адамс (2008–2009).

Гарвард діни бюллетені

Гарвард діни мектебінің жыл сайын екі рет шығаратын жылтыр журнал. Журналда дін және оның заманауи өмір, өнер және мәдениетпен байланысы туралы ғылыми мақалалар, пікірлер, өлеңдер мен рецензиялар жарияланады. Журналға әдетте әр жылғы Ингерсолл Адамның өлместігі туралы лекциясының мәтіні де жарияланады. Ол шамамен 10 000 абонентке таратқысымен жіберіледі. Журнал Гарвард діни мектебінің студенттеріне, профессорларына, түлектеріне, қызметкерлеріне және демеушілеріне тегін жіберіледі, ал қалғандарға жазылу ұсынылады. Бұрынғы жазушылардың арасында Реза Аслан, Мартин Батчелор, Сара Сентильлес және Кристиан Уиман бар.

Гарвард теологиялық шолуы

1908 жылы құрылған Гарвард теологиялық шолуы – этика, археология, христиандық, еврей тану және салыстырмалы дінтану сияқты көптеген ғылыми және діни салалардағы түпнұсқа зерттеулерді жариялайтын, тоқсан сайын шығатын журнал.

Гарвард діни мектебінің аспирантуралық журналы

2006 жылы Cult/ure деген атпен құрылған Гарвард діни мектебінің түлектерінің журналы – Гарвард діни мектебінің студенттер басқаратын, басылым және онлайн академиялық журналы, сондай-ақ Гарвард университетіндегі дін саласындағы жалғыз түлектер журналы. Ол жыл сайын дінтану, діни қызмет және теология салаларындағы үздік студенттік зерттеулерді жариялайды.

Гарвард діни ілімі бүгінгі күні

HD Today – Гарвард дивінити мектебінің коммуникация бөлімі жылына үш рет жариялаған түлектер журналы. Онда түпнұсқа жаңалықтар, іс-шаралар туралы хабарламалар, түлектердің күнделігі және сыныптардан жазбалар жарияланды. 2012 жылдың көктемінде жарық көруін тоқтатты.

Кеме

The Nave – 1975 жылдан 2007 жылға дейін HDS Студенттік өмір кеңсесі жариялаған HDS студенттерінің қызметтері мен шаралары туралы ақпараттық бюллетень болды. 2002 жылы бюллетень қағаз түрінен онлайн форматқа көшті. "The Nave" лекциялар туралы хабарламалар, әлеуметтік шаралар, маңызды академиялық мерзімдер және басқа да мәселелерді қамтыды.

Шұңқыр

The Wick – Гарвард діни мектебінің студенттері жүргізген, қауымдастықтың әдеби және шығармашылық туындыларына арналған журнал болды. The Wick көркем проза, поэзия, эссе, фотосурет, уағыз және көркем белетристика жанрындағы, жарияланған және жарияланбаған авторлардың еңбектерін жариялады. Бұл журнал соңғы рет 2014–15 оқу жылында Гарвард діни мектебінің студенттік ұйымы ретінде тіркелген.