Кіріспе

Ахеменид империясының патшайымы (б.з.д. 424 ж. шамамен қайтыс болды)

Аместрис (Άμηστρις, Amēstris, болжам бойынша, Амастрис, Amāstris, ежелгі парсы тіліндегі Amāstrī сөзінен, "күшті әйел" мағынасында; б.з.д. 424 ж. шамамен қайтыс болды) – парсы патшайымы, Парсының шаһы Ксеркс I-нің әйелі, Ахеменид шаһы Артаксеркс I-нің анасы. Ежелгі грек тарихшылары оны жағымсыз бағалаған.

Өмір

Аместрис – б.з.д. 522 жылы Бардия патшаның кейіпкері болып жүрген сиқыршыны өлтірген жеті асылдың бірі Отанның қызы еді. Осыдан кейін Персияның Дарий I Ұлы таққа отырды. Геродоттың айтуынша, Отанға патшалық үйленулермен құрмет көрсетілді. Дарий I Отанның қызы Федимияға үйленді, ал Отан Дарийдің әпкесінен Аместристі дүниеге әкелді. Дарий б.з.д. 486 жылы қайтыс болғанда, Аместрис патшаның мұрагер ханзадасы Ксеркске үйленді. Геродот Аместристі қатыгез диктатор ретінде сипаттайды:

Осы оқиғаның бастауы белгісіз, себебі белгілі жазбалар мен есептер парсы дінінде адамдық құрбандыққа рұқсат берілмейтінін көрсетеді. Сонымен қатар, осы кезеңдегі көптеген есептер грек дереккөздерінен алынғандықтан және Грекия Парсының қарсыласы болғандықтан, барлық есептердің шындыққа сай болуы мүмкін емес. Б.з.д. 478 жылы оның ұлы, ханзада Дарий Сардиде өзінің туысы Артайнтаға үйленді. Ол Ксеркс інісі Мазисттің қызы еді. Ксеркс бұйрығымен Артайнта онымен (Ксеркспен) адалдықтан айныды. Аместрис бұл туралы білгенде, Артайнтаға емес, оның анасына, Мазисттің әйеліне кек қайтарды, өйткені Аместрис бұл оның келісімімен болды деп ойлады. Ксеркс туған күнінде Аместрис оның сақшыларын шақырып, Мазисттің әйеліне зорлық жасады, оның екі көкірегін кесіп, итке тастады, сондай-ақ мұрын, құлақтарын және еріндерін кесіп, тілін де жойды. Мұны көрген Мазист көтеріліс бастау үшін Бактрияға қашып кетті, бірақ Ксеркс әскері оны және оның ұлдарын өлтірді.

Халықтық суреттер

Аместрис – Джордж Фридерик Гендельдің «Серсе» операсындағы кейіпкер (итальянша «Амастре» деп те аталады). Операда Аместрис Ксеркске (Серсе) үйленуге айналып келгенде, ол басқа бір әйелге ғашық болып, оның орнына оған үйленгісі келеді. Аместрис оған жақын болу үшін ер адам болып киінеді. Операның соңында Ксеркс өзінің іс-әрекеттеріне өкініп, Аместристен қайтадан әйелі болуын сұрайды.