Кіріспе

Америкалық конгрегациялық дін қызметкері және жазушы Леонард Бэкон (19 ақпан 1802 – 24 желтоқсан 1881) – американдық конгрегациялық дін қызметкері және жазушы. Ол Нью-Хейвендегі Бірінші шіркеудің уағызшысы болды, кейін Йель колледжінде шіркеу тарихы және басқару саласының профессоры қызметін атқарды.

Өмірбаян

Леонард Бэкон Мичиган штатының Детройт қаласында дүниеге келген. Ол Мичигандағы үндістер арасында миссионерлік қызмет атқарған және Огайо штатының Таллмадж қалашығын негіздеген Дэвид Бэконның (1771–1817) ұлы болды. 1811 жылы оның қарындасы Делия Бэкон, кейіннен Шекспирді зерттеудегі көрнекті ғалым, дүниеге келді. Леонард Бэкон Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы гимназияда колледжге дайындалды. Ол 1820 жылы Йель колледжін бітірді, онда ол «Бірліктегі бауырлар» мүшесі болды, ал 1823 жылы Андовер теологиялық семинариясын аяқтады. 1825 жылдан өмірінің соңына дейін ол Нью-Хейвендегі Бірінші шіркеудің (Конгрегациялық) пасторы болды, бұл Жаңа Англиядағы ең танымал шіркеулердің бірі еді және оның бұрынғы пасторлары Мұса Стюарт пен Натаниел В. Тейлор оны әйгілі еткен. 1866 жылы, шіркеу кеңесінің шешімімен қызметтен алынбаса да, ол белсенді пасторлық қызметтен бас тартты. Дегенмен, 1868 жылы ол Америкалық Конгрегациялық Одақтың президенті болды. 1826 жылдан 1838 жылға дейін ол «Christian Spectator» (Нью-Хейвен) журналының редакторы болды. 1843 жылы ол «New Englander» (кейіннен «Yale Review») журналын құрушылардың бірі болды, ал 1848 жылы Ричард Салтер Сторрс, Джошуа Левитт, Джозеф Пэрриш Томпсон және Генри К. Боуэнмен бірге құлдықтың таралуына қарсы күресу мақсатында құрылған «The Independent» журналын іске қосты; ол 1863 жылға дейін «Independent» журналының редакторы болды. 1866 жылдан қайтыс болғанға дейін ол Йель университетінде оқытты: алдымен 1871 жылға дейін теология факультетінде дидактикалық теологиядан лекция оқыды, ал 1871 жылдан бастап шіркеу құрылысы және американдық шіркеу тарихы бойынша лекция оқыды. Ол 1800 жылдардың ортасында Таяу Шығысқа (сол кезде «Үлкен Сирия») қасиетті орындарды аралау үшін сапар шекті және өзінің тәжірибелері туралы лекциялар оқыды, олардың кем дегенде біреуі «New York Times» газетінде жарияланды. 1872 жылғы Ивакура миссиясының аясында Бэконға АҚШ-қа білім алуға жіберілген жапон қызы Ямакава Сутематсудың қамқорлығы тапсырылды. Ол отбасының ең кіші қызы Элис Мейбл Бэконмен тығыз қарым-қатынас жасады және колледж бітірген алғашқы жапон әйелі атанды. Бэконның қарындасы Делия Бэкон сияқты, Гроув-стрит зиратында жерленді. Оның алты ұлының төртеуі конгрегациялық пасторлар болды: Эдвард Вулси Бэкон (Нью-Лондон, Коннектикут штатында), Леонард Вулси Бэкон, Джордж Б. Бэкон (Оранж, Нью-Джерси штатында) және Томас Рутерфорд Бэкон (Нью-Хейвен, Коннектикут штатында).

Сенімдер мен ықпал

Өзінің теологиялық көзқарастарында Бэкон жомарт мінезді және либералды ортодоксияның жақтаушысы болды. Сонымен қатар, ол өз қауымының немесе ұлтының әл-ауқатына қатысты барлық мәселелерге терең және тұрақты қызығушылық танытты, әсіресе, тыйым салу және құлдыққа қарсы қозғалыстармен байланысты болды, оның соңғысына қызмет етуі өміріндегі ең маңызды жұмысы болды. Осы мәселеде, көптеген даулар сияқты, ол бір жағынан құлдықты қорғаушылар мен жақтаушыларын, екінші жағынан Гаррисонның радикалды жақтастарын айыптап, орташа бағыт ұстанды. Оның 1833-1846 жылдар аралығындағы жазбаларда талқыланған "Құлдық туралы" (1846) еңбегі Авраам Линкольнге елеулі әсер етті, ал осы кітапта Линкольн қайта айтқан, кеңінен цитата келтірілген сөйлем бар: "Егер осы үкімет түрі, әлеуметтік тәртіп жүйесі дұрыс болмаса – егер Оңтүстік штаттарының құлдықтың болуын қамтамасыз ететін заңдары дұрыс болмаса, онда ештеңе дұрыс емес". Ол ерте кезде Жаңа Англия шіркеу тарихын зерттеуге қызығушылық танытты және жиі естелік сөздер сөйлеуге шақырылды, олардың кейбіреулері кітапшалар мен памфлеттер түрінде жарияланды. Олардың ішінде Нью-Хейвен тарихына арналған "Он үш тарихи сөздері" (1839) және "Төрт естелік сөздері" (1866) ерекше атауға лайық. Дегенмен, оның тарихи еңбектерінің ең маңыздысы – "Жаңа Англия шіркеулерінің пайда болуы" (1874). Ол "Жас шіркеу мүшелеріне арналған нұсқаулық" (1833) жариялады; Ричард Бакстердің "Таңдамалы практикалық жазбалары" (1831) жинағын өмірбаянымен бірге редакциялады; және көптеген гимн авторларының бірі болды, олардың ең танымалдары "О, Құдай, Сенің басшылығыңмен біздің жер аударған аталарымыз теңізден өтті" деген сөздермен басталады. Пасторлық қызметке кіріскеннен кейін, ол өз дінінде үнемі артып келе жатқан ықпалға ие болды, осылайша ол өз заманының ең көрнекті конгрегациялисі ретінде танылды және кейде оны "Жаңа Англияның конгрегациялық папасы" деп атады. Ол кездегі қызу теологиялық дауларда, әсіресе доктор Хорас Бушнеллдің көзқарастарына қатысты ұзақ және ащы дауларда, ол келісімге қол жеткізу үшін ықпалын пайдаланды, ал конгрегациялық шіркеулер кеңесінде, оның екеуінде, 1874 және 1876 жылдарғы Бруклин кеңесінде төрағалық етіп, дебатшы және парламентші ретінде өте қабілетті екенін көрсетті. Оның қауымы оның құрметіне "Леонард Бэкон, Нью-Хейвендегі Бірінші шіркеудің пасторы" (Нью-Хейвен, 1882) атты естелік жинақ шығарды, ал оның өмірбаяны Уиллистон Уокердің "Жаңа Англияның он көшбасшысы" (Нью-Йорк, 1901) еңбегінде де кездеседі.